Δεν ψάχνει την Ελλάδα σε μουσεία και φολκλορικές καρτ ποστάλ. Για τον φωτογράφο Μιχάλη Παππά η Ελλάδα «ξεγυμνώνεται» στα βλέμματα, στις χειρονομίες, στη σιωπή των ανθρώπων που κουβαλούν τις ιστορίες τους. Προσωπικές ιστορίες συνυφασμένες με την ιστορία των τόπων τους.
Από το 2019, ταξιδεύει το project «Μίτος» σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Από την Όλυμπο της Καρπάθου ως τις ακριτικές περιοχές της Μακεδονίας, φωτογραφίζει γυναίκες και κορίτσια με παραδοσιακές φορεσιές. Φορείς συλλογικής μνήμης, πολιτισμικής συνέχειας, ταυτότητας.
Ο Μιχάλης Παππάς συνθέτει πορτρέτα που ξεχειλίζουν από αυθεντικότητα. Μέσα από μια μακρόχρονη διαδικασία εμπιστοσύνης με τους ανθρώπους της ελληνικής υπαίθρου, καταφέρνει να αποτυπώσει μια βαθιά εσωτερική αλήθεια.
«Θέλω ο άνθρωπος απέναντί μου να νιώσει ασφαλής και να καταλάβει ότι δεν προσπαθώ να τον χρησιμοποιήσω ως αισθητικό στοιχείο, αλλά ως μέρος μιας κοινής αφήγησης», αναφέρει στο ΒΗΜΑ.
Φέτος, το Athens Photo World παρουσιάζει 13 επιλεγµένες εικόνες του Μίτου στην περίφραξη του Μεγάρου Μουσικής από τις 29 Μαΐου, σε μια ποιητική υπαίθρια αφήγηση που συνδέει το χθες με το τώρα, μέσα στον αστικό ιστό της Αθήνας.
Το project Μίτος ξεκίνησε το 2019 και συνεχίζεται µέχρι σήµερα. Ποια ήταν εκείνη η αρχική σπίθα που σε οδήγησε να αφιερωθείς σε αυτό το εθνογραφικό ταξίδι;
Το Μίτος δεν ξεκίνησε ως ένα φωτογραφικό project µε στρατηγικό πλάνο ή συγκεκριµένο στόχο. Ξεκίνησε περισσότερο ως µια εσωτερική ανάγκη να καταλάβω καλύτερα τι σηµαίνει σύγχρονη ελληνική ταυτότητα µέσα σε έναν κόσµο που αλλάζει πολύ γρήγορα.
Μεγάλωσα βλέποντας στοιχεία της παράδοσης να υπάρχουν παντού γύρω μου, αλλά συχνά χωρίς πραγματική σύνδεση με το παρόν.
Κάποια στιγμή ένιωσα ότι πολλές από αυτές τις μνήμες, οι ρόλοι, οι χειρονομίες, οι φορεσιές, ακόμα και ο τρόπος που στέκεται μια γυναίκα μέσα σε έναν χώρο, κινδύνευαν να μετατραπούν είτε σε φολκλόρ είτε σε μουσειακό αντικείμενο. Αυτό ήταν κάτι που με προβλημάτισε βαθιά.
Η αρχική σπίθα ήρθε όταν συνειδητοποίησα ότι η παράδοση δεν είναι κάτι νεκρό. Δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Ζει πάνω στους ανθρώπους, στο σώμα, στο βλέμμα, στη σιωπή, στις οικογενειακές μνήμες που περνούν από γενιά σε γενιά χωρίς πολλές λέξεις.
‘Bride of Thessaly’
GREECE. Thessaly, Larisa. Megalovryso village. Bride of Karagkounides community wearing her traditional wedding dress. 2024.
