Ένα τεράστιο ιδιωτικό επενδυτικό ταμείο, ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σχεδιασμένο να πυροδοτήσει μαζικές επενδύσεις προς το Ιράν, περιγράφεται στο προσχέδιο της συμφωνίας – πλαίσιο μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Μάλιστα, περισσότερο από το μισό αυτού του ποσού έχει ήδη δεσμευτεί, όπως αποκάλυψε στο Reuters πηγή με άμεση γνώση της συμφωνίας.
Το ταμείο έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να δώσει και στις δύο πλευρές ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας, ανέφερε η ίδια πηγή, η οποία μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς το σχέδιο δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, την ώρα που Ουάσιγκτον και Τεχεράνη προετοιμάζονται για τις υπογραφές, την Παρασκευή.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας και το «στοίχημα» των 300 δισ.
Αμερικανοί και ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Κυριακή ότι συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου τους, ο οποίος ξεκίνησε όταν δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, την παύση του αμερικανικού αποκλεισμού του Ιράν και το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, που αποτελούν βασική οδό εφοδιασμού για το παγκόσμιο πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Το νέο ταμείο αποτελεί ένα ιδιωτικό επενδυτικό όχημα και όχι ένα πρόγραμμα ανασυγκρότησης ή πολεμικών αποζημιώσεων. Δε θα περιλαμβάνει κρατικό χρήμα ή επιχορηγήσεις, ενώ εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν ήδη συμφωνήσει να δεσμεύσουν χρηματοδότηση. Οι δεσμευμένες επενδύσεις καλύπτουν τους τομείς της ενέργειας, των logistics, της μεταποίησης και των μεταφορών.
Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση για τις πολεμικές ζημιές από τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσιγκτον ξεκαθάρισε ότι δε θα τα παρείχε. Έτσι, γεννήθηκε η ιδέα για το ταμείο, το οποίο πρόκειται να ονομαστεί «Ταμείο Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης» (Reconstruction and Development Fund).
Ο μηχανισμός προβλέπει τη συμμετοχή των χωρών της περιοχής, με διάφορους τρόπους, όπως η εξασφάλιση δανείων, η δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή η απευθείας χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης τοποθεσιών που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων, όπως το συγκρότημα χάλυβα Mobarakeh, διυλιστήρια, αεροδρόμια και ευρύτερες υποδομές.
Το οικονομικό προφίλ του Ιράν
Το Ιράν, μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής, δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καμία σημαντική, ξένη, άμεση επένδυση, τα τελευταία 40 χρόνια, αποκλεισμένο από τις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές, λόγω των διαδοχικών κυμάτων, αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων. Ωστόσο, η χώρα διαθέτει:
- Τα δεύτερα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο.
- Τα τέταρτα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου.
- Έναν νεαρό και μορφωμένο πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων ανθρώπων.
- Μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση με τεράστιες αναξιοποίητες προοπτικές, σε τομείς από τα πετροχημικά και την εξόρυξη, μέχρι τον τουρισμό και τη γεωργία.
Το επενδυτικό ταμείο είναι εντελώς ξεχωριστό από το παράλληλο κανάλι διαπραγματεύσεων για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση των ιρανικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, που είναι παγωμένα στο εξωτερικό. Το ταμείο δε θα ενεργοποιηθεί παρά μόνο μετά την επίτευξη μιας οριστικής και ικανοποιητικής συμφωνίας. Το μνημόνιο κατανόησης, μόλις υπογραφεί, προορίζεται να οργανώσει τη διαδικασία για τις επόμενες 60 ημέρες.
«Θα δημιουργηθεί μόνο όταν υπογραφεί η τελική συμφωνία», ανέφερε η πηγή. «Κατά τη διάρκεια αυτών των 60 ημερών, οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με τους Ιρανούς και τους επενδυτές για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των έργων».
Οι 12 βασικοί όροι του Μνημονίου Κατανόησης
Τους 12 βασικούς όρους του μνημονίου κατανόησης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο θα αποτελέσει τη βάση για τις επόμενες διαπραγματεύσεις, φέρνει στο φως της δημοσιότητας το ισραηλινό μέσο Channel 12.
- Παύση εχθροπραξιών: Το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, θα σταματήσουν τις εχθροπραξίες, μεταξύ άλλων και στον Λίβανο.
- Μη απόκτηση πυρηνικών: Το Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του να μην αναπτύξει ή να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
- Εμπλουτισμένο ουράνιο: Οι ΗΠΑ και το Ιράν αναλαμβάνουν να λύσουν το ζήτημα της απομάκρυνσης του εμπλουτισμένου ουρανίου.
