Λίγο μετά τις πρώτες νότες των Κιντέρια, οι πρώτοι κύκλοι σχηματίστηκαν σχεδόν αυθόρμητα. Μέχρι το τέλος της βραδιάς, δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή. Το πρώτο φεστιβάλ ΑΧΟΣ, που πραγματοποιήθηκε στις 17 Μαΐου στην Αθήνα, επιχείρησε κάτι που, σύμφωνοι, έχουμε ξαναδεί στην Αθήνα: την αναβιώση του πανηγυριού. Το έκανε όμως όχι με όρους θεάματος αλλα με όρους που σέβονται την παράδοση, την τελετουργιά και τους κώδικες.
Ο Κώστας Φουρίκος, μέλος της ομάδας που έστησε το ΑΧΟΣ ΦΕΣΤ (αλλά και πίσω από το πάντα ανήσυχο ΙΛΙΟΝ Plus), μίλησε για αυτό το πανηγύρι της πόλης, όπου η ανάγκη για χορό, επανασύνδεση και κοινότητα συνάντησε πολιτικές ανησυχίες, νέες ταυτότητες και παλιούς κώδικες. Οι στιγμές που ξεχώρισε, η έννοια της παράδοσης σήμερα και τη νέα γενιά που επιστρέφει, με τον δικό της τρόπο, στο γλέντι.
Πρώτο ΑΧΟΣ ΦΕΣΤ ήταν και πάει. Ποιες είναι οι στιγμές που ξεχωρίζεις;
Δύο στιγμές: Η πρώτη αφορά το πώς ξεκίνησε.. Εντάξει, το περιμέναμε ότι πολύς κόσμος έρχεται αποφασισμένος να χορέψει. Αλλά όταν, γύρω στις 19:00 παρά, με τον ήλιο ακόμη να κάνει αρκετά αισθητή την παρουσία του, ακούστηκαν οι πρώτες νότες από τα Κιντέρια και δημιουργήθηκε με αστραπιαίο τρόπο ο πρώτος κύκλος… Ήταν εντυπωσιακό. Φοβόμασταν μάλλον ότι θα υπήρχε μια μικρή άβολη εισαγωγή στο πρώτο μισάωρο του φεστιβάλ. Αλλά δεν. Περιττό να πω ότι από εκείνη τη στιγμή και μετά οι κύκλοι δεν σταμάτησαν καθ’ όλη την διάρκεια της βραδιάς.
Η δεύτερη στιγμή νομίζω όταν οι Sourloulou αναφέρθηκαν στην Παλαιστίνη. Αντανακλαστικά και συμμεριζόμενος την αναφορά και την αλληλέγγυα στάση στον παλαιστινιακό λαό- αναρωτήθηκα αν ταιριάζει μια τέτοια αναφορά σε μια «πανηγυρτζιδικη» μουσική εκδήλωση όπως της προηγούμενης Κυριακής. Αν μπορείς να αναφερθείς σε τόσο αβάσταχτο πόνο και βάσανα εντός μιας ξέγνοιαστης περίστασης. Αντί συνολικής απάντησης στον προβληματισμό μου, παρατήρησα με ικανοποίηση την ανταπόκριση του κόσμου του φεστιβάλ που χειροκρότησε και φώναξε συνθήματα… Την ξαναθυμήθηκα αυτή την στιγμή όταν την επόμενη μέρα είδα στις ειδήσεις πως ο στόλος Global Sumud Flotilla δέχτηκε επίθεση από τον ισραηλινό στρατό νότια της Κρήτης.
Τι ήταν αυτό που έζησες και ξεπέρασε ακόμα και τις δικές σου προσδοκίες;
Ήταν άνω των προσδοκιών μας η προσέλευση του κόσμου σίγουρα και εντός μια χρονικής περιόδου με πολλά πυκνά events σε όλη την Αθήνα. Αλλά και το γεγονός ότι συνδέθηκαν οι προσδοκίες μας με την διάθεση που δημιουργήθηκε από τον κόσμο που παρευρέθηκε. Το πρώτο ΑΧΟΣ υπήρξε όντως μια χορευτική συνάθροιση και σκεφτόμαστε ήδη το πως αυτό θα αποτελέσει τον πυρήνα της φυσιογνωμίας και στις επόμενες βερσιόν του. Εις το επανιδείν λοιπόν!
Όταν ακούμε τη λέξη «αχός» το μυαλό πηγαίνει αυτόματα στο «αχός βαρύς ακούγεται, πολλά ντουφέκια πέφτουν». Όταν ακούμε ΑΧΟΣ ΦΕΣΤ που θα θέλετε να πηγαίνει το μυαλό μας;
Η φράση συνεχίζει «μήνα σε γάμο ρίχνονται μήνα σε χαροκόπι; ουδέ σε γάμο ρίχνονται ουδέ σε χαροκόπι Η Δέσπω κάνει πόλεμο κάνει πόλεμο με νύφες και μ’ αγγόνια». Το δημοτικό τραγούδι εδώ επικοινωνεί άμεσα και με τον ορισμό που μπορεί να βρει κανείς στην ίδια την λέξη: Η λέξη «αχός» αναφέρεται σε έναν συγκεχυμένο, παρατεταμένο ή υπόκωφο ήχο. Μπορεί να περιγράψει τον ήχο της μάχης, του γλεντιού, της θάλασσας ή της θύελλας.