Εκεί γεννήθηκε και η ιδέα του «Μίτου» ως συμβολισμού. Ένα νήμα που συνδέει το προσωπικό με το συλλογικό, το χθες με το σήμερα. Από το 2019 μέχρι σήμερα, το έργο εξελίσσεται συνεχώς. Δεν με ενδιαφέρει η καταγραφή της Ελλάδας με νοσταλγικό τρόπο.
Με ενδιαφέρει να δημιουργήσω εικόνες που να δείχνουν ότι η πολιτισμική ταυτότητα μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει ζωντανά μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα. Ότι η παράδοση δεν είναι στατική. Είναι κάτι που μεταφέρεται, μετασχηματίζεται και επαναδιαπραγματεύεται συνεχώς.
«Η ελληνική ταυτότητα είναι ένα συνεχές πλέγμα αντιφάσεων, μνήμης, μετακινήσεων, επιρροών και μετασχηματισμών».
Νομίζω πως τελικά το Μίτος είναι μια προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανή μια αίσθηση συνέχειας μέσα σε μια εποχή κατακερματισμού. Και ίσως γι’ αυτό ο κόσμος συνδέεται τόσο βαθιά με αυτές τις εικόνες, ακόμη κι έξω από την Ελλάδα.
Στο έργο σου τα παραδοσιακά ενδύµατα δεν αντιµετωπίζονται ως µουσειακά εκθέµατα αλλά ως ζωντανά σύµβολα.
Ναι, ακριβώς. Για ‘µένα τα παραδοσιακά ενδύµατα δεν είναι αντικείµενα προς «αναπαράσταση», ούτε κάτι που αφορά αποκλειστικά το παρελθόν. Τα βλέπω περισσότερο ως φορείς µνήµης, εµπειρίας και ταυτότητας. Κουβαλούν επάνω τους ιστορίες ανθρώπων, τόπων, κοινωνικών ρόλων και ολόκληρων γενεών.
Αυτό που με ενδιαφέρει στο Μίτος είναι να απομακρύνω την παραδοσιακή φορεσιά από τη λογική του φολκλόρ ή της βιτρίνας και να τη φέρω ξανά μέσα στη ζωή.
‘Tsoukna’
GREECE. Thessaly, Larisa. A woman from Megalo Monastiri, dressed in her region’s traditional costume. 2025.
Όταν μια σύγχρονη γυναίκα φορά ένα παραδοσιακό ένδυμα μέσα σε ένα σημερινό περιβάλλον, δημιουργείται μια πολύ ενδιαφέρουσα ένταση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Εκεί αρχίζει για μένα η πραγματική αφήγηση.
Οι φορεσιές λειτουργούν σαν ζωντανά σύμβολα συνέχειας. Δεν μιλούν μόνο για το τι υπήρξε η Ελλάδα, αλλά και για το τι εξακολουθεί να υπάρχει, έστω πιο σιωπηλά.
Μέσα από το σώμα, το βλέμμα και τη στάση των ανθρώπων προσπαθώ να δείξω ότι η παράδοση δεν είναι κάτι παγωμένο στον χρόνο. Είναι ένας οργανισμός που μεταφέρεται, μετασχηματίζεται και επιβιώνει.
Πιστεύω πως όταν αντιμετωπίζουμε την παράδοση μόνο ως έκθεμα, χάνει τη δύναμή της. Όταν όμως τη βλέπουμε ως κάτι ζωντανό, τότε μπορεί ακόμα να μας μιλήσει ουσιαστικά για το ποιοι είμαστε σήμερα.
Πώς επιλέγεις τα πρόσωπα που φωτογραφίζεις; Υπάρχει µια διαδικασία εµπιστοσύνης που πρέπει να χτιστεί πριν από κάθε λήψη;
Η επιλογή των προσώπων είναι ίσως από τα πιο σημαντικά και πιο ανθρώπινα κομμάτια της διαδικασίας μου. Δεν αναζητώ απλώς ένα «φωτογενές» πρόσωπο. Με ενδιαφέρει περισσότερο να υπάρχει μια εσωτερική παρουσία, κάτι αυθεντικό που δεν μπορεί εύκολα να περιγραφεί αλλά γίνεται αισθητό μέσα στην εικόνα.
