Μετά από 20 χρόνια πορείας ως ανεξάρτητη πρωτοβουλία της εγχώριας εικαστικής σκηνής, η Μπιενάλε της Αθήνας (Athens Biennale) εισέρχεται σε μια νέα θεσμική φάση. Η 8η διοργάνωσή της, με τίτλο «ΣΤΑΣΙΣ/ΕΚΣΤΑΣΙΣ», θα εγκαινιαστεί στις 2 Απριλίου 2027 στο Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων, υπό την επιμέλεια του Τιάγκο ντε Πάουλα Σούζα και με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Poka-Yio.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 27 Ιουνίου 2027 και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένα πεδίο καλλιτεχνικής και πολιτικής διαπραγμάτευσης γύρω από τη σύγχρονη συνθήκη κρίσης, πολέμων και κοινωνικού μετασχηματισμού.
«ΣΤΑΣΙΣ/ΕΚΣΤΑΣΙΣ»
Ο τίτλος «ΣΤΑΣΙΣ/ΕΚΣΤΑΣΙΣ» αρθρώνεται πάνω σε δύο έννοιες με βαθιές ιστορικές και φιλοσοφικές ρίζες. Η «στάσις», από το αρχαιοελληνικό «ἵσταμαι», παραπέμπει τόσο στην ακινησία όσο και στη σύγκρουση, περιγράφοντας μια εποχή αδυναμίας λήψης αποφάσεων και πολιτικής παράλυσης. Αντίθετα, η «έκστασις» αναφέρεται στην έξοδο από τον εαυτό, σε καταστάσεις έντασης, μετατόπισης και πιθανής μεταμόρφωσης. Η AB8 επιχειρεί να θέσει αυτές τις δύο συγγενείς όψεις σε σχέση τριβής, αντανακλώντας τους σύγχρονους προβληματισμούς και εξετάζοντας πώς η σύγχρονη τέχνη μπορεί να παράγει χώρους υποστήριξης, συλλογικότητας και επαναδιαπραγμάτευσης του πολιτικού φαντασιακού.
Τον στόχο της περαιτέρω θεσμοθέτησης της Μπιενάλε της Αθήνας στον διεθνή χάρτη υπογράμμισε ο καλλιτεχνικός διευθυντής Poka-Υio, σημειώνοντας ότι παραμένει μία από τις ελάχιστες artist-run Βiennale διεθνώς, ενώ πλέον επιδιώκει να εξελιχθεί σε «κύρια προοδευτική πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη»
Η διοργάνωση δηλώνει ότι αποφεύγει τόσο τη σιωπή απέναντι στον πόλεμο, τη γενοκτονία και τις παγκόσμιες κρίσεις όσο και την «εργαλειοποίηση» πολιτικών ζητημάτων. Αντ’ αυτού, επιδιώκει να κινηθεί ανάμεσα σε προσωπικές εμπειρίες —οικειότητα, νοσταλγία, εγγύτητα— και σε συλλογικά τραύματα, όπως ο εκτοπισμός του σώματος, ο φόβος και η συνενοχή. Η Αθήνα προβάλλεται ως κρίσιμο σημείο αναφοράς: μια πόλη με βαριά ιστορική μνήμη αλλά και εμπειρία συλλογικών πρακτικών μέσα στην κρίση. Η Μπιενάλε της Αθήνας πρόκειται να απευθύνει πρόσκληση σε διεθνείς καλλιτέχνες των οποίων το έργο δεν συνδέεται με την υποστήριξη του πολέμου ή της βίας.
Deborah Joyce Holman & Yara Dular Gisler με τη συμβολή των B Covington Sam-Sumana,FALSE PRPHT & Suutoo, Untitled (in rage), 2021. Παραχώρηση των καλλιτεχνών. Ανάθεση και παραγωγή της Μπιενάλε της Αθήνας. Άποψη εγκατάστασης από την 7η Μπιενάλε της Αθήνας 2021 «ECLIPSE». Φωτογραφία:Νύσος Βασιλόπουλος
Η ανακοίνωση της AB8 συνδέεται άμεσα με τη συνολική αναδιάρθρωση της Athens Biennale, η οποία πρόσφατα απέκτησε νέο μοντέλο διακυβέρνησης με Εποπτικό Συμβούλιο (Board of Trustees), Συμβουλευτική Επιτροπή (Advisory Board) και Συμβουλευτική Επιτροπή Επιμέλειας (Curatorial Committee).
Ο Δάκης Ιωάννου, μέλος του προεδρείου του Εποπτικού Συμβουλίου της Μπιενάλε της Αθήνας, έκανε λόγο για «θεσμική ωριμότητα» και για μια προσπάθεια να ενισχυθεί ο ρόλος της Μπιενάλε. «Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι μόνο η παρουσίαση της τέχνης, αλλά η δυνατότητα της Μπιενάλε να συμβάλλει ενεργά στη σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή και να διατηρεί την τέχνη ανοιχτή, ζωντανή και συνδεδεμένη με την εποχή της. Κάθε ιδρυτικό μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου έχει συμβάλει, με τον δικό του τρόπο, στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης, αλλά είναι η πρώτη φορά που αποφασίσαμε να μετέχουμε σε μια κοινή πρωτοβουλία», δήλωσε ο Δάκης Ιωάννου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη νέα διαδικασία επιλογής επιμελητή, η οποία έγινε έπειτα από εισήγηση διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Επιμέλειας με τη συμμετοχή των Κατερίνα Γρέγου, Μασιμιλιάνο Τζιόνι, Στέφανι Χέσλερ και Γκάμπι Νγκόμπο.
Ο Βραζιλιάνος Τιάγκο ντε Πάουλα Σούζα, γνωστός για τη δουλειά του γύρω από ζητήματα αποαποικιοποίησης, κοινωνικής μνήμης και συλλογικών αφηγήσεων, τόνισε ότι η σχέση με την Αθήνα και την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου θα αποτελέσει βασικό άξονα ανάπτυξης της έκθεσης. Όπως ανέφερε, «η Αθήνα έχει δείξει πως, ακόμη και σε περιόδους κρίσης, η συλλογική δράση μπορεί να δημιουργήσει χώρους μέσα στους οποίους μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα», σημειώνοντας ότι η έκθεση θα αναπτυχθεί μέσα από έναν διαρκή διάλογο με τοπικούς και διεθνείς δημιουργούς.
Η 8η Μπιενάλε της Αθήνας συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος «Αττική 2021–2027».
