Οι Κουβανοί, αντιμέτωποι με εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και αυξανόμενη απόγνωση, εκφράζουν ολοένα και περισσότερο την ελπίδα ότι μια εκστρατεία πίεσης των ΗΠΑ θα οδηγήσει σε αλλαγές στο νησί, την ίδια στιγμή που η κομμουνιστική κυβέρνηση προβάλλει στάση αδιαλλαξίας.
Πολλοί βλέπουν μια ευκαιρία για μεγαλύτερη ελευθερία και οικονομική αλλαγή, ενώ άλλοι δηλώνουν ότι θα αντισταθούν σε οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Την ίδια στιγμή, όσοι ζουν στο σκοτάδι λόγω εκτεταμένων διακοπών ρεύματος, μετά τον πετρελαϊκό αποκλεισμό που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ, ζητούν απεγνωσμένα την αποκατάσταση του ηλεκτρικού ρεύματος και του νερού.
«Είναι αλήθεια ότι υπάρχει αποκλεισμός εναντίον της Κούβας, αλλά κάτι καλό θα πρέπει να βγει από όλο αυτό», είπε η Ιραΐδα Αβίλα, που ζει στα περίχωρα της Αβάνας με την κόρη της, η οποία πάσχει από κυστική ίνωση.
Τι λένε οι Κουβανοί για την κατάσταση
Καθώς οι ΗΠΑ αφήνουν να εννοηθεί ότι θα εντείνουν την πίεση προς την κουβανική κυβέρνηση, ορισμένοι βλέπουν μια ευκαιρία για βαθιές αλλαγές στην οικονομία του νησιού και στο πολιτικό του σύστημα.
«Πολλοί πιστεύουν ότι βρισκόμαστε στο τελευταίο κομμάτι του τούνελ και ότι η Κούβα σύντομα θα ξαναβρεί τον εαυτό της και την ελευθερία της. Αυτό είναι το τελευταίο πικρό ποτήρι που πρέπει να πιούμε», δήλωσε ο Μανουέλ Κουέστα Μορούα, μακροχρόνιος πολιτικός ακτιβιστής. Είπε ότι πολλοί βρίσκονται σε μια κατάσταση «ελπιδοφόρας αγωνίας», καθώς θεωρούν πως η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ ακόμη.
Η Αβίλα και πολλοί άλλοι Κουβανοί επιβιώνουν από την κρίση με βοήθεια από το εξωτερικό — από φίλους και συγγενείς, εκκλησίες ή δωρεές. Αντιμετωπίζουν υψηλές τιμές στα βασικά τρόφιμα, καθώς και έλλειψη καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό σημαίνει επίσης έλλειψη τρεχούμενου νερού, το οποίο συχνά εξαρτάται από αντλίες που λειτουργούν με ηλεκτρισμό.
«Είμαστε ένα νησί που έχει αφεθεί να παρασύρεται», είπε ο Γιάσερ Σόσα Ταμάγιο, ο οποίος διαχειρίζεται μια φιλανθρωπική οργάνωση στο Σαντιάγο ντε Κούβα που προμηθεύει τρόφιμα και φάρμακα —αγορασμένα με δωρεές από το εξωτερικό— σε περισσότερα από 100 παιδιά και 400 ενήλικες.
Ο Σόσα ανέφερε ότι η δουλειά του είναι να βρίσκει τρόπους να ταΐζει τους πιο ευάλωτους κατοίκους της πόλης, μεταξύ των οποίων γιατροί και επαγγελματίες που πλέον ζουν με πενιχρές συντάξεις. Μέχρι πρόσφατα λάμβανε προμήθειες από την κουβανική κοινότητα στις ΗΠΑ μέσω τοπικών εταιρειών μεταφοράς, όμως οι αποστολές αυτές σταμάτησαν λόγω ελλείψεων καυσίμων. Πρόσφατα εξέδωσε το βιβλίο «Χρονικά ενός Ναυαγίου», στο οποίο περιγράφει τις διαλυμένες και εξαντλημένες ζωές των Κουβανών μέσα από τις εμπειρίες του στους δρόμους του Σαντιάγο, στο νοτιοανατολικό άκρο του νησιού. «Είμαστε φυλακισμένοι χωρίς κάγκελα», είπε.
Σοβαρές ελλείψεις, αλλά και «μαύρη αγορά»
Στην Καμαγουέι, στο κεντρικό τμήμα της Κούβας, η Ιρίνα Φαλς, κομμώτρια, συμμετέχει σε μια ομάδα WhatsApp μαζί με την Αβίλα, για μητέρες παιδιών με κυστική ίνωση, όπου ανταλλάσσουν συμβουλές και εμπειρίες.
