Αυτόν τον μήνα θα ολοκληρώσω τη θητεία μου ως Γενικός Επίτροπος της UNRWA – της Υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών που παρέχει βασικές, δημόσιες υπηρεσίες στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες σε όλη τη Μέση Ανατολή εδώ και περισσότερα από 75 χρόνια.
Καθώς ο κόσμος αγωνίζεται να βγει από το τέλμα της Γάζας και ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν απειλεί να καταπιεί ολόκληρη την περιοχή, ανησυχώ βαθιά για το μέλλον των Παλαιστινίων προσφύγων και του πολυμερούς συστήματος γενικότερα.
Έχοντας υπομείνει περισσότερα από δύο χρόνια ανελέητων φυσικών, πολιτικών και νομικών επιθέσεων, με τις πιο σφοδρές επιθέσεις στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, η UNRWA έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Οι κίνδυνοι για τα δικαιώματα των Παλαιστινίων και τη σταθερότητα της περιοχής είναι τεράστιοι.
Τον Δεκέμβριο του 2023, εν μέσω της κλιμακούμενης βαρβαρότητας του πολέμου στη Γάζα, έγραψα στον Πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ότι στα 35 χρόνια που εργάζομαι σε περίπλοκες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δεν πίστευα ότι θα αναφέρω την δολοφονία 130 μελών του προσωπικού μας, ούτε να προβλέψω τη δολοφονία πολλών άλλων. Δεν φανταζόμουν τότε ότι ο αριθμός των συναδέλφων που σκοτώθηκαν θα τριπλασιαζόταν –ο αριθμός των νεκρών είναι σήμερα πάνω από 390 – ή ότι τόσοι άλλοι θα υποστούν τραύματα που θα άλλαζαν τη ζωή τους ή θα κρατούνταν αυθαίρετα και θα βασανίζονταν.
Εκατοντάδες εγκαταστάσεις της UNRWA στη Γάζα έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί. Το κοινοβούλιο του Ισραήλ ενέκρινε νομοθεσία για τον τερματισμό της παρουσίας της Υπηρεσίας μας στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, μεταξύ άλλων με το βίαιο κλείσιμο σχολείων και κλινικών υγείας και τη διακοπή της παροχής νερού και ηλεκτρικού ρεύματος στις εγκαταστάσεις μας. Τα κεντρικά γραφεία της UNRWA στην Ανατολική Ιερουσαλήμ καταλήφθηκαν, λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν, με ανώτερους Ισραηλινούς αξιωματούχους να γιορτάζουν την καταστροφή επί τόπου και διαδικτυακά. Ένας αντιδήμαρχος της Ιερουσαλήμ ζήτησε να «εξοντωθεί» το προσωπικό της UNRWA.
Είναι ακατανόητο το γεγονός ότι μια οντότητα των Ηνωμένων Εθνών – όπως η UNRWA – αφέθηκε να συνθλιβεί κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, με πλήρη ατιμωρησία, και με το προσωπικό και τις παλαιστινιακές κοινότητες να πληρώνουν ένα απαράδεκτο τίμημα.
Μια καλά ενορχηστρωμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης από την κυβέρνηση του Ισραήλ ισχυρίζεται ότι η ουδετερότητα σε ολόκληρη την υπηρεσία παραβιάζεται και ισχυρίζεται ότι η UNRWA δεν λειτουργεί πλέον στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, όπου παραμένει σημαντικός πάροχος πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, εκπαίδευσης, καθαρού νερού, αποχέτευσης και υγιεινής. Αυτοί οι κακόβουλοι ισχυρισμοί, οι οποίοι έχουν επανειλημμένα καταρριφθεί, έχουν σκοπό να διαβρώσουν τη διεθνή υποστήριξη προς τον Οργανισμό, αποδυναμώνοντας τα δικαιώματα των Παλαιστινίων στο πλαίσιο του Τελικού Καθεστώτος στη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης.
