Το σχέδιο μιας λευκής P200E δεσπόζει πάνω στο μαύρο ύφασμα του T-Shirt. Σε μια οποιαδήποτε περιγραφή για τη συγκεκριμένη βέσπα θα πέσεις πάνω στις λέξεις «κλασική», «ιστορική, «διαχρονική».
Στην μπλούζα του Δημήτρη Μυστακίδη η σιλουέτα της P200E σχηματίζεται από μικρές κουκκίδες που ενώνονται σε σημεία με ίδιου χρώματος ευθείες γραμμές. Δίνει την αίσθηση ενός αστερισμού, όχι μακρινού και απρόσιτου, μα προσβάσιμου και οικείου, που συντονίζεται με τον ρυθμό της ανάσας του συνομιλητή μου και ανεβοκατεβαίνει πάνω στο στέρνο του. Η δική του Ανδρομέδα είναι δίχρονη και με ηλεκτρικό σύστημα ανάφλεξης.
Ο Δημήτρης Μυστακίδης ετοιμάζεται πυρετωδώς για τη συναυλία που θα δώσει στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων στις 10 Ιουνίου για να γιορτάσει τα 30 χρόνια της μέχρι τώρα καλλιτεχνικής διαδρομής του. Καθώς όμως μιλάει με τόσο ενθουσιασμό και θέρμη για όσα ετοιμάζει και για τους καλεσμένους που θα συμμετάσχουν (μέχρι και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου θα σπάσει την αποχή από τις ζωντανές εμφανίσεις για να βρεθεί ξανά στη σκηνή με τον Φώτη Σιώτα και τη Μάρθα Φριντζήλα, ενώ δεν θα απουσιάζουν από μια τέτοια συναυλία οι Κοινοί Θνητοί), το μυαλό μου τρέχει αλλού.
Φωτό: Μενέλαος Μυρίλλας
Σκέφτομαι αυτή τη βέσπα να ζωντανεύει και πάνω της ο Μυστακίδης να πηγαίνει από το «Αγροτικόν» στα Πανεπιστήμια και στη «Ρωξάνη» και από εκεί, με το μηχανάκι του να αστράφτει στον ήλιο, στην Καβάλα και τη Θάσο, έπειτα να κατηφορίζει να κάνει μια στάση στον «Δοχό» στην Αγιά Λάρισας και έπειτα να φτάνει ως την Αθήνα -«Σταυρός», Βράχοι, «Χώρα», Λυκαβηττός, Πετρούπολη-, μετά Ελευσίνα και μετά καρφί πάνω για διδασκαλία στην Άρτα, στο Τμήμα λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής, και από εκεί στα πανηγύρια της Ηπείρου. Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, κουρεύεται κιόλας.
Έχει παίξει σχεδόν παντού, έχει παίξει σχεδόν με όλους, έχει παίξει έντεχνα, ρεμπέτικα, παραδοσιακά, λαϊκά, έχει παίξει ως session μουσικός και τα τελευταία χρόνια ως frontman. Και, τέλος πάντων, αν η παραδοσιακή μουσική έχει αναβιώσει και στις πόλεις και στρατιές zoomers ανακαλύπτουν τα πανηγύρια, ο Δημήτρης Μυστακίδης έχει βάλει το λιθαράκι του.
«Τριάντα χρόνια Μήτσος» και μια νέα αφετηρία
«Τριάντα χρόνια Μήτσος, αλλά πόσοι “Μήτσοι” υπάρχουν;» έρχεται αβίαστα η πρώτη ερώτηση. «Ο Μήτσος είναι ένας αλλά έχει κάνει πολλά και διαφορετικά πράγματα στη διάρκεια αυτών των δεκαετιών», απαντά. «Κάποια από αυτά έγιναν περισσότερο γνωστά από άλλα, με όλα όμως ασχολήθηκα με τον ίδιο σεβασμό και αγάπη», συμπληρώνει.
Φωτό: Μενέλαος Μυρίλλας
Η συναυλία στην Τεχνόπολη λειτουργεί για τον ίδιο όχι τόσο ως ορόσημο, όσο ως μια στάση. «Τα τριάντα χρόνια είναι πολλά, μα ήταν χρόνια όμορφα. Πλέον βρίσκομαι σ’ ένα σταυροδρόμι αφού πια κυκλοφορώ και ερμηνεύω τα δικά μου τραγούδια. Άρα το live αυτό το νιώθω ως μια στάση για να πάρω φόρα για όσα θα έρθουν, τα οποία επιθυμώ να είναι εξίσου ουσιαστικά με όσα έχουν προηγηθεί».
