Η χθεσινή βραδιά απονομής των θεατρικών βραβείων «Δημήτρης Χορν» και «Μελίνα Μερκούρη» ήταν πολύ διαφορετική από όλες τις προηγούμενες. Όχι μόνο επειδή πλέον τα δύο βραβεία διοργανώνονται και χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Πολιτισμού, αλλά και επειδή χθες η Υπουργός κυρία Λίνα Μενδώνη ήταν εκούσα άκουσα αυτήκοος μάρτυς των πάγιων αιτημάτων της κοινότητας των Ελλήνων ηθοποιών, και δη της νεότερης γενιάς, μέσα από τις ομιλίες των βραβευθέντων, της Έβελυν Ασουάντ (Βραβείο Μερκούρη) και του Βασίλη Μπούτσικου (Βραβείο Χορν).
Για πρώτη φορά στα χρονικά των συγκεκριμένων βραβείων, οι υποψήφιοι και οι υποψήφιες προέβησαν σε μια συλλογική, πολιτική κίνηση συντάσσοντας και υπογράφοντας από κοινού ένα κείμενο που έρχεται να θυμίσει στο ΥΠΠΟ την ανάγκη της καλλιτεχνικής κοινότητας για ουσιαστική θεσμική στήριξη πέρα από επικοινωνιακές καντρίλιες, θίγοντας φυσικά και το θέμα της υποβάθμισης των πτυχίων των ανώτερων δραματικών σχολών, των σχολών χορού και κινηματογράφου και της εξίσωσής τους με το απολυτήριο Λυκείου, με το περίφημο Προεδρικό Διάταγμα 85/2022 επί Προεδρίας της κυρίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, η οποία πλέον διατελεί Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Η νέα γενιά ηθοποιών, που προσπαθεί να εργαστεί, να δημιουργήσει και να επιβιώσει σε ένα πολύ δύσκολο, πολύ ανταγωνιστικό και αρκετά θολό εργασιακό καθεστώς, όπου ακόμα η υπογραφή συλλογικών συμβάσεων στο ελεύθερο θέατρο είναι αιτούμενο και όχι κατακτημένο δικαίωμά τους, έρχεται να δώσει μαθήματα ήθους, ευγένειας και κουλτούρας διεκδίκησης, προτάσσοντας τη συλλογικότητα, την άμιλλα, τη μαχητικότητα.
Μπορεί οικονομικοί παράγοντες να επέβαλλαν την ανάθεση των βραβείων «Χορν» και «Μερκούρη» σε έναν θεσμικό φορέα για την περαιτέρω επιβίωσή τους, μπορεί το Υπουργείο Πολιτισμού να ανταποκρίθηκε άμεσα στο συγκεκριμένο αίτημα, όχι μόνο υιοθετώντας το αλλά και πριμοδοτώντας το (αύξησε το χρηματικό ποσό που δίνεται σε κάθε νικητή από €3.000 σε €5.000), όμως οι χθεσινές αντιδράσεις του καλλιτεχνικού χώρου δείχνουν ότι μάλλον η συγκεκριμένη επιλογή έχει πολλούς επικριτές στους κύκλους των ανθρώπων του θεάτρου.
Στις επικρίσεις να προσθέτουμε και το ασυμβίβαστο που υπάρχει ανάμεσα σε μέλη των κριτικών επιτροπών των βραβείων και της θεσμικής τους θέσης σε κρατικούς οργανισμούς που συνδέονται με τις υποψηφιότητες. Επίσης, εγείρονται δεοντολογικά ζητήματα προσωπικών προτιμήσεων και ιδιωτικών σχέσεων όταν καλλιτέχνες κρίνουν συναδέλφους τους καλλιτέχνες.
Κακά τα ψέματα, για να είναι όσο γίνεται διαφανείς οι όποιες κριτικές επιτροπές στον χώρο του θεάτρου, καλό θα ήταν να απαρτίζονται από μέλη που έχουν συνολική και επαρκή εποπτεία του θηριώδους θεατρικού τοπίου των 1.500 παραστάσεων τη σεζόν, από μέλη που δεν σχετίζονται εργασιακά με θεατρικούς κρατικούς ή ιδιωτικούς οργανισμούς μέσα από τους οποίους προκύπτουν οι υποψηφιότητες.
Γιατί είναι πραγματικά αχρείαστες οι όποιες σκιές που πέφτουν στις βραβεύσεις άξιων, πανάξιων νέων ερμηνευτών.
Το κείμενο που συνέταξαν οι υποψήφιοι και υποψήφιες των Βραβείων «Δημήτρης Χορν» και «Μελίνα Μερκούρη»:
«Ευχόμαστε η φετινή τοποθέτηση των βραβείων υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού να μην αποτελεί απλώς μια συμβολική κίνηση, αλλά να σηματοδοτεί μια πραγματική στήριξη προς το θέατρο και τους ανθρώπους του.
Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε την υποβάθμιση των πτυχίων μας και τη συνολική υποτίμηση του επαγγέλματός μας μέσω του Προεδρικού Διατάγματος 85. Παραμένει επίσης ζητούμενο η δημιουργία μιας Ακαδημίας Θεάτρου, στελεχωμένης από ανθρώπους με γνώση του αντικειμένου, καθώς και η ισότιμη αντιμετώπιση των καλλιτεχνών από την Πολιτεία.
Θέλουμε να πιστεύουμε σε ένα Υπουργείο Πολιτισμού που θα στηρίζει έμπρακτα το θέατρο και τους καλλιτέχνες, όχι μόνο σε μεμονωμένες περιστάσεις όπως η σημερινή, αλλά με συνέπεια και ουσιαστικό ενδιαφέρον στην καθημερινότητα του κλάδου.
Τέλος, ευχόμαστε η φετινή παρουσία του Υπουργείου Πολιτισμού να μην εξαντλείται σε μια συμβολική ή επικοινωνιακή χειρονομία, αλλά να σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή πολιτικής απέναντι στο θέατρο και τους εργαζομένους του».
*Η Ιωάννα Μπλάτσου είναι Αντιπρόεδρος Ελληνικής Ένωσης Κριτικών Θεάτρου & Παραστατικών Τεχνών, μέλος κριτικής επιτροπής θεατρικών βραβείων ΕΛ.Ε.Κ.ΘΕ.Π.ΤΕ.