- Πυρηνικές ανάγκες: Οι ΗΠΑ και το Ιράν θα συζητήσουν το θέμα του εμπλουτισμού και τις πυρηνικές ανάγκες της Ισλαμικής Δημοκρατίας για πολιτική χρήση.
- Διατήρηση Status Quo: Το Ιράν θα διατηρήσει το status quo στο πυρηνικό του πρόγραμμα όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις.
- Δεσμεύσεις των ΗΠΑ: Οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, δε θα επιβάλουν νέες κυρώσεις και δε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
- Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν θα προβεί σε αναγκαίες ρυθμίσεις, για να εξασφαλίσει την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση εμπορικών σκαφών στα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες.
- Αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων: Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να καταστήσουν τα ιρανικά δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα για χρήση, με την εφαρμογή του Μνημονίου Κατανόησης.
- Απόσυρση στρατευμάτων: Εάν επιτευχθεί τελική συμφωνία, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν τα στρατεύματά τους εντός 30 ημερών και θα άρουν όλες τις κυρώσεις στο Ιράν.
- Δημιουργία Ταμείου: Οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει σχέδιο για τη δημιουργία ενός ταμείου, ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
- Εξαιρέσεις για το πετρέλαιο: Οι ΗΠΑ θα δώσουν στο Ιράν προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για την πώληση πετρελαίου, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
- Κανόνες ναυσιπλοΐας: Θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, με τη συμμετοχή χωρών του Κόλπου για τον καθορισμό των «Κανονισμών για την ιστιοπλοΐα και τις ναυτικές υπηρεσίες».
Πολιτικές αντιδράσεις, ο ρόλος του Ισραήλ και ο Λίβανος
Μια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου παρέπεμψε σε συνέντευξη του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς στο CBS, στην οποία δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανασυγκρότησης 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που υποστηρίζεται από τα κράτη του Κόλπου, εάν συμμορφωθεί με τη συμφωνία, συμπεριλαμβανομένης της αποσυναρμολόγησης του πυρηνικού του προγράμματος και της αποδοχής ενός αυστηρού καθεστώτος επιθεώρησης.
Σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 12, οι ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ εμφανίζονται διχασμένοι σχετικά με την πρόταση. Ο αντιπρόεδρος Βανς και οι απεσταλμένοι Τζάρετ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ την υποστηρίζουν, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ εξέφρασαν σοβαρές αμφιβολίες για το αν το Ιράν θα τηρήσει τις δεσμεύσεις του.
Το Ισραήλ δεν έχει ακόμη ενημερωθεί για τους επίσημους όρους. Η Ιερουσαλήμ ζήτησε να εξετάσει το μνημόνιο, αλλά η Ουάσιγκτον αρνήθηκε λόγω ανησυχίας για πιθανές διαρροές. Την ίδια στιγμή, το στρατιωτικό επιτελείο του Ιράν προειδοποίησε το Ισραήλ, μέσω του πρακτορείου Fars, να τερματίσει την εκστρατεία του εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, απειλώντας με σκληρή απάντηση. Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος πάντως, ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν απαιτεί από το Ισραήλ να αποσυρθεί από τον Λίβανο.
Παράλληλα, ο δημοσιογράφος Σταν Λέβατον από τους Times of Israel αναφέρει ότι Ισραήλ και Λίβανος πλησιάζουν σε συμφωνία για μόνιμη κατάπαυση του πυρός, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, με τις Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις να έχουν ήδη αρχίσει να αναπτύσσονται στο έδαφος, επιτρέποντας στους εκτοπισμένους κατοίκους του νότιου Λιβάνου να επιστρέψουν στα σπίτια τους.
«Δόξα τω Θεώ» από τον Πάπα Λέοντα
Ο Πάπας Λέων εξήρε την προσωρινή συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, για τον τερματισμό του περιφερειακού πολέμου στη Μέση Ανατολή, αναφωνώντας «Δόξα τω Θεώ» που οι δύο δυνάμεις πρόκειται να επισημοποιήσουν τη συμφωνία τους την Παρασκευή.
Ο Ποντίφικας, ο οποίος είχε προκαλέσει στο παρελθόν την οργή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την κριτική που είχε ασκήσει σχετικά με τον πόλεμο, δήλωσε στους δημοσιογράφους έξω από την κατοικία του στο Καστέλ Γκαντόλφο της Ιταλίας:
«Θα υπάρχουν ακόμα αρκετά ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν, αλλά είναι πάντα καλύτερο να γίνεται αυτό, μέσω διαλόγου, μέσω διαπραγματεύσεων, και όχι με την επιστροφή στον πόλεμο. Ελπίζω ότι πρόκειται αληθινά για μια λύση στον πόλεμο, ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει πραγματικά και ότι μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά».