Από τον σεσιονίστα στον frontman
Πάνω στη σκηνή ένας μουσικός χρειάζεται να κάνει τρία-τέσσερα βήματα, να διανύσει δύο μέτρα ώστε από σεσιονίστας να γίνει frontman. Μέσα του όμως η απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη -επί της ουσίας, δύο τελείως διαφορετικοί ρόλοι.
Ο Μυστακίδης λέει ότι «βγήκε μπροστά» επειδή ένιωσε αυτή την ανάγκη, ταυτόχρονα όμως ήταν και έτοιμος για μια τέτοια αλλαγή. Πράγματι, είχε κατακτήσει ένα επίπεδο αυτονομίας και αποδοχής ήδη από την εποχή που ήταν «έπαιζε για άλλους», ορατό από την εποχή των Λαϊκεδέλικα ακόμα όταν η Φριτζήλα τον φώναζε με αυτό το μακρόσυρτο «Μητσοοο».
Φωτό: Μενέλαος Μυρίλλας.
«Όλο αυτό οφείλεται στη μεγαλοψυχία των τραγουδοποιών με τους οποίους συνεργάστηκα», εξηγεί. «Μου έδωσαν πάρα πολύ χώρο στις δικές τους συναυλίες ώστε να λέω και το δικό μου υλικό. Ο Παπάζογλου, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, οι Χειμερινοί Κολυμβήτες προετοίμασαν το έδαφος και αυτός ήταν ο λόγος που ο κόσμος με έμαθε».
Η μέθεξη των τραγουδιών και το χαμένο «μαζί»
Και αν ο Μυστακίδης είναι εδώ και δεκαετίες μια γνώριμη και αγαπημένη φιγούρα πάνω στην οποία θα πέσει το βλέμμα σου όταν κοιτάς τη σκηνή, για τον ίδιο έχει αλλάξει πάρα πολύ η εικόνα που αντικρίζει από κάτω. «Ειδικά μετά την καραντίνα», σημειώνει, «υπάρχει μια εμφανής αλλαγή της συμπεριφοράς και της στάσης του κοινού, δυστυχώς προς το χειρότερο».
Δεν είναι ο πρώτος καλλιτέχνης που το επισημαίνει και το βιώνει. «Σε μια συναυλία μοιραζόμαστε το σύμπαν που έχει χτίσει ένας καλλιτέχνης -δεν πάμε να ακούσουμε τραγούδια, αλλά για να γίνουμε συμμέτοχοι σε μια ιστορία»
Αυτό που περιγράφει ο Μυστακίδης είναι μια κατάσταση που υπερβαίνει τα καπνογόνα, για τα όποια τόσος λόγος γίνεται τα τελευταία χρόνια. Αυτό που λέει αφορά το πώς αντιλαμβάνεται ο κάθε θεατής το ρόλο του μέσα σε μια συναυλία.
Φωτό: Μενέλαος Μυρίλλας
«Υπάρχει μια κρίσιμη και ορατή πλέον μάζα μέσα στο κοινό που δεν ακούει τη μουσική, αλλά την καταναλώνει ατομικά και αποσπασματικά. Επιθυμεί να εκτονωθεί και όχι να συμμετάσχει».
Οι ζωντανές εκτελέσεις των τραγουδιών όμως δεν λειτουργούν έτσι. «Τα τραγούδια είναι σύμβολα, σηματοδοτούν ότι εγώ κι εσύ έχουμε γνωριστεί κάποτε, έχουμε μοιραστεί κάτι. Όταν λοιπόν βρισκόμαστε κάπου και τα ακούμε από κάποιον που τα ερμηνεύει για μας, νομίζω ότι πρέπει να λειτουργούμε με τους όρους μέθεξης, να τα βιώνουμε με τον διπλανό μας, να τα ζούμε μαζί με άλλους. Νομίζω ότι έχει χαθεί αυτό το “μαζί με άλλους”».
Παρόλα αυτά, αποδέχεται και τις ευθύνες των καλλιτεχνών, καθώς όπως λέει, «η δουλειά μας δεν είναι να διασκεδάζουμε τον κόσμο ούτε να εξυπηρετούμε τις ανάγκες του, αλλά να καταθέτουμε πάνω στη σκηνή την αλήθεια μας και στη βάση αυτής της αλήθειας κοινό και καλλιτέχνης να δημιουργήσουν μια κοινότητα».
Τα πανηγύρια πέρα από τον αφρό
Μιλώντας για τις κοινότητες και για τους κώδικες, η συζήτηση πηγαίνει και στην αναβίωση της παραδοσιακής τόσο μέσα από φεστιβάλ που γίνονται στα μεγάλα αστικά κέντρα όσο και από το πανηγύρια που κάθε χρόνο συγκεντρώνουν όλο και περισσότερους επισκέπτες.
