Με έναν νέο διχασμό και μάλιστα στην καρδιά της, καθώς η Γερμανία εμφανίζεται να απομακρύνεται από την Γαλλία και να πλησιάζει την Ιταλία, η Ευρωπαϊκή Ένωση από σήμερα με την σύνοδο των υπουργών Άμυνας μέχρι και την Κυριακή που τελειώνει η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει στην επίλυση ζητημάτων που χρονίζουν και αφορούν στο μέλλον της, τόσο σε επίπεδο ασφάλειας, όσο και σε επίπεδο πολιτικό (πιθανή ομοσπονδοποίηση σύμφωνα και με το σχέδιο Ντράγκι) και οικονομίας– ανταγωνιστικότητας.
Το δάνειο στην Ουκρανία που εγκρίθηκε και το γερμανικό «φρένο»
Αν και σε γενικό πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2013 και μετά έχει επιδείξη αξιοσημείωτη ενότητα στο ζήτημα της στήριξης της Ουκρανίας, παρουσίαζε συχνά σε κρίσιμες στιγμές «δυσλειτουργίες» εξαιτίας, τόσο των φιλορωσικών αισθήματων (και με πολιτικό υπόβαθρο) συγκεκριμένων κυβερήσεων, όσο και της διστακτικότητας πολλών μεγάλων χωρών σε κρίσιμες αποφάσεις ή της αναποτελεσματικότητας των μηχανισμών επιβολής των αποφάσεων (βλέπε κυρώσεις).
Η συνάντηση των υπουργών Άμυνας έχει κάτι διαφορετικό, αφού πέραν των πρακτικών ζητημάτων στήριξης της Ουκρανίας, οι υπουργοί συζητούν μεταξύ άλλων και για την «ευρωπαϊκή ενηλικίωση» ήτοι τον τρόπο επίτευξης της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης έπειτα από την απομάκρυνση της αμερικανικής πλευράς από το ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά σε ένα κλίμα «διαζυγίου» μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας (το οποίο μεταξύ άλλων εκφράζεται και από τις αμφιβολίες σχετικά με το εάν τελικά θα προχωρήσει το πρόγραμμα ανάπτυξης του ευρωπαϊκού μαχητικού 6ης γενιάς γνωστό και ως FCAS).
Η γερμανική θέση ενόψει της αυριανής συνάντησης εκφράζεται επανειλημμένα από αξιωματούχους της κυβέρνησης Μερτς, με σχόλια που αφορούν μεταξύ άλλων και την χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Euronews γερμανοί αξιωματούχοι τις τελευταίες ημέρες σχολιάζουν: «Δεν υπάρχει όνειρο ευρωπαϊκού χρέους. Υπάρχει ευρωπαϊκό χρέος στις αγορές και μόλις το αυξήσαμε κατά 90 δισ. τον περασμένο Δεκέμβριο». Όσον αφορά στο ζήτημα αυτό πάντως το Ευρωκοινοβούλιο έδωσε κι αυτό την έγκριση του σήμερα για το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, με 458 ψήφους υπέρ, 140 και 44 αποχές.
Η αρένα της άτυπη Συνόδου
Η συζήτηση αυτή, όσο και η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στο Άλτεν Μπίζεν του Βελγίου αύριο, γίνεται στο πλαίσιο της απομάκρυνσης της γερμανικής κυβέρνησης από την γαλλική πολιτική ηγεσία και την πολιτική επιρροή που παραδοσιακά ασκεί το Παρίσι εντός της ΕΕ και στο ταυτόχρονο «πλησίασμα» του Βερολίνου με την Ρώμη, δηλαδή στην ολοένα και στενότερη συνεργασία για ευρωπαϊκά ζητήματα μεταξύ του καγκελάριου της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και της πρωθυπουργού της Ιταλίας -και προτιμώμενης Ευρωπαίας συνομιλήτριας του Ντόναλντ Τραμπ- Τζόρτζια Μελόνι.
Η μετατόπιση της γερμανικής πολιτικής ηγεσίας από την «επένδυση» στην λειτουργία του γαλλογερμανικού άξονα, στην ιταλογερμανική συνεργασία, διαπερνά όλες τις τελευταίες εξελίξεις στην Ευρώπη και περιλαμβάνει όλα τα «καυτά» ζητήματα, από την Ουκρανία, την αμυντική βιομηχανία και την ασφάλεια, έως την οικονομία. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από την εκπεφρασμένη πλέον αντιπαράθεση μεταξύ του προέδρου της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν και της γερμανικής κυβέρνησης όσον αφορά στο θέμα της χρηματοδότησης των αναγκών της Ένωσης, με το Βερολίνο να επιμένει ότι οι στόχοι θα πρέπει να επιτευχθούν χωρίς την δημιουργία νέου χρέους και τον Μακρόν να υποστηρίζει ότι θα πρέπει να εκδοθούν ευρωομόλογα.
Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, à la carte και απορρυθμισμένη
Η γερμανική πολιτική όπως υλοποιείται το τελευταίο διάστημα ενσωματώνει επιπλέον την λογική της Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων, με το γερμανικό ΥΠΕΞ να έχει αναλάβει ρόλο διοργανωτή «προσυναντήσεων» και «κλειστών» συναντήσεων υπουργών συγκεκριμένων κρατών μελών. Ενδεικτικό είναι ότι όπως έγινε γνωστό η Γαλλία κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή έκανε κίνηση για να συμμετάσχει σε μια άτυπη προσύνοδο που είχαν προγραμματίσει το Βερολίνο και η Ρώμη, με αρκετούς να σχολιάζουν ότι η προσύνοδος αποτελεί μια ασυνήθιστη προσπάθεια συντονισμού των θέσεων πριν από τη συνάντηση των ηγετών, η οποία σύμφωνα με την κυπριακή προεδρία της ΕΕ αναμένεται να επικεντρωθεί «στην ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς, στη μείωση των εμποδίων στην ανάπτυξη και στην ενδυνάμωση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης».
Το δίδυμο Μερτς και Μελόνι, έσπευσε να δώσει το στίγμα σχετικά με το τι θα πρέπει να αναμένουν όλοι ότι θα συζητηθεί στην αυριανή σύνοδο και από σχετικό έγγραφο που κυκλοφόρησαν, εμφανίζονται έτοιμοι να επιβάλλουν μια ατζέντα απορρύθμισης. Οι δύο χώρες, όπως αναφέρεται στο σχετικό έγγραφο, ζητούν «περαιτέρω απλοποιήσεις ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών σε όλο το φάσμα των τομέων». Σύμφωνα με το πλάνο τους το «κενό» στην χρηματοδότηση των στόχων της ΕΕ μπορεί να καλυφθεί μέσω venture capital.
Παράλληλα οι Μερτς και Μελόνι καλούν να υπάρξει πρόβλεψη για καλύτερες δυνατότητες εξόδου για τους επενδυτές, με «τη δημιουργία πανευρωπαϊκού χρηματιστηρίου, μιας πανευρωπαϊκής δευτερογενούς αγοράς και την αναθεώρηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για τη χορήγηση δανείων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η χρηματοπιστωτική σταθερότητα». Προτείνουν επίσης ένα «φρένο έκτακτης ανάγκης» που θα επιτρέπει παρεμβάσεις εάν η νομοθεσία εγείρει «σοβαρές ανησυχίες για πρόσθετο διοικητικό βάρος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τις εθνικές κυβερνήσεις και Αρχές».
Βερολίνο και Ρώμη ξεκάθαρισαν ότι συνεχίζουν να στηρίζουν την συμφωνία με την Mercosur, ενώ η Γαλλία να αντιτίθεται, ενώ άλλο ένα σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών είναι το τι θα γίνει σχετικά με το ζήτημα της πολιτική «Made in Europe», που θα ευνοεί προϊόντα με ευρωπαϊκό περιεχόμενο στις δημόσιες προμήθειες.
Ο φιλόδοξος στόχος και η επίτευξή του
Η πίεση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, γίνεται ακόμα πιο αφόρητη και η ανάγκη για λύσεις πιο επιτακτική δεδομένης της κατάστασης των διατλαντικών σχέσεων, όπως αυτές διαμορφώνονται από την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ. Το ζήτημα αυτό διατέμνει τόσο το ζήτημα της Ουκρανίας και της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά και της οικονομίας και των πολιτικών ισορροπιών εντός της Ένωσης.
Αυτό ακριβώς θα είναι το ζήτημα με το οποίο θα απασχοληθούν τα πάνελ και οι συζητήσεις στην Διάσκεψη Ασφαλείας που θα γίνει στο Μόναχο από την Παρασκευή μέχρι και την Κυριακή και στην οποία θα συμμετέχουν και αντιπροσωπείες από τις ΗΠΑ, με επικεφαλής των Μάρκο Ρούμπιο, αλλά και από την Κίνα. Η λογική που προωθείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι πως η Ευρώπη θα πρέπει να κάνει όλες εκείνες τις κινήσεις που απαιτούνται ώστε να μπορεί να θεωρείται ισάξια στον διεθνή ανταγωνισμό. Το ερώτημα βέβαια του πως θα επιτευχθεί αυτό παραμένει καθώς οι κινήσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και οι μετατοπίσεις τους δημιουργούν νέες εντάσεις εσωτερικά.
