Στο παρεκκλήσιο της Μητρόπολης Αθηνών έφτασε λίγο μετά τις οκτώ το πρωί η σορός της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, σηματοδοτώντας την έναρξη για το «τελευταίο αντίο» της διεθνώς διακεκριμένης βυζαντινολόγου. Σε λίγη ώρα αναμένεται να ξεκινήσει το λαϊκό προσκύνημα.
Η Ελένη Γκύκατζη-Αρβελέρ πέθανε πλήρης ημερών, σε ηλικία 99 ετών.
Η νεκρώσιμη ακολουθία έχει προγραμματιστεί να τελεστεί για τη μία το μεσημέρι από τη Μητρόπολη της Αθήνας και θα γίνει δημοσία δαπάνη, μετά από κοινή απόφαση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού.
Η νεκρώσιμη ακολουθία έχει προγραμματιστεί να τελεστεί για τη μία το μεσημέρι από τη Μητρόπολη της Αθήνας και θα γίνει δημοσία δαπάνη
«Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ άφησε μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος»
«Ήρθα να αποχαιρετήσω με διακριτικότητα και τον προσήκοντα σεβασμό μια διαπρεπή επιστήμονα, μια πολύ σημαντική γυναίκα, μια μεγάλη Ελληνίδα. Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ άφησε με την εμβληματική προσωπικότητά της μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος. Αιωνία της η μνήμη» δήλωσε ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης έξω από το παρεκκλήσιο της Μητρόπολης Αθηνών, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη το λαϊκό προσκύνημα.
Συλλυπητήρια από το Πανεπιστήμιο Κρήτης
Συλλυπητήρια ανακοίνωση εξέδωσε σήμερα η Πρυτανεία Πανεπιστημίου Κρήτης για την απώλεια της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ.
Όπως αναφέρει: «Το Πανεπιστήμιο Κρήτης αποχαιρετά με βαθιά θλίψη και συγκίνηση την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, εμβληματική προσωπικότητα των ανθρωπιστικών επιστημών και μία από τις πλέον διεθνώς αναγνωρισμένες Ελληνίδες διανοούμενες.
Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ υπήρξε σημαντική βυζαντινολόγος και πρωτοπόρος ακαδημαϊκός, καθώς και η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε καθήκοντα πρύτανη και καγκελαρίου στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Το επιστημονικό της έργο και η δημόσια παρουσία της άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μελέτη της ιστορίας, στον ευρωπαϊκό διάλογο και στη διεθνή προβολή του ελληνικού πολιτισμού».
Το Πανεπιστήμιο Κρήτης είχε την τιμή να συνδεθεί πνευματικά με τη σπουδαία αυτή μορφή και αναγνωρίζοντας τη συμβολή, το κύρος και τη διαχρονική της προσφορά στο πεδίο της επιστήμης και της διανόησης, το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης την ανακήρυξε επίτιμη διδάκτορα.
«Η μνήμη και το έργο της θα συνεχίσουν να εμπνέουν την ακαδημαϊκή κοινότητα, τις φοιτήτριες και τους φοιτητές, καθώς και τις επόμενες γενιές ερευνητών και ερευνητριών. Ως φόρος τιμής στη μνήμη της, η Μονάδα Διεθνούς Εκπαίδευσης και Έρευνας του ΚΕ.Μ.Ε.Ι.Ε.Δ.Ε. του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης, που φέρει το όνομά της (“Συλλογή Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ”), θα παραμείνει ανοικτή στο κοινό το επόμενο τριήμερο, κατά τις ώρες 17:00-20:00 (Βερνάρδου 10, Παλιά Πόλη Ρεθύμνου)», τονίζει η πρυτανική Αρχή.
Η κοινότητα του Πανεπιστημίου Κρήτης εκφράζει τα ειλικρινή της συλλυπητήρια στους οικείους της και τιμά τη μνήμη μιας γυναίκας που υπηρέτησε με συνέπεια τη γνώση, τον πολιτισμό και τον άνθρωπο.
Η μακρά πορεία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926 από Μικρασιάτες γονείς. Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, Μικρασιάτης έμπορος και επιστάτης των κτημάτων της οικογενείας της μητέρας της, Καλλιρόης, το γένος Ψαλτίδη, η οποία προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Προύσας.