Η UNRWA δεν έχει πολιτική εντολή. Ωστόσο, η καταγραφή των προσφύγων και τα αρχεία που τεκμηριώνουν τον ιστορικό εκτοπισμό τους, είναι απαραίτητα για την προστασία των Παλαιστινιακών δικαιωμάτων στον καθορισμό του τελικού καθεστώτος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η κατάργηση της Υπηρεσίας μας έγινε ξεκάθαρος στόχος του πολέμου στη Γάζα και ο λόγος για τον οποίο συνεχίζονται οι προσπάθειες για τον σκοπό αυτό.
Την περασμένη εβδομάδα, έγραψα ξανά στον Πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών και προέτρεψα τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν το ανθρώπινο δυναμικό και την εμπειρία της UNRWA ως βασικά πλεονεκτήματα για την επιτυχή εφαρμογή του ψηφίσματος 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Αυτό θα απέτρεπε την επανάληψη του καταστροφικού λάθους της απομάκρυνσης ολόκληρης της πολιτικής διοίκησης στο Ιράκ το 2003, καταστρέφοντας τις προοπτικές ανάκαμψης και διαρκούς ειρήνης.
Πέρα από τη Γάζα, η UNRWA είναι ένας ζωτικός πόρος για την προστασία των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων προσφύγων σε ολόκληρη την περιοχή και την αντιμετώπιση του μακροχρόνιου ζητήματος της Παλαιστίνης. Ωστόσο, χωρίς άμεση και ισχυρή πολιτική και οικονομική στήριξη, θα φτάσει σύντομα στο τέλος της βιωσιμότητάς της. Μια άτακτη κατάρρευση της UNRWA θα τροφοδοτούσε την ανασφάλεια, μεταθέτοντας την πλήρη ευθύνη για την παροχή υπηρεσιών στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη στο Ισραήλ, ως δύναμη κατοχής, και επιβάλλοντας ένα τεράστιο βάρος στον Λίβανο, τη Συρία και την Ιορδανία ως χώρες υποδοχής. Τα βάσανα των Παλαιστινίων προσφύγων, που έχουν υπομείνει γενιές εκτοπισμού και εξαθλίωσης, θα επιδεινωθούν.
Είναι φρικτό το γεγονός ότι, παρά τον κρίσιμο ρόλο της UNRWA, αυτή δεν έχει προστατευθεί επαρκώς από τη διεθνή κοινότητα. Αντ’ αυτού, επετράπη να γίνει πεδίο μάχης στη δια αντιπροσώπων σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης, και κηρύσσεται ένοχη μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Ενώ εκείνοι που διέταξαν και πραγματοποίησαν επαίσχυντες ενέργειες κατά της UNRWA φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη, όλοι όσοι ισχυρίζονται ότι υποστηρίζουν το διεθνές δίκαιο θα πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Τα Ηνωμένα Έθνη ιδρύθηκαν για να «σώσουν τις επόμενες γενιές από τη μάστιγα του πολέμου». Σήμερα, καθώς βλέπουμε τον ανθρώπινο πόνο στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, στο Ισραήλ και πέρα από αυτό, η επίτευξη των στόχων του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών απαιτεί ηθική σαφήνεια και ηγεσία με αρχές.
Η αξιοθρήνητη αποτυχία να υπάρξει μια αποτελεσματική πολυμερής και βασισμένη στο διεθνές δίκαιο απάντηση στη Γάζα επέτρεψε έναν πόλεμο εκτός των διεθνών νομικών συνόρων, έναν πόλεμο που τώρα εξαπλώνεται πέρα από τη Μέση Ανατολή. Αυτή η αποτυχία έχει κανονικοποιήσει την περιφρόνηση προς τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.
Η UNRWA μπορεί σύντομα να πάψει να υπάρχει με καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο για εκατομμύρια πρόσφυγες, αλλά και για την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα και το διεθνές πλαίσιο που βασίζεται στα δικαιώματα για τα οποία έχουμε εργαστεί τόσο σκληρά. Πρέπει να δράσουμε – όχι με καθυστέρηση, αλλά τώρα – για να κινητοποιήσουμε έναν ευρύ συνασπισμό αποφασισμένο να τηρήσει το διεθνές δίκαιο και να υπερασπιστεί την πολυμέρεια.
*Ο Φιλίπ Λαζαρινί, είναι Γενικός Επίτροπος UNRWA
