Η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στις νέες καινοτόμες θεραπείες συνεχίζει να επιδεινώνεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), στο πλαίσιο της παρουσίασης της μελέτης EFPIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025 και της συμπληρωματικής έρευνας της IQVIA για τη διαθεσιμότητα καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά.
Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για τη χώρα, καθώς από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) την περίοδο 2022-2025, μόνο 42, δηλαδή το 20%, αποζημιώνονται σήμερα στην Ελλάδα.
Επίσης η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί καθώς αλλάζει με τον τελευταίο νόμο του Υπουργείου Υγείας η διαδικασία εγκρίσεων με αποτέλεσμα η καθυστέρηση εισαγωγής νέων φαρμάκων που εγκρίνονται από τον ΕΜΑ να φτάσει στα 2 χρόνια από 21 μήνες που είναι σήμερα.
Με βάση δε τα όσα δηλώνουν οι εκπρόσωποι των φαρμακευτικών εταιρειών, διαπιστώνεται σαφέστατα ότι ακόμη κι αν ένα φάρμακό τους εγκριθεί στην Ευρώπη, δεν υπάρχει διάθεση να γίνει αίτηση για εισαγωγή του στην Ελλάδα, σε ποσοστό της τάξης του 50%.
Γιατί 3 στα 5 νέα φάρμακα δεν θα φτάσουν ποτέ στην Ελλάδα
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη μελέτη της IQVIA, 172 από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα δεν αποζημιώνονται σήμερα στην ελληνική αγορά, ενώ 131 προϊόντα παραμένουν χωρίς τιμή στην Ελλάδα.
Από τα 41 φάρμακα που έχουν τιμολογηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στη θετική λίστα αποζημίωσης, μόνο 2 θεωρείται βέβαιο ότι θα καταστούν διαθέσιμα στο μέλλον.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν ότι:
- το 20% των νέων καινοτόμων φαρμάκων είναι ήδη διαθέσιμο,
- το 1% θεωρείται πιθανό να διατεθεί σύντομα,
- το 17% ενδέχεται να διατεθεί υπό προϋποθέσεις,
- το 14% έχει ελάχιστες πιθανότητες διάθεσης,
- ενώ το 48% εκτιμάται ότι δεν θα κυκλοφορήσει ποτέ στην ελληνική αγορά.
Ουσιαστικά, σχεδόν τα μισά νέα καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας δεν αναμένεται να φτάσουν ποτέ στους Έλληνες ασθενείς.
Επιδείνωση της ελκυστικότητας της ελληνικής αγοράς
Ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτηρίζεται το γεγονός ότι ακόμη και όταν ένα φάρμακο καταφέρνει να λάβει τιμή στην Ελλάδα, η αποζημίωσή του δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.
Η έρευνα δείχνει ότι περίπου το 50% των τιμολογημένων καινοτόμων φαρμάκων δεν υποβάλλονται καν για αποζημίωση τα τελευταία τρία χρόνια, γεγονός που, σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, αποτυπώνει τη μειωμένη ελκυστικότητα της ελληνικής αγοράς για τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, το ποσοστό των τιμολογημένων φαρμάκων με πρόθεση υποβολής φακέλου αποζημίωσης εμφανίζει σταθερή πτώση:
- 25% την περίοδο 2020-2023,
- 19% την περίοδο 2021-2024,
- μόλις 5% την περίοδο 2022-2025.
Όπως επισημάνθηκε, οι βασικοί λόγοι που οδηγούν τις εταιρείες σε αυξημένη επιφυλακτικότητα είναι:
- οι μεγάλες καθυστερήσεις στη διαδικασία αποζημίωσης,
- η αναμονή για ευνοϊκότερες συνθήκες διαπραγμάτευσης,
- οι αποφάσεις των μητρικών εταιρειών να μην προχωρούν σε υποβολές στην Ελλάδα,
- καθώς και η επιλογή διάθεσης ορισμένων φαρμάκων μόνο μέσω της ιδιωτικής αγοράς.
Αυξανόμενος κίνδυνος μη κυκλοφορίας νέων θεραπειών
Η μελέτη καταγράφει σαφή επιδείνωση και στη συνολική πιθανότητα κυκλοφορίας νέων θεραπειών στην ελληνική αγορά.
Ειδικότερα, το ποσοστό των προϊόντων που «θα διατεθούν» στην Ελλάδα μειώθηκε από 28% την περίοδο 2021-2024 σε 17% την περίοδο 2022-2025, ενώ αντίστοιχα αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό των προϊόντων που «δεν θα διατεθούν», από 49% σε 62%.
Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, οι εταιρείες εμφανίζουν πλέον μια σταθερή τάση περιορισμού των λανσαρισμάτων νέων καινοτόμων φαρμάκων στην Ελλάδα, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες.
641 ημέρες στην αναμονή
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τον χρόνο που απαιτείται μέχρι να γίνει διαθέσιμο ένα νέο φάρμακο στους ασθενείς.
Η Ελλάδα καταγράφει μέσο χρόνο πρόσβασης 641 ημερών, δηλαδή περίπου 21 μήνες αναμονής από την ευρωπαϊκή έγκριση μέχρι τη διαθεσιμότητα στην αγορά.
Παράλληλα, η χώρα εμφανίζει χαμηλότερο ποσοστό διαθεσιμότητας σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς μόνο το 41% των νέων καινοτόμων φαρμάκων είναι διαθέσιμο στην Ελλάδα, έναντι 45% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα τελικά συμπεράσματα της παρουσίασης, οι Έλληνες ασθενείς έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση μόλις σε 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα, περιορισμένη πρόσβαση σε ακόμη 1 στα 5, ενώ για 3 στα 5 νέα φάρμακα δεν υπάρχει καθόλου πρόσβαση.
Προειδοποίηση για το μέλλον της φαρμακευτικής καινοτομίας
Ο ΣΦΕΕ προειδοποιεί ότι τα στοιχεία της έρευνας αναδεικνύουν σοβαρά διαρθρωτικά αντικίνητρα στο σύστημα πρόσβασης και αποζημίωσης της χώρας, τα οποία επηρεάζουν αρνητικά τόσο την εισαγωγή νέων θεραπειών όσο και τη δυνατότητα των ασθενών να επωφεληθούν από την ιατρική καινοτομία.
Όπως υπογραμμίστηκε κατά την παρουσίαση, χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση της διαδικασίας αξιολόγησης, τιμολόγησης και αποζημίωσης, ο κίνδυνος περαιτέρω υποχώρησης της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη πρόσβασης στα καινοτόμα φάρμακα παραμένει ιδιαίτερα υψηλός.
