Μετά από μια πολεμική ανάφλεξη που διήρκεσε 15 ώρες, το Ισραήλ και το Ιράν έκαναν ένα βήμα πίσω κηρύσσοντας χθες παύση πυρός προκειμένου να δοθεί περιθώριο στη διπλωματία στην οποία ομνύει τώρα ο Ντόναλντ Τραμπ.
Όμως, τίποτε δεν αποκλείει ότι μέσα στις επόμενες μέρες, ακόμα και ώρες, θα αναζωπυρωθεί η σύγκρουση. Και οι δυο πλευρές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο επανάληψης των αεροπορικών και πυραυλικών επιθέσεων, επιχειρώντας ταυτόχρονα να δημιουργήσουν ή να παγιώσουν καταστάσεις στο μέτωπο του Λιβάνου, προκειμένου να πετύχουν τη μέγιστη μόχλευση στη διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τη μερική άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.
Το Ισραήλ, που δεν βλέπει με καλό μάτι μια ενδεχόμενη συμφωνία (η οποία θα επέτρεπε στο ιρανικό καθεστώς να επιβιώσει), υπονομεύει στην πράξη την ιρανο-αμερικανική διαπραγμάτευση κάθε φορά που βομβαρδίζει το Λίβανο και τη Χεζμπολάχ, ενώ η φιλοϊρανική οργάνωση γνωρίζει πως κάθε φορά που πλήττει τις ισραηλινές δυνάμεις εισβολής και το βόρειο Ισραήλ, δίνει λαβή στην κυβέρνηση Νετανιάχου για «αντίποινα» που φτάνουν μέχρι τη Βηρυτό. Αυτό συνέβη τις προηγούμενες μέρες, όμως το νέο στοιχείο ήταν πως η Τεχεράνη έκανε πράξη την απειλή για πυραυλικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ, το οποίο αντέδρασε με βομβαρδισμούς μέσα στο Ιράν, μέχρι που επενέβη ο Τραμπ για να κόψει τη φόρα του Νετανιάχου.
Οι δύο αντιφατικές εκδοχές του Ντόναλντ Τραμπ
Αν πιστεύαμε τον Αμερικανό πρόεδρο -ο οποίος πλέον απαντά επιλεκτικά στο τηλέφωνο σε δημοσιογράφους, κοντεύοντας να καταργήσει τους εκπροσώπους του Λευκού Οίκου- θα έπρεπε να επιλέξουμε μια από τις δυο διαφορετικές εκδοχές που ο ίδιος έδωσε για την παύση του πυραυλικού μπαράζ μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
Στην πρώτη εκδοχή, ο Τραμπ είπε ότι εκείνος σταμάτησε τον Νετανιάχου, ενώ στη δεύτερη εκδοχή -αργά χθες το βράδυ- όταν του επισημάνθηκε από την ανταποκρίτρια του BBC Σάρα Σμιθ, ότι ο Νετανιάχου χτύπησε τελικά το Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε ότι τα ισραηλινά αεροσκάφη είχαν ήδη απογειωθεί και κατευθύνονταν στο Ιράν. «Όταν του λέω να κάνει κάτι, το κάνει», είπε ο Τραμπ αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν… πρόλαβε την πρώτη επίθεση αλλά σταμάτησε τη δεύτερη.
Το παρασκήνιο των τηλεφωνημάτων
Πάντως, σε ότι αφορά στο πρώτο κύμα της ισραηλινής επίθεσης, ο πρόεδρος Τραμπ δεν μπορεί να μην ήταν ενήμερος. Τα ισραηλινά αεροσκάφη δεν θα μπορούσαν να πετάξουν πάνω από αραβικές χώρες, σε απόσταση βολής από το Ιράν, χωρίς να το γνωρίζει το κέντρο επιχειρήσεων των αμερικανικών δυνάμεων στον Κόλπο, το οποίο συμμετείχε μάλιστα στην αναχαίτιση των πυραύλων που είχαν εξαπολύσει νωρίτερα οι Ιρανοί. Κατά συνέπεια, τα ισραηλινά αντίποινα έγιναν με το «πράσινο φως» ή το λιγότερο με την ανοχή των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την εκδοχή που πρόβαλε το ισραηλινό Κανάλι 12, οι δυο ηγέτες είχαν διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες την περασμένη Κυριακή και τη Δευτέρα. Το πιο κρίσιμο τηλεφώνημα λέγεται ότι έγινε το απόγευμα της Δευτέρας, όταν ο Νετανιάχου διέταξε περαιτέρω, μαζική επίθεση. Τα αεροσκάφη ετοιμάζονταν για απογείωση όταν πήρε τηλέφωνο ο Τραμπ, οπότε ο Νετανιάχου διέταξε αναστολή του «μαζικού πλήγματος». Υποτίθεται ότι σε προηγούμενη επικοινωνία τους, την Κυριακή, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προειδοποιήσει τον Νετανιάχου πως αν κλιμακώσει την επίθεση «το Ισραήλ θα μείνει μόνο του» και ότι οι επιτελείς του Τραμπ είχαν μείνει με την «εντύπωση» πως ο πρόεδρος έπεισε τον συνομιλητή του να επιδείξει αυτοσυγκράτηση τουλάχιστον για μερικές μέρες.
