Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ αποτελεί τόσο πολιτική όσο και επιχειρηματική επιλογή και αναμένεται να αναζωπυρώσει τις υποβόσκουσες εντάσεις με τη Σαουδική Αραβία, οι οποίες μέχρι πρότινος καλύπτονταν από την κοινή τους αντίθεση προς το Ιράν μετά τις επιθέσεις του κατά κρατών του Κόλπου από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με την Τεχεράνη.
Βραχυπρόθεσμα, η αποχώρηση από το καρτέλ πετρελαιοπαραγωγών, στο οποίο τα ΗΑΕ συμμετείχαν από το 1967, δίνει στη χώρα τη δυνατότητα να αντιδρά ταχύτερα σε ένα περιβάλλον περιορισμένης προσφοράς και να μεγιστοποιεί τα κέρδη της. Ωστόσο, πρόκειται για απόφαση που έχει εξεταστεί και στο παρελθόν, καθώς οι διαφωνίες με τη Σαουδική Αραβία για τις ποσοστώσεις παραγωγής είναι διαχρονικές.
Αναδιαμορφώνεται ο χάρτης
Η χρονική συγκυρία και ο μονομερής χαρακτήρας της απόφασης δείχνουν πως οι ευρύτερες διαφωνίες εντός του Κόλπου για τη διαχείριση του πολέμου με το Ιράν ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Η αποχώρηση συνιστά πλήγμα για το κύρος της Σαουδικής Αραβίας, καθώς ενισχύει την εικόνα των ΗΑΕ ως του κράτους του Κόλπου που βρίσκεται πιο κοντά στον Ντόναλντ Τραμπ, διαχρονικό επικριτή του ΟΠΕΚ, ενώ περιορίζει την ικανότητα του Ριάντ να επηρεάζει τις τιμές του πετρελαίου.
Η ανακοίνωση, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, έγινε ενώ το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου συνεδρίαζε εκτάκτως στην Τζέντα, για πρώτη φορά μετά τις επιθέσεις του Ιράν.
Από την έναρξη της σύγκρουσης, τα ΗΑΕ πίεζαν παρασκηνιακά τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ για κοινή στρατιωτική απάντηση. Τα ίδια δέχθηκαν και τις πιο εκτεταμένες επιθέσεις, αποκρούοντας περισσότερους από 2.200 πυραύλους και drones, εν μέρει λόγω της γεωγραφικής τους εγγύτητας.
Παρά τις πιέσεις, δεν διαμορφώθηκε κοινή στάση εντός του Κόλπου για μια τόσο επικίνδυνη κίνηση, η οποία θα μπορούσε να εκληφθεί όχι μόνο ως αυτοάμυνα αλλά και ως ευθυγράμμιση με το Ισραήλ.
Αδυνατώντας να εξασφαλίσουν την πολιτική συνοχή που επιδίωκαν, τα ΗΑΕ επέλεξαν να αποχωρήσουν από την οικονομική συνοχή του ΟΠΕΚ και να κινηθούν αυτόνομα. Η κρατική εταιρεία ADNOC εκτιμά ότι μπορεί να αυξήσει την παραγωγή της από 3,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως πριν από τον πόλεμο σε 5 εκατ. έως το 2027.
Ωστόσο, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η παραγωγή της χώρας μειώθηκε κατά 44%, φθάνοντας τα 1,9 εκατ. βαρέλια τον Μάρτιο, ενώ η δυνατότητα αύξησης της παραγωγής αμφισβητείται.
Συνολικά, ο πόλεμος με το Ιράν μείωσε την παραγωγή του ΟΠΕΚ κατά 7,88 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, οδηγώντας σε πτώση 27% – τη μεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών.
Πράξη εθνικού συμφέροντος
Η πρόεδρος του Emirates Policy Center, Εμπτεσάμ αλ-Κέτμπι, χαρακτήρισε την απόφαση πράξη εθνικού συμφέροντος, τονίζοντας ότι τα ΗΑΕ επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους ως «παραγωγός εξισορρόπησης» που μπορεί να επηρεάζει άμεσα τη σταθερότητα της αγοράς.
Παράλληλα, η αποχώρηση ενισχύει τη θέση της χώρας ως παράγοντα που μπορεί να επηρεάζει άμεσα τη διεθνή προσφορά ενέργειας, ακόμη κι αν αποδυναμώνει τη συνοχή του ΟΠΕΚ.
Τα ΗΑΕ, επιδιώκοντας διαφοροποίηση, εμφανίζονται πιο εξαρτημένα από την εύνοια των ΗΠΑ σε σχέση με τη Σαουδική Αραβία, ενώ η κίνηση αυτή ενδέχεται να ενισχύσει τη σχέση τους με τον Τραμπ, με πιθανές επενδυτικές προεκτάσεις.
Ήδη η χώρα έχει δείξει τη δύναμή της, αποσύροντας πρόσφατα 3,5 δισ. δολάρια από το Πακιστάν, σε ένδειξη δυσαρέσκειας για τη στάση του απέναντι στο Ιράν.
Ο διπλωματικός σύμβουλος της ηγεσίας των ΗΑΕ, Ανουάρ Γκαργκάς, έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για τη δυσαρέσκεια της χώρας, δηλώνοντας ότι η συνοχή του Κόλπου βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της ιστορίας της.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η απειλή για την περιοχή παραμένει το Ιράν και όχι το Ισραήλ, τονίζοντας ότι ο ρόλος των ΗΠΑ στην περιοχή είναι σήμερα πιο σημαντικός από ποτέ – όχι μόνο στρατιωτικά, αλλά και πολιτικά και οικονομικά.
Με την αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ, τα ΗΑΕ επιδιώκουν ουσιαστικά να διασφαλίσουν τη διαρκή αμερικανική εμπλοκή στην περιοχή.