Έφτασαν στην Αθήνα, στη συνοικία του Βύρωνα, με τα πρώτα τους παιδιά ως πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία μετά τη «Μεγάλη Καταστροφή».
Σε ηλικία 6 ετών, εκφωνεί τους πρώτους της πολιτικούς λόγους στη γειτονιά της, διαβάζοντας μια εφημερίδα ανάποδα υπέρ του Βενιζέλου.
Εντάσσεται στην Αντίσταση σε ηλικία 14 ετών, το 1942, στη συνοικία της στον Βύρωνα, όπου είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά μηνυμάτων. Ολοκλήρωσε τις δευτεροβάθμιες σπουδές της στο 4ο Γυμνάσιο Αθηνών και στη συνέχεια σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας).
Αμέσως μετά τον πόλεμο, η τότε βασίλισσα Φρειδερίκη επιθυμεί να προσλάβει την καλύτερη φοιτήτρια της φιλολογίας. Παραβλέποντας τις πολιτικές απόψεις της Ελένης Αρβελέρ, την προσλαμβάνει ως γραμματέα του ιδρύματος που δημιούργησε για τα σπίτια των άπορων παιδιών. Παράλληλα, η Ελένη Αρβελέρ εργάζεται σκληρά για τη διεξαγωγή ερευνών για τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία. Θα δώσει στην οικογένειά της όλα όσα κέρδισε, και για τις έρευνές της στη Μικρά Ασία (1949-1953).
Εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1953 για να συνεχίσει τις σπουδές της στην Écoledes Hautes Études, όπου ανακηρύχθηκε Διδάκτωρ Ιστορίας (1960). Το 1956 γνωρίζει τον Ζακ Αρβελέρ (1918–2010), που ήταν αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού της Γαλλίας και ο οποίος καταγόταν από μεγαλοαστική οικογένεια του Παρισιού, τον οποίο παντρεύτηκε το 1957. Με τον Ζακ Αρβελέρ απέκτησε μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν.
Δύο χρόνια μετά την άφιξή της στο Παρίσι, διορίσθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (Γαλλία) (CNRS) και το 1964 έγινε διευθύντρια σπουδών του Κέντρου και το 1967 καθηγήτρια στη Σορβόννη. Το 1966 έλαβε το δίπλωμα doctorat ès lettres, με τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα, που εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις της Γαλλίας (Byzance et la mer, Παρίσι: Presses universitaires de France).
Εξελέγη καθηγήτρια βυζαντινής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης το 1967. Διετέλεσε διευθύντρια του τμήματος Ιστορίας και πρόεδρος της επιτροπής έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (1969-1970), προσκεκλημένη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ (1973-1974), αντιπρόεδρος (1970-1973) και στη συνέχεια η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I Panthéon-Sorbonne (1976-1981, επίτιμη πρόεδρος από το 1981).
Διορίστηκε η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού (1982-1989). Στη συνέχεια, διορίστηκε πρόεδρος του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού (1989-1991), του οποίου ήταν αντιπρόεδρος από το 1976 έως το 1989.
Διετέλεσε, επίσης, πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης (Γαλλία), αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Danielle Mitterrand, εμπειρογνώμονας στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες στην UNESCO, πρόεδρος και στη συνέχεια επίτιμη πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ευρώπης, επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Βυζαντινών Σπουδών (από το 1975), γενική γραμματέας της Διεθνούς Επιτροπής Ιστορικών Επιστημών (1980-1990), πρόεδρος και στη συνέχεια επίτιμη πρόεδρος της Παγκόσμιας Κίνησης Επιστημονικής Ευθύνης (MURS), πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου (Ελλάδα) (1999-2012), πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (1993-2022) και του Διεθνούς Ιδρύματος Dmitri Shostakovich.
Ήταν αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου, της Ακαδημίας Επιστημών του Βερολίνου και της Βουλγαρίας. Ήταν και επίτιμη διδάκτωρ πλήθους πανεπιστημίων (Λονδίνο, Χάρβαρντ, Βελιγράδι, Νέα Υόρκη, Νιου Μπράνσγουικ, Λίμα, Χάιφα, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Παρισιού, Φριμπούργκ, Θεσσαλονίκη και Κρήτη.