Η ρητορική της νίκης από Τελ Αβίβ και Τεχεράνη
Στο τρίλεπτο διάγγελμά του το απόγευμα της Δευτέρας ο Νετανιάχου είπε ότι το Ισραήλ έπαυσε πυρ στο συγκεκριμένο μέτωπο μόνο όταν σταμάτησε πρώτο το Ιράν. «Το Ισραήλ έχει κάθε δικαίωμα στην αυτοάμυνα και θα το ασκεί όποτε είναι απαραίτητο, όπως λέω και στον φίλο μου πρόεδρο Τραμπ» είπε ο Νετανιάχου.
Από την πλευρά της η ιρανική κυβέρνηση κομπάζει πως το Ισραήλ «αναγκάστηκε πάλι να μας ικετεύει για κατάπαυση του πυρός» ενώ επιμένει σε συνολική λύση που θα περιλαμβάνει τον Λίβανο.
Τι σημαίνει η ανάφλεξη
Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι οι εμπόλεμοι κατηγορούν αλλήλους, με σχεδόν ταυτόσημους όρους, για «απόπειρα επιβολής μιας νέας εξίσωσης» στο Λίβανο. Μέσα από την ανάφλεξη των 15 ωρών αναδύεται ένα νέο «μοντέλο» της κρίσης: όταν η Χεζμπολάχ πλήττει το βόρειο Ισραήλ, και το Τελ Αβίβ απαντά βομβαρδίζοντας το προπύργιό της οργάνωσης στη Βηρυτό (Ντάχιε), το Ιράν θα εξαπολύει πυραύλους εναντίον του Ισραήλ.
Η κατάσταση στο νότιο Λίβανο εξισώνεται με την κατάσταση στο βόρειο Ισραήλ, και τα πλήγματα στη Βηρυτό θα εξισώνονται με πλήγματα στο Τελ Αβίβ. Εφόσον ο Τραμπ «δένει τα χέρια» του Νετανιάχου προσβλέποντας σε συμφωνία με την Τεχεράνη, το Ισραήλ κινδυνεύει να υποστεί δεύτερη στρατηγική ήττα μετά από την αποτυχία ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, το οποίο μπαίνει μάλιστα στον πειρασμό να πάρει ακόμα μεγαλύτερο ρίσκο, όπως εκτιμούν Αμερικανοί και Ισραηλινοί αναλυτές.
Ο Λίβανος ως «διαπραγματευτικό χαρτί» και το τελεσίγραφο Τραμπ
Την ίδια ώρα το Ιράν και οι προστατευόμενοί του καταγγέλλουν την κυβέρνηση της Βηρυτού πως διαπραγματεύεται με τους Ισραηλινούς την εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στο νότιο τμήμα της χώρας με τη μορφή «πιλοτικών ζωνών» αποκλεισμού της Χεζμπολάχ και ανάπτυξης δυνάμεων του στρατού του Λιβάνου. Ο Λιβανέζος πρόεδρος Γιόζεφ Αούν κατηγόρησε την Τεχεράνη πως χρησιμοποιεί τη χώρα του ως διαπραγματευτικό χαρτί στις συνομιλίες με τους Αμερικανούς. «Αν ο Λίβανος ήταν δικό μας διαπραγματευτικό χαρτί, τότε θα είχαμε φτάσει σε συμφωνία εδώ και καιρό» απάντησε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Χθες το βράδυ ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι σε δυο εβδομάδες ο πόλεμος στον Κόλπο θα τελειώσει με την «απόλυτη νίκη» των ΗΠΑ. Το ίδιο είχε πει και στις 7 Απριλίου, όταν ανακοίνωσε την κατάπαυση του πυρός δίνοντας περιθώριο δυο εβδομάδων για την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας με το Ιράν. Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στη διαπρα