Η αλήθεια είναι ότι θελήσαμε να παίξουμε με αυτή την αμφισημία , ίσως να σκεφτήκαμε ακόμη και τον αναγραμματισμό της λέξης που μπορεί να μετασχηματιστεί στο “χάος”. Ζούμε σε μια εποχή που δεν είναι εύκολο ούτε και βοηθητικό να διαχωρίσουμε με απόλυτο τρόπο τις κοινωνικές εκδηλώσεις της χαράς και του γλεντιού από αυτές που πρέπει να πάρουμε θέση μάχης σε πολλά και διάφορα που συμβαίνουν γύρω μας.
Τι είναι παράδοση για εσάς;
Η παράδοση και η παραδοσιακή μουσική αποτελούν κατηγορίες και έννοιες πολιτισμικές, καλλιτεχνικές και βιοπολιτικές που δεν έχουν μονοσήμαντη υπόσταση και ερμηνεία. Αποτελούν ένα πεδίο όπου εκφράζονται διαφορετικές αντιλήψεις ίσως κάποιες φορές ανταγωνιστικές μεταξύ τους. Ένα από τα συγκροτήματα που φιλοξενήθηκαν στο φεστιβάλ, οι Banda Entopica, στοχοποιήθηκαν πολύ πρόσφατα διότι έπαιξαν σε ζωντανή εμφάνιση τους, τα τραγούδια «Σόφκα» και το «Έλα Κέρκο» τα οποία θεωρήθηκαν από ελληνοκεντρικούς και ακροδεξιούς κύκλους ως επικίνδυνα για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα, την ελληνικότητα της Μακεδονίας. Ένα ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι το εξής: όταν ακούει κανείς την παραδοσιακή μουσική των βαλκανικών λαών και βρίσκει κοινά σημεία πως τοποθετείται απέναντι σε αυτό: αντιλαμβάνεται τα στοιχεία εκείνα που ενώνουν τους λαούς ή εκείνα που τους θέλουν αν ανταγωνίζονται και να διεκδικούν την αποκλειστικότητα; Εμάς μας αρέσει η τοποθέτηση που αντιλαμβάνεται την παράδοση ως κοινό πολιτισμικό έδαφος, όπου συναντιούνται και συνομιλούν οι ιστορίες και οι μνήμες, τα βάσανα και οι χαρές των λαών της περιοχής.
Αναβίωση της παράδοσης: Τάση που κάθε καλοκαίρι γεμίζει το TikTok ή κάτι πιο ουσιαστικό και βαθύ;
Σε συνέχεια του προηγούμενου ερωτήματος η απάντηση και σε αυτό. Παλιότερα η παραδοσιακή μουσική ίσως βρισκόταν αρκετά μακριά από τις προτιμήσεις των νέων ανθρώπων για παράδειγμα. Για πολλούς συνδεόταν ίσως με τον συντηρητισμό ή κάτι που τους άφηνε αδιάφορους; Εν πολλοίς θεωρούμε θετική την «τάση» επανοικειοποίησης της παραδοσιακής μουσικής και της συσχέτισης της ακόμη και από τη νεολαία των πόλεων με μια διαδικασία επανασύνδεσης με τις ρίζες, με την ύπαιθρο, με το περιβάλλον, την φύση, με ένα παράδειγμα για τη ζωή ίσως πιο «απλό» και λιγότερο «αγχωτικό», «παραγωγικό» και «αποδοτικό». Η εκ νέου επαφή με την παραδοσιακή μουσική ίσως να αποτυπώνει και μία ανάγκη επαναπροσδιορισμού των στοιχείων εκείνων που καμία φορά δεν χωρούν στον σύγχρονο τρόπο ζωής και εξοστρακίζονται από τον θρήνο μέχρι το γλέντι. Ίσως πάλι εμείς να θέλουμε να το δούμε έτσι.
Ας σταθούμε σε αυτήν την επανασύνδεση. Η κεντρική ιδέα του ΑΧΟΣ ΦΕΣΤ είναι το γλέντι, το πανηγύρι. Μπορεί να υπάρξει πανηγύρι χωρίς τελετουργία και πώς προσεγγίζετε αυτούς τους κώδικες αιώνων ώστε να μην χάνονται στην αποσπασματικότητα της σύγχρονης ζωής;
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής όντως σε μεγάλο βαθμό ευνοεί τον κατακερματισμό, την απόσταση από συνεκτικά νοήματα και οράματα. Σε μεγάλο βαθμό αποδοκιμάζει κάθε τι που μπορεί να διακόψει την κανονικότητα. Τα πανηγύρια, τα γλέντια, οι συναυλίες, τα πάρτι, ο θρήνος και ο εορτασμός της ζωής παλεύουν να αποχτήσουν το χαμένο τους νόημα και πιθανά να επανεφεύρουν τις δικές τους νέες τελετουργίες.
Μήπως παράγουμε περισσότερο αφούση από όσο αντέχουμε;
Χαχα! Εντάξει κάθε τάση έχει και τις υπερβολές της.
