Ο Ντόναλντ Τραμπ συσκέφθηκε το απόγευμα της Τρίτης με την ομάδα εθνικής ασφάλειας στον Λευκό Οίκο, αντιμετωπίζοντας μια σημαντική απόφαση: Ποια απόφαση να πάρει για το Ιράν.
Η προθεσμία για την κατάπαυση του πυρός πλησίαζε στο τέλος της, ενώ το Air Force Two βρισκόταν στον διάδρομο της βάσης Joint Base Andrews ενόψει της προγραμματισμένης αναχώρησης του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς για το Πακιστάν, για τον επόμενο γύρο συνομιλιών. Ωστόσο, η κυβέρνηση αντιμετώπιζε την σχεδόν απόλυτη σιωπή από την πλευρά των Ιρανών.
Η λίστα με τα βασικά σημεία
Τις προηγούμενες ημέρες, οι ΗΠΑ είχαν αποστείλει στο Ιράν μια λίστα με βασικά σημεία συμφωνίας που ήθελαν να αποδεχθεί εκ των προτέρων η ιρανική πλευρά. Όμως πέρασαν ημέρες χωρίς απάντηση, γεγονός που δημιούργησε αμφιβολίες για το πόσα θα μπορούσαν να επιτύχουν ο Βανς και οι συνεργάτες του μεταβαίνοντας στο Πακιστάν για δια ζώσης συνομιλίες, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που επικαλείται το CNN.
Καθώς ο Τραμπ συναντιόταν με τον Βανς, τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου Νταν Κέιν και τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στον Λευκό Οίκο, η αμερικανική πλευρά δεν είχε ακόμη λάβει καμία απάντηση από το Ιράν. Οι αξιωματούχοι είχαν ζητήσει από τον κορυφαίο διαμεσολαβητή του Πακιστάν, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, να εξασφαλίσει τουλάχιστον κάποια ανταπόκριση πριν επιβιβαστεί ο Βανς στο Air Force Two.
Ωστόσο, ώρες αργότερα, δεν έγινε τίποτα.
Στον Λευκό Οίκο, κορυφαίοι συνεργάτες του Τραμπ εκτιμούν ότι βασικός λόγος της έλλειψης κάποιας απάντησης είναι οι εσωτερικές διαφωνίες στην τρέχουσα ηγεσία του Ιράν, όπως προκύπτει εν μέρει και από πληροφορίες διαμεσολαβητών του Πακιστάν. Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι οι Ιρανοί δεν έχουν καταλήξει σε κοινή γραμμή ούτε ως προς τη θέση τους ούτε ως προς το πόση εξουσία θα δώσουν στους διαπραγματευτές σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου και τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, ένα βασικό σημείο τριβής στις συνομιλίες.
Μέρος της πολυπλοκότητας αυτής, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, αφορά το κατά πόσο ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, δίνει σαφείς κατευθύνσεις στους υφισταμένους του ή αν αυτοί αναγκάζονται να μαντεύουν τις προθέσεις του χωρίς συγκεκριμένες οδηγίες.
Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η επιλογή του να παραμένει αφανής έχει διαταράξει τις εσωτερικές συζητήσεις της ιρανικής κυβέρνησης.
Παρά τα σημαντικά αυτά εμπόδια, ένας αξιωματούχος ανέφερε ότι εξακολουθεί να υπάρχει πιθανότητα να συναντηθούν σύντομα Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές. Ωστόσο, το πότε και αν θα συμβεί αυτό παραμένει αβέβαιο.
Η επιλογή του Τραμπ
Αντί να επαναλάβει στρατιωτικά πλήγματα, ο Τραμπ επέλεξε να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός με το Ιράν για δύο ακόμη εβδομάδες, λίγο πριν αυτή λήξει. Αυτή τη φορά, δεν όρισε συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Ο Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε την ιρανική κυβέρνηση «σοβαρά διχασμένη» σε ανάρτησή του στο Truth Social, παραμένει πρόθυμος να βρει μια διπλωματική λύση, αποφεύγοντας την επανεκκίνηση μιας αντιδημοφιλούς σύγκρουσης, την οποία έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει.
Ωστόσο, η προσωρινή κατάρρευση των διαπραγματεύσεων αναδεικνύει τις δυσκολίες που συνεχίζει να αντιμετωπίζει καθώς επιδιώκει μια συμφωνία που να ικανοποιεί τις πολυάριθμες απαιτήσεις του.
Το Ιράν έχει δηλώσει δημόσια ότι ο Τραμπ πρέπει να άρει τον αποκλεισμό των πλοίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από τα ιρανικά λιμάνια στο Στενό του Ορμούζ πριν ξεκινήσει νέος γύρος συνομιλιών. Ο Τραμπ έχει απορρίψει αυτό το αίτημα. «Δεν πρόκειται να ανοίξουμε το στενό μέχρι να υπάρξει τελική συμφωνία», δήλωσε στο CNBC το πρωί της Τρίτης.