Οι άνθρωποι που φωτογραφίζω δεν είναι επαγγελματίες μοντέλα. Είναι γυναίκες και κορίτσια που κουβαλούν μια ιδιαίτερη σχέση με τον τόπο τους, με την οικογένεια, με τη μνήμη ή ακόμα και με τη σιωπή τους.
‘Bride of Gelveri’
A wedding dress from 1861.
A living piece of history from Gelveri, Cappadocia, before our eyes. Eastern Macedonia and Thrace, Nea Karvali. GREECE, 2025.
Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να αισθανθώ ότι το πρόσωπο μπορεί να «σταθεί» μέσα στην αφήγηση του έργου όχι ως ρόλος, αλλά ως πραγματική παρουσία.
Η εμπιστοσύνη είναι απολύτως απαραίτητη. Πριν από κάθε φωτογράφιση προηγείται πάντα συζήτηση, χρόνος, παρατήρηση. Δεν με ενδιαφέρει να «πάρω» μια εικόνα βιαστικά.
Θέλω ο άνθρωπος απέναντί μου να νιώσει ασφαλής και να καταλάβει ότι δεν προσπαθώ να τον χρησιμοποιήσω ως αισθητικό στοιχείο, αλλά ως μέρος μιας κοινής αφήγησης.
Νομίζω ότι αυτή η σχέση φαίνεται τελικά στις φωτογραφίες. Υπάρχει μια ακινησία και μια ένταση στα βλέμματα που δεν μπορεί να δημιουργηθεί μόνο τεχνικά. Προκύπτει όταν ο άλλος σου επιτρέπει πραγματικά να τον δεις.
Για μένα η φωτογραφία δεν είναι μόνο θέμα εικόνας. Είναι θέμα σχέσης. Και αυτή η σχέση χρειάζεται σεβασμό, χρόνο και εμπιστοσύνη για να υπάρξει ουσιαστικά.
Οι φωτογραφίες σου είναι σκηνοθετηµένα πορτρέτα, αλλά αποπνέουν µια αίσθηση αυθεντικότητας. Πού βρίσκεται η λεπτή γραµµή ανάµεσα στη σκηνοθεσία και την αλήθεια της στιγµής;
Πιστεύω πως η αλήθεια στη φωτογραφία δεν εξαρτάται απαραίτητα από το αν μια εικόνα είναι «αυθόρμητη» ή σκηνοθετημένη. Μια φωτογραφία μπορεί να είναι απόλυτα κατασκευασμένη και ταυτόχρονα βαθιά αληθινή.
Για μένα η αυθεντικότητα δεν βρίσκεται στην τυχαία στιγμή, αλλά στο συναίσθημα και στην ανθρώπινη παρουσία που παραμένει αληθινή μέσα στην εικόνα.
GREECE. Western Macedonia. Kozani. Ladies in the local costumes of Aiani village. 2022.
Στο Μίτος οι περισσότερες εικόνες είναι προσεκτικά χτισμένες. Υπάρχει επιλογή χώρου, φωτός, ενδυμασίας, χρώματος, στάσης σώματος, συμβόλων.
Όμως μέσα σε αυτή τη δομή αφήνω πάντα χώρο για κάτι που δεν μπορεί να ελεγχθεί πλήρως: το βλέμμα, τη σιωπή, την ενέργεια του ανθρώπου απέναντί μου. Εκεί βρίσκεται για μένα η πραγματική στιγμή.
Η σκηνοθεσία λειτουργεί περισσότερο σαν γλώσσα. Είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνω τα στοιχεία ώστε να δημιουργηθεί μια εικόνα με συνοχή και νόημα. Αλλά αν μέσα σε αυτή την εικόνα δεν υπάρχει ανθρώπινη αλήθεια, τότε το αποτέλεσμα παραμένει απλώς αισθητικό.
