Η Ανατολική Μεσόγειος επιστρέφει στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής, με την Ελλάδα στην προεδρία του East Med Gas Forum και με φόντο την ηχηρή απουσία της Τουρκίας.
Η 10η Υπουργική Σύνοδος του East Med Gas Forum (EMGF) στην Ουάσιγκτον, ανέδειξε κάτι περισσότερο από ακόμη μία περιφερειακή συνάντηση για το φυσικό αέριο. Απέδειξε ότι είναι ένα σχήμα, μέσα από το οποίο, οι χώρες της περιοχής μπορούν να οργανώσουν τη συνεργασία τους σε μια στιγμή πολέμου στη Μέση Ανατολή, ανασφάλειας στις αγορές ενέργειας και αναζήτησης νέων ισορροπιών.
Η επιστροφή στο τραπέζι και η στάση της Άγκυρας
Για πρώτη φορά, μετά από τρία χρόνια, οι χώρες της περιοχής που συμμετέχουν στο Φόρουμ (Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιταλία, Ιορδανία και Παλαιστίνη) κάθισαν ξανά στο ίδιο τραπέζι μαζί με τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Παγκόσμια Τράπεζα.
Εκτός του σχήματος εξακολουθεί να παραμένει η Τουρκία. Όχι επειδή αποκλείστηκε ή δεν προσκλήθηκε, αλλά επειδή δε συμμορφώθηκε με τη φιλοσοφία του Φόρουμ, που επιχειρεί να διαμορφώσει μια αρχιτεκτονική ενεργειακής συνεργασίας, βασισμένη σε προβλέψιμους κανόνες και εμπορική λειτουργικότητα.
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, μετά από κοινή πρόσκληση με τον αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ.
Το οικονομικό δόγμα της κυβέρνησης Τραμπ
Το γεγονός ότι η συνεδρίαση φιλοξενήθηκε στην Ουάσιγκτον δεν ήταν μια τυχαία λεπτομέρεια. Ήταν μια πολιτική επιλογή, που στέλνει το μήνυμα της στήριξης, το οποίο δείχνει η παρούσα αμερικανική κυβέρνηση σε τέτοιου είδους περιφερειακά σχήματα.
Η διοίκηση Τραμπ δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε όλο το φάσμα της οικονομικής διπλωματίας, που καλύπτει την επιχειρηματική και ενεργειακή συνεργασία, θεωρώντας την έναν αποτελεσματικό μηχανισμό περιφερειακής ολοκλήρωσης και επίλυσης δισεπίλυτων διεθνών συγκρούσεων.
Εδώ ακριβώς διαμορφώνεται ένα νέο γλωσσάρι διεθνών σχέσεων για την εποχή Τραμπ. Αντί δηλαδή η συζήτηση να περιορίζεται στους παραδοσιακούς όρους του διεθνούς δικαίου, το πλαίσιο μεταφράζεται σε γλώσσα επενδύσεων, υποδομών, ενεργειακής ασφάλειας και εμπορικών κανόνων.
Είναι, με άλλα λόγια, η λογική του διεθνούς δικαίου, ντυμένη με όρους οικονομικής προβλεψιμότητας. Και αυτό είναι το σημείο όπου η ελληνική ανάγνωση συναντά την αμερικανική προσέγγιση.
Το Διεθνές Δίκαιο ως «πυξίδα» και το Great Sea Interconnector
Άλλωστε, το κοινό ανακοινωθέν, που υιοθετήθηκε ομόφωνα, αναγνωρίζει ρητά ότι η ανάπτυξη του φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, γίνεται μόνο μέσα στο πλαίσιο που ορίζει το διεθνές δίκαιο.
Σε μια περιοχή όπου οι θαλάσσιες ζώνες, οι ενεργειακοί πόροι και οι διαδρομές μεταφοράς ενέργειας παραμένουν πεδία ανταγωνισμού, η αναφορά στο διεθνές δίκαιο λειτουργεί ως πολιτικός δείκτης, για το ποιοι κανόνες θεωρούνται αποδεκτοί.
Η Διακήρυξη μάλιστα της Υπουργικής Συνάντησης που έγινε στην Ουάσιγκτον, περιλαμβάνει και έμμεση αναφορά στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, το Great Sea Interconnector, το οποίο έχει προσπαθήσει με πολλούς τρόπους η Τουρκία να παρεμποδίσει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διατύπωση αναδεικνύει τη σύνδεση ανάμεσα στα δίκτυα φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια εφοδιασμού έχει επιστρέψει στο κέντρο της διεθνούς ατζέντας.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε τη σημασία της υπουργικής συνόδου, λέγοντας πως «οικοδομούμε ένα πλαίσιο συνεργασίας με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, με αμοιβαία αποδεκτές αρχές και εμπορικούς κανόνες, που ενισχύουν τη σταθερότητα και αποθαρρύνουν μονομερείς και αναθεωρητικές συμπεριφορές».
Μια γλώσσα που καταλαβαίνει η Ουάσιγκτον
Εδώ φαίνεται ότι βρίσκεται και το νέο γλωσσάρι της ενεργειακής διπλωματίας στην εποχή Τραμπ. Το διεθνές δίκαιο δεν εξαφανίζεται από τη συζήτηση. Μεταφράζεται όμως σε μια γλώσσα που η Ουάσιγκτον καταλαβαίνει καλύτερα. Προβλεψιμότητα, επενδύσεις, κανόνες, υποδομές και ασφάλεια εφοδιασμού.
Και από αυτό το τραπέζι η Τουρκία δεν απουσίαζε απλώς. Δεν κατονομάστηκε, γιατί πολύ απλά δε χρειάστηκε.
Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι στο ίδιο τραπέζι
Αν αυτό είναι το νέο λεξιλόγιο της ενεργειακής διπλωματίας, η σύνοδος της Ουάσιγκτον παρείχε και μια απτή απόδειξη, για το πού μπορεί να οδηγήσει, καθώς στο ίδιο τραπέζι κάθισαν, για πρώτη φορά, μετά τον Οκτώβριο του 2023, ισραηλινή και παλαιστινιακή αντιπροσωπεία.
Το γεγονός αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η προεδρία του Φόρουμ περνά πλέον στο Ισραήλ, με την παλαιστινιακή πλευρά να συναινεί στη διαδικασία.