Σε άλλη συνάντηση αργά το απόγευμα, ο Τραμπ και οι συνεργάτες του αποφάσισαν να παρατείνουν την κατάπαυση του πυρός, η οποία θα έληγε σε λίγες ώρες, αν και ο ίδιος πίστευε ότι θα διαρκούσε μέχρι το βράδυ της Τετάρτης στην Ουάσιγκτον. Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν περισσότερο χρόνο για να διαμορφώσει ενιαία θέση με την έγκριση του Χαμενεΐ, αν και οι αξιωματούχοι τόνισαν ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση.
Σύντομα η λύση;
Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ένα ταξίδι θα μπορούσε να οργανωθεί γρήγορα αν υπάρξουν ενδείξεις ότι το Ιράν είναι έτοιμο να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Τεχεράνη υφίστανται οικονομικές απώλειες όσο το στενό παραμένει ουσιαστικά κλειστό, γεγονός που οδηγεί ορισμένους στην περιοχή να ελπίζουν ότι και οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν σύντομα λύση.
Οι Πακιστανοί αξιωματούχοι, που προσπαθούσαν την Τρίτη να πείσουν το Ιράν να συμμετάσχει στις συνομιλίες, ενθάρρυναν παράλληλα τον Τραμπ να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός. Καθώς πλησίαζε η λήξη της, ο Τραμπ αποφάσισε να την «παρατείνει έως ότου κατατεθεί η πρότασή τους και ολοκληρωθούν οι συζητήσεις, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο».
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι δεν φάνηκαν να επηρεάζονται.
«Η παράταση της κατάπαυσης του πυρός από τον Τραμπ δεν σημαίνει τίποτα», δήλωσε ο Μαχντί Μοχαμαντί, σύμβουλος του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου. «Η ηττημένη πλευρά δεν μπορεί να επιβάλλει όρους. Η συνέχιση του αποκλεισμού δεν διαφέρει από βομβαρδισμό και πρέπει να αντιμετωπιστεί στρατιωτικά».
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η εκεχειρία παραμένει σε ισχύ ολοκλήρωσε μια ημέρα γεμάτη αβεβαιότητα, η οποία ξεκίνησε με τη δήλωσή του ότι «περιμένει να βομβαρδίσει» ξανά το Ιράν στο άμεσο μέλλον.
Παρόλα αυτά, χωρίς νέα προθεσμία, οι σύμβουλοί του έχουν προειδοποιήσει ιδιωτικά ότι η χαλάρωση της πίεσης μπορεί να επιτρέψει στο Ιράν να καθυστερήσει τις διαπραγματεύσεις.
Στην καλύτερη περίπτωση, οι διαπραγματευτές ήλπιζαν να καταλήξουν αυτή την εβδομάδα σε ένα βασικό πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο θα οδηγούσε σε πιο λεπτομερείς συζητήσεις τις επόμενες εβδομάδες.
Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση είχε και επικριτές, που προειδοποιούσαν ότι το Ιράν ίσως καθυστερεί σκόπιμα τις συνομιλίες για να κερδίσει χρόνο, καθώς ανασύρει ορισμένα από τα πυραυλικά του συστήματα που είχαν θαφτεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Πολλά κρίσιμα ζητήματα —όπως η μελλοντική δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου, η τύχη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και η άρση των κυρώσεων— παραμένουν άλυτα.
Το πόσο ευέλικτη θα είναι κάθε πλευρά θα καθορίσει τελικά αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, βασικό ζητούμενο είναι να μην συμφωνήσει σε κάτι που θα θυμίζει τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, από την οποία αποχώρησε το 2018 και την οποία έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει αδύναμη.
«Πιστεύω ότι θα καταλήξουμε σε μια εξαιρετική συμφωνία»
Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ εμφανίζεται αισιόδοξος για την επίτευξη μιας καλύτερης συμφωνίας, βασιζόμενος στις διαπραγματευτικές του ικανότητες, φτάνοντας μάλιστα να δηλώσει ότι θα είχε «κερδίσει τον πόλεμο στο Βιετνάμ πολύ γρήγορα» αν ήταν τότε πρόεδρος.
«Πιστεύω ότι θα καταλήξουμε σε μια εξαιρετική συμφωνία», είπε. «Δεν έχουν άλλη επιλογή. Έχουμε εξουδετερώσει το ναυτικό τους, την αεροπορία τους, τους ηγέτες τους — κάτι που, βέβαια, περιπλέκει την κατάσταση από μια άποψη.»
Λίγες ώρες αργότερα, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης προς τιμήν φοιτητών-αθλητών, ο Τραμπ απέφυγε να αναφερθεί στον πόλεμο, χαιρετώντας τους δημοσιογράφους που προσπαθούσαν να του θέσουν ερωτήσεις πριν αποχωρήσει από την αίθουσα.