«Αυτό που με ενδιαφέρει στο Μίτος είναι να απομακρύνω την παραδοσιακή φορεσιά από τη λογική του φολκλόρ ή της βιτρίνας και να τη φέρω ξανά μέσα στη ζωή».
Με ενδιαφέρει πολύ αυτή η ισορροπία ανάμεσα στο πραγματικό και το συμβολικό. Οι εικόνες μου δεν προσπαθούν να λειτουργήσουν ως ντοκουμέντο με την κλασική έννοια. Προσπαθούν περισσότερο να αποτυπώσουν μια εσωτερική αλήθεια γύρω από τη μνήμη, την ταυτότητα και τη συνέχεια.
Ίσως τελικά η λεπτή γραμμή βρίσκεται εκεί: στο αν μια εικόνα, ακόμη και σκηνοθετημένη, μπορεί να κάνει τον θεατή να αισθανθεί ότι αναγνωρίζει κάτι αληθινό μέσα της.
Ταξιδεύεις σε όλη την Ελλάδα για το project. Ποια περιοχή σε αιφνιδίασε περισσότερο, είτε οπτικά είτε ανθρώπινα;
Κάθε περιοχή της Ελλάδας κουβαλά τη δική της μνήμη και τη δική της σιωπή. Αυτό που με συγκινεί περισσότερο στα ταξίδια για το Μίτος είναι ότι συχνά ξεκινάω για να φωτογραφίσω έναν τόπο, αλλά τελικά επιστρέφω έχοντας αλλάξει ο ίδιος μέσα από τους ανθρώπους που γνώρισα εκεί.
Αν θα ξεχώριζα κάποιες περιοχές, η Όλυμπος της Καρπάθου και η Μακεδονία με σημάδεψαν πολύ, αλλά για διαφορετικούς λόγους.
GREECE. Aegean Sea. Dodecanese. Karpathos island. Avlona village. Ladies of Olympos village in local costumes. 2024.
Στην Όλυμπο ένιωσα κάτι σπάνιο. Ότι η παράδοση δεν παρουσιάζεται για να τη δει κάποιος• υπάρχει ακόμα μέσα στην καθημερινότητα. Στον τρόπο που μιλούν οι άνθρωποι, στις σχέσεις τους, στις κινήσεις, στα σπίτια, στα ρούχα.
Δεν αισθάνθηκα ότι κοιτούσα ένα «διατηρημένο» κομμάτι του παρελθόντος, αλλά μια ζωντανή συνέχεια που εξακολουθεί να αναπνέει.
Στη Μακεδονία και ιδιαίτερα στις ακριτικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, αυτό που με άγγιξε περισσότερο ήταν η αίσθηση των συνόρων. Όχι μόνο ως γεωγραφική γραμμή, αλλά ως βίωμα.
Εκεί οι άνθρωποι κουβαλούν μέσα τους ιστορίες μετακίνησης, απώλειας, προσφυγιάς και επιμονής. Νιώθεις ότι η ταυτότητα αποκτά άλλο βάρος όταν ζεις κοντά στα όρια.
Με ενδιαφέρει πολύ αυτό το δίπολο των συνόρων. Από τη μία χωρίζουν και από την άλλη ενώνουν. Στις ακριτικές περιοχές αισθάνεσαι συνεχώς αυτή τη συνύπαρξη διαφορετικών επιρροών, γλωσσών και μνημών.
Και ίσως εκεί κατάλαβα πιο έντονα ότι η ταυτότητα δεν είναι κάτι στατικό. Είναι κάτι που δοκιμάζεται, μετακινείται και ξαναορίζεται συνεχώς.