Λόγω των συνεχών διακοπών ρεύματος και των ελλείψεων καυσίμων, οι κάτοικοι της Καμαγουέι έχουν ηλεκτρικό ρεύμα μόλις για δύο ή τρεις ώρες την ημέρα, γεγονός που θέτει τη Φαλς και τον γιο της σε επικίνδυνη κατάσταση. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει νεφελοποιητές όταν το παιδί της παρουσιάζει σοβαρή συμφόρηση.
«Το παιδί μου αφυδατώνεται από τον ιδρώτα, τώρα με την έλευση της ζέστης έχει αδυνατίσει και έχει μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια», είπε η Φαλς. «Χρειαζόμαστε μια αλλαγή. Για εμάς και για τον γιο μας, για μια καλύτερη ποιότητα ζωής».
Κάποιοι επιχειρηματίες Κουβανοί με πρόσβαση σε δολάρια ΗΠΑ βγάζουν κέρδος μέσα από την αστάθεια. Ένας νεαρός ιδιοκτήτης εστιατορίου στην Αβάνα αγοράζει μεταχειρισμένα ηλεκτρικά αυτοκίνητα στις ΗΠΑ για 20.000 δολάρια και τα μεταπωλεί στην Κούβα στη διπλάσια τιμή. Άλλοι έχουν αναπτύξει τρόπους να εισάγουν ντίζελ και βενζίνη από τις ΗΠΑ για να τα πουλήσουν στον ιδιωτικό τομέα του νησιού.
Δίωξη στον Ραούλ Κάστρο από ΗΠΑ
Το καθεστώς, ωστόσο, φαίνεται να δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη πίεση από την Ουάσιγκτον. Ο διευθυντής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (CIA), Τζον Ράτκλιφ, μετέβη την Πέμπτη στην Αβάνα, όπου είπε σε Κουβανούς αξιωματούχους ότι έχουν περιορισμένο χρονικό περιθώριο για να σταθεροποιήσουν την οικονομία και να έρθουν σε επαφή με την κυβέρνηση Τραμπ. Σύμφωνα με την εφημερίδα Wall Street Journal, οι ΗΠΑ σκοπεύουν πλέον να ασκήσουν δίωξη στον Ραούλ Κάστρο, τον ιστορικό επαναστάτη και πρώην πρόεδρο της Κούβας.
«Η Κούβα μας καλεί», είπε ο πρόεδρος Τραμπ την Τρίτη. «Χρειάζονται βοήθεια, αλλά η Κούβα είναι ένα αποτυχημένο κράτος».
Ο Κάστρο και το στενό του περιβάλλον έπαυσαν πρόσφατα τις καθημερινές τους δραστηριότητες — για πρώτη φορά από τότε που η Ουάσιγκτον ενέτεινε την εκστρατεία πίεσης, σύμφωνα με πρόσωπο κοντά στην οικογένεια.
Μια στρατιωτική επέμβαση θα προκαλούσε «λουτρό αίματος με ανυπολόγιστες συνέπειες», δήλωσε την Τρίτη ο πρόεδρος της Κούβας Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ στην πλατφόρμα Χ (πρώην Twitter). Ορισμένοι Κουβανοί ανέφεραν ότι είναι έτοιμοι να πεθάνουν για τη χώρα τους αν υπάρξει αμερικανική στρατιωτική δράση. Ακόμη και με σφεντόνες, θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγάλες απώλειες στους Αμερικανούς, αστειεύτηκε ένας πρώην αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών. Υποσχέθηκε ότι θα υπερασπιστεί τον Κάστρο και ότι χιλιάδες άλλοι θα τον ακολουθήσουν για να στηρίξουν τον ηλικιωμένο Κουβανό ηγέτη.
Στην Αβάνα, έφηβοι στρατιώτες σε ταράτσες στρατιωτικών κτιρίων παρατηρούν τον ουρανό με κιάλια αναζητώντας αμερικανικά drones. Η μητέρα ενός από αυτούς του πηγαίνει φαγητό τη νύχτα για να μην πεινάει. Ο νεαρός άφησε πέρσι το σπίτι του και κατατάχθηκε υποχρεωτικά στον στρατό, σύμφωνα με την Κατία Γκουέρα, η οποία στέλνει χρήματα στην οικογένεια από το Μαϊάμι.
«Κανένας νέος δε θέλει να είναι εκεί, όλοι είναι αναγκασμένοι. Τους λένε ότι είναι εκεί για να προστατεύσουν και να υπερασπιστούν τον πρόεδρο», είπε η Γκουέρα. «Η μητέρα του είναι απελπισμένη».