Παρόλα αυτά, είναι ισχυρή η αίσθηση ότι πολλές φορές η τελετουργία του πανηγυριού, οι κώδικές τους και η δομή – ιεραρχία του μετατρέπονται σε περιεχόμενο και εμπειρία, με άλλα λόγια σε προϊόν.
«Δεν μου αρέσει καθόλου που στα πανηγύρια κοιτάμε μόνο ό,τι συμβαίνει στον αφρό, αλλά δεν βουτάμε το κεφάλι να δούμε την ουσία. Εννοείται ότι όλοι το γλέντι θέλουμε, αλλά το γλέντι είναι κατάληξη, όχι το ζητούμενο, ειδικά όταν μιλάμε για κώδικές που έχουν εδραιωθεί μέσα στους αιώνες», προσθέτει.
Η μουσική κοσμογονία της Θεσσαλονίκης
Σε αυτά τα τριάντα χρόνια της διαδρομής του, ο Μυστακίδης έφερε στις μεγάλες συναυλίες ακούσματα περισσότερο ή λιγότερο απρόσμενα. Έφερε τα παραδοσιακά κομμάτια, την τεχνική της λαϊκής κιθάρας, άνοιξε ένα νέο παράθυρο στα ρεμπέτικα.
Φωτό: Μενέλαος Μυρίλλας
Περισσότερο από όλα όμως, ήταν μια καίρια ενσάρκωση της μουσικής έκρηξης της Θεσσαλονίκης στις δεκαετίες του ’80 και του ’90. Το παράδοξο αυτής της έκρηξης, μού λέει, ήταν ότι για πολλά χρόνια καλλιτέχνες υποτιμούνταν στη Θεσσαλονίκη και έπρεπε πρώτα να κάνουν επιτυχία στην Αθήνα για να τους αποδεχθεί με ενθουσιασμό η πόλη από την οποία ξεκίνησαν.
Όπως και να ‘χει, εκείνος βρισκόταν εκεί όπου μια νέα γενιά καλλιτεχνών άνοιγε νέους εκφραστικούς δρόμους στο ελληνικό τραγούδι.
«Δεν καταλαβαίναμε ότι γράφεται ιστορία»
«Αν και από πολύ μικρός βρέθηκα σε σπουδαία πράγματα, αυτό δεν αναιρεί ότι ήμουν και κάπως απροετοίμαστος. Σίγουρα καταλάβαινα ότι θα άλλαζε η ζωή μου όταν στα 22 μου με φώναξε ο Παπάζογλου και μου πρότεινε να παίξω μαζί του», θυμάται για να προσθέσει όμως ότι δεν λειτουργούσαν πάντα έτσι τα πράγματα. «Είχα, πχ, να πάω να γράψω κάτι λαούτα στην “Ανδρομέδα” και δεν μπορούσα να καταλάβω τι θα σήμαινε αυτός ο δίσκος, ακόμα και στις πρόβες των Λαϊκεδέλικα δεν είχα πάρει χαμπάρι πού θα πάει όλο αυτό».
«Εκ των υστέρων φυσικά νιώθω πολύ τυχερός και περήφανος που τα έζησα, που ήμουν εκεί. Ωστόσο, δεν αντιλαμβανόσουν πάντα πως “τώρα γράφεται ιστορία” επειδή, για παράδειγμα, ήσουν εκεί όταν οι Τρύπες έπαιζαν στο πάρκο σκύλων».
Η ιστορία του Δημήτρη Μυστακίδη μετρά ήδη τρεις δεκαετίες. Ένα τεράστιο «30 χρόνια Μήτσος» δεσπόζει και στην αφίσα της συναυλίας του. Πόσα χιλιόμετρα γράφει σε αυτό διάστημα το εξαψήφιο κοντέρ μιας βέσπας;
30 χρόνια και εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα.
Θα μπορούσε να ήταν caption σε ποστ που κάνουν οι φανατικοί της βέσπας σε facebook groups.
Θα μπορούσε να ήταν μια βιογραφία των 6 λέξεων για τον Δημήτρη Μυστακίδη.
Προϋπόθεση και των δύο είναι το ταξίδι.
*Αγορά εισιτηρίων για τη συναυλία του Δημήτρη Μυστακίδη από το InTickets.
**Ευχαριστούμε το Δραχμή bar (Άνθιμου Γαζή 9, Αθήνα) για τη φιλοξενία.