Και τελικά, πολλές φορές δεν είναι οι «μεγάλες» εικόνες που μένουν μέσα μου. Είναι κάτι πολύ μικρότερο. Ένα σπίτι. Μια αυλή. Ένα δωμάτιο με χαμηλό φως. Ένας άνθρωπος που σου μιλά για τον τόπο του σαν να μιλά για μέλος της οικογένειάς του.
GREECE, Central Macedonia. Imathia, Agkathia village. A woman wearing her local bridal costume. 2025.
Εκεί νιώθω ότι βρίσκεται η Ελλάδα που με ενδιαφέρει να φωτογραφίσω. Όχι η Ελλάδα της επιφάνειας, αλλά μια πιο εσωτερική και ανθρώπινη Ελλάδα που συχνά περνά απαρατήρητη.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό κομμάτι όλης αυτής της διαδρομής: ότι ακόμα καταφέρνει να με εκπλήσσει.
Το έργο εστιάζει σε γυναίκες και κορίτσια ως φορείς µνήµης και παράδοσης. Είναι αυτή µια συνειδητή επιλογή ή µια διαπίστωση που αναδύθηκε µέσα από την έρευνά σου;
Ήταν αρχικά μια διαίσθηση, αλλά με τα χρόνια εξελίχθηκε σε μια πολύ συνειδητή καλλιτεχνική και ανθρωπολογική επιλογή.
Όσο ταξιδεύω και φωτογραφίζω, συνειδητοποιώ ότι σε πολλές κοινότητες οι γυναίκες λειτουργούν ως οι πιο ουσιαστικοί φορείς συνέχειας.
Μέσα από τις χειρονομίες της καθημερινότητας, τα ενδύματα, τις τελετουργίες, τη φροντίδα, ακόμη και μέσα από μικρές λεπτομέρειες που συχνά θεωρούνται «ασήμαντες», περνάει ένα τεράστιο κομμάτι συλλογικής μνήμης από γενιά σε γενιά.
Με ενδιαφέρει πολύ αυτή η σιωπηλή δύναμη. Όχι η γυναίκα ως φολκλορική φιγούρα ή ως αισθητικό σύμβολο, αλλά ως παρουσία που κρατά ζωντανό έναν ολόκληρο πολιτισμικό ιστό χωρίς απαραίτητα να το διακηρύσσει. Στο Μίτος η γυναικεία μορφή γίνεται κάτι περισσότερο από πορτρέτο. Γίνεται φορέας μνήμης, ταυτότητας και συνέχειας.
Ταυτόχρονα, με απασχολεί και η αντίφαση ανάμεσα στο παλιό και το σύγχρονο. Οι γυναίκες που φωτογραφίζω ανήκουν απολύτως στο σήμερα.
«Οι άνθρωποι που φωτογραφίζω είναι γυναίκες και κορίτσια που κουβαλούν μια ιδιαίτερη σχέση με τον τόπο τους, με την οικογένεια, με τη μνήμη ή ακόμα και με τη σιωπή τους».
Δεν προσπαθούν να «υποδυθούν» το παρελθόν. Και ακριβώς εκεί δημιουργείται κάτι που με ενδιαφέρει βαθιά: η συνύπαρξη της σύγχρονης ταυτότητας με στοιχεία που κουβαλούν αιώνες ιστορίας.
Νομίζω πως μέσα από αυτή τη διαδικασία κατάλαβα ότι η παράδοση δεν επιβιώνει κυρίως μέσα από τα αντικείμενα, αλλά μέσα από τους ανθρώπους που συνεχίζουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, να τη μεταφέρουν. Και πολύ συχνά, αυτοί οι άνθρωποι είναι γυναίκες.
Το νήµα λειτουργεί συµβολικά σε όλο το project. Τι σηµαίνει προσωπικά για εσένα ο «µίτος» που συνδέει τις εικόνες, τους ανθρώπους και τις µνήµες;
Ο «μίτος» για μένα είναι κυρίως η έννοια της συνέχειας. Είναι αυτό το αόρατο νήμα που συνδέει ανθρώπους, τόπους, μνήμες και εμπειρίες μέσα στον χρόνο, ακόμη κι όταν όλα γύρω μοιάζουν να αλλάζουν ή να διαλύονται.
Στο προσωπικό μου βίωμα, ο μίτος συνδέεται πολύ με την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου. Να αισθάνεται ότι αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης αφήγησης και όχι μια απομονωμένη ύπαρξη μέσα σε έναν συνεχώς κατακερματισμένο κόσμο.
GREECE. Central Macedonia, Imathia. Agkathia village. Two young girls wearing the traditional attire. Part of the Lazarines custom. 2025.
Νομίζω πως σήμερα πολλοί άνθρωποι αισθάνονται αυτή τη ρήξη με τη μνήμη, με την κοινότητα, ακόμη και με τον ίδιο τους τον εαυτό. Το Μίτος γεννήθηκε σε μεγάλο βαθμό από αυτή την αίσθηση.
Το νήμα λειτουργεί και ως σύμβολο μεταφοράς. Κάτι περνά από γενιά σε γενιά, συχνά αθόρυβα. Ένας τρόπος να κοιτάζεις, να στέκεσαι, να θυμάσαι, να πενθείς, να φροντίζεις. Αυτά τα στοιχεία δεν καταγράφονται εύκολα στην ιστορία, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα στους ανθρώπους. Και αυτό με συγκινεί βαθιά.
Παράλληλα, ο μίτος έχει και μια πιο προσωπική διάσταση για μένα ως δημιουργό. Είναι η προσπάθεια να ενώσω διαφορετικά κομμάτια της Ελλάδας αλλά και διαφορετικές εποχές μέσα στην ίδια εικόνα.
Το παρελθόν με το παρόν. Το πραγματικό με το συμβολικό. Το προσωπικό με το συλλογικό. Ίσως τελικά ο μίτος να είναι μια προσπάθεια να μην χαθεί το νόημα. Να παραμείνει ζωντανή μια αίσθηση συνέχειας, ακόμα και μέσα στην αστάθεια της εποχής μας.
Φέτος το Athens Photo World παρουσιάζει 13 επιλεγµένες εικόνες σου στην περίφραξη του Μεγάρου Μουσικής. Πώς αντιµετωπίζεις την πρόκληση να µεταφέρεις ένα τόσο βαθύ έργο στον δηµόσιο, αστικό χώρο;
Το θεωρώ μια πολύ ιδιαίτερη και ουσιαστική πρόκληση, γιατί αλλάζει εντελώς ο τρόπος με τον οποίο συναντά κανείς το έργο. Σε έναν εκθεσιακό χώρο ο θεατής επιλέγει να μπει, αφιερώνει χρόνο και προετοιμάζεται ψυχολογικά να δει τέχνη.
Στον δημόσιο χώρο όμως η συνάντηση είναι απρόβλεπτη και άμεση. Οι εικόνες πρέπει να σταθούν μέσα στον θόρυβο της πόλης και να μπορέσουν, έστω για λίγα δευτερόλεπτα, να δημιουργήσουν μια παύση.
Αυτό με ενδιαφέρει πολύ στο Athens Photo World και ειδικά στην παρουσίαση στο Μέγαρο Μουσικής. Το γεγονός ότι οι εικόνες βρίσκονται εκτεθειμένες μέσα στον καθημερινό αστικό ρυθμό δημιουργεί έναν διαφορετικό διάλογο με το κοινό.
GREECE. Aegean Sea. Crete Island. Chania. A young woman wearing the traditional costume of her region. 2022.
Ένας άνθρωπος μπορεί να περάσει βιαστικά, να δει ένα βλέμμα, ένα ένδυμα, ένα σύμβολο και κάτι να τον σταματήσει χωρίς να το περιμένει.
Το Μίτος είναι ένα έργο που μιλά για μνήμη, ταυτότητα και συνέχεια, αλλά δεν θέλω αυτές οι έννοιες να παραμένουν «κλεισμένες» μόνο μέσα σε μουσεία ή γκαλερί.
Με ενδιαφέρει να συναντούν τον σύγχρονο άνθρωπο εκεί που πραγματικά ζει: στον δρόμο, στην καθημερινότητα, μέσα στην αστική εμπειρία.
Νομίζω επίσης ότι υπάρχει κάτι πολύ δυνατό στο να βλέπεις παραδοσιακά στοιχεία, πρόσωπα και σύμβολα της ελληνικής πολιτισμικής μνήμης να εμφανίζονται μέσα σε ένα σύγχρονο αστικό περιβάλλον όπως η Αθήνα.
Δημιουργείται μια ένταση ανάμεσα στο παλιό και το νέο, στην ταχύτητα της πόλης και στη σιωπή των εικόνων. Και αυτή η ένταση είναι πολύ κοντά στον πυρήνα του ίδιου του έργου.
Για μένα, αν έστω και ένας περαστικός σταματήσει για λίγο και αισθανθεί ότι αυτές οι εικόνες τον αφορούν προσωπικά, τότε το έργο έχει ήδη πετύχει κάτι ουσιαστικό.
Το «Mitos» είναι ένα µακροπρόθεσµο project. Νιώθεις ότι όσο εξελίσσεται, αλλάζει και η δική σου σχέση µε τις ρίζες και την ελληνική ταυτότητα;
Ναι, απόλυτα. Νομίζω πως το Μίτος ξεκίνησε αρχικά ως μια προσπάθεια να παρατηρήσω και να καταγράψω κάτι που ένιωθα ότι χάνεται. Στην πορεία όμως κατάλαβα ότι το έργο δεν άλλαζε μόνο τον τρόπο που βλέπω την Ελλάδα, αλλά και τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τον ίδιο μου τον εαυτό μέσα σε αυτήν.
Όσο περισσότερο ταξιδεύω, συναντώ ανθρώπους και έρχομαι σε επαφή με διαφορετικές κοινότητες, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι η ελληνική ταυτότητα δεν είναι κάτι ενιαίο ή στατικό.
Είναι ένα συνεχές πλέγμα αντιφάσεων, μνήμης, μετακινήσεων, επιρροών και μετασχηματισμών. Και αυτό την κάνει πολύ πιο ζωντανή και πολύ πιο ανθρώπινη απ’ όσο συχνά παρουσιάζεται.
GREECE. Eastern Macedonia and Thrace, Rhodope. A woman from the Arvanites community of Komotini dressed in her traditional local costume. 2024.
Παλιότερα ίσως έβλεπα την παράδοση περισσότερο ως κάτι που πρέπει να «διασωθεί».
Σήμερα τη βλέπω περισσότερο ως κάτι που πρέπει να συνεχίσει να εξελίσσεται χωρίς να χάνει τον πυρήνα της. Αυτή ήταν μια πολύ σημαντική εσωτερική μετατόπιση για μένα.
Το έργο με έκανε επίσης να καταλάβω ότι οι ρίζες δεν είναι απαραίτητα μια επιστροφή στο παρελθόν. Μπορούν να λειτουργούν και ως εργαλείο προσανατολισμού μέσα στο παρόν.
Όχι για να μένουμε στάσιμοι, αλλά για να ξέρουμε από πού ερχόμαστε καθώς προχωράμε προς τα εμπρός. Και ίσως αυτό είναι κάτι που με αφορά πλέον και προσωπικά ως άνθρωπο, όχι μόνο ως φωτογράφο.
Όσο εξελίσσεται το Μίτος, τόσο περισσότερο αισθάνομαι ότι πρόκειται για ένα ταξίδι κατανόησης της συνέχειας, της μνήμης και της ανάγκης του ανθρώπου να αισθάνεται συνδεδεμένος με κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.
