Με τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ να έχει πλέον ολοκληρωθεί, μετρώντας από την ημέρα της ορκωμοσίας του, δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναπολούν, με βάση τουλάχιστον τα πεπραγμένα του σε αυτές τις 365 μέρες, τον παλιό καλό καιρό της πρώτης του θητείας, όταν -παρά το ξέσπασμα της πανδημίας- η βασισμένη σε κανόνες παγκόσμια τάξη και το κράτος δικαίου στις ΗΠΑ και διεθνώς, εμφανίζονταν σαφέστατα πιο σταθερά, ενώ τα θεσμικά αντίβαρα στις ΗΠΑ ήταν πιο λειτουργικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, θα είχε ενδιαφέρον να σκεφτεί κάποιος σαν να ήταν ο ίδιος ένας ψηφοφόρος του Ντόναλντ Τραμπ το 2026. Αν η πρώτη θητεία του ήταν μια εξέγερση ενάντια στο κατεστημένο, η δεύτερη είναι η θεσμοθέτηση της. Ο Τραμπ δεν είναι πλέον ο παρίας που μαθαίνει πώς λειτουργεί η εξουσία, είναι ο εν ενεργεία πρόεδρος που έχει ανασχεδιάσει τους μοχλούς της ώστε να υπηρετούν την δική του πολιτική ταυτότητα και όραμα, με στόχο μια ριζική αναμόρφωση της παγκόσμιας τάξης με μόνο γνώμονα το όφελος όχι συνολικά των ΗΠΑ, αλλά της συντηρητικής Αμερικής.
Οι «γρατζουνιές» της πρώτης θητείας Τραμπ
Κατά την πρώτη του θητεία ο Ντόναλντ Τραμπ, πέραν κάποιων «επιφανειακών γρατζουνιών» στο παγκόσμιο στερέωμα, με τα διατάγματα για την μετανάστευση, την αποχώρηση των ΗΠΑ από διεθνείς οργανισμούς, τον σχετικά ήπιο εμπορικό πόλεμο που κήρυξε, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν κατάφερε να επιβάλλει το «Πρώτα η Αμερική», ούτε να «κάνει πάλι την Αμερική μεγάλη» (MAGA). Σε ένα γενικό πλαίσιο, όσον αφορά στην εξωτερική πολιτική κατάφερε μια περιορισμένη απομάκρυνση των ΗΠΑ από τους παραδοσιακούς της συμμάχους παρά το γεγονός ότι ακόμα δεν είχε ξεσπάσει ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Όσον αφορά στο εσωτερικό των ΗΠΑ η πρώτη προεδρία Τραμπ (πέραν της φορολογικής πολιτικής) παρείχε μόνο μια πρώτη γεύση για όσα συνέβησαν στην δεύτερη, καθώς εστίασε κυρίως στο να στρώσει το χαλί για όσα ήρθαν με τις παρεμβάσεις του στην Δικαιοσύνη (μέσω της τοποθέτησης συντηρητικών δικαστών). Ο Τραμπ τότε έκανε κινήσεις και έλαβε αποφάσεις εναντίον των δικαιωμάτων των γυναικών ή μειονοτήτων εντός των ΗΠΑ, με αποκορύφωμα το νόμο για τους ασυνόδευτους ανήλικους μετανάστες, που χώριζαν τα παιδιά από τους γονείς τους και τα έβαζαν σε κέντρα κράτησης. Άλλη κορυφαία στιγμή που καθόρισε επίσης τις εξελίξεις ήταν η εξέγερση στο Καπιτώλιο, με τον «κρότο» της οποίας και έκλεισε ουσιαστικά η πρώτη θητεία του.
Που αναλώθηκε ο Τραμπ στην πρώτη του θητεία
Επί περίπου τέσσερα χρόνια δηλαδή από το 2017 μέχρι το 2021, μεγάλο μέρος του πολιτικού κεφαλαίου του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αναλώθηκε στην σύγκρουση του με τους Δημοκρατικούς για το «κυνήγι μαγισσών» εναντίον του για τις σχέσεις με την Ρωσία και όλες τις ανοιχτές του τότε υποθέσεις.
Ο τυφώνας που σαρώνει τώρα την παγκόσμια τάξη, ήταν σχεδόν όλα τα χρόνια κλεισμένος μέσα στις αίθουσες του Λευκού Οίκου και η καταστροφική του μανία στρεφόταν όπως φαίνεται και από τις μαρτυρίες εναντίον των στενών του συνεργατών και των υπουργών του. Η διαφορά στο θέμα αυτό μεταξύ των δύο θητείων είναι πραγματικά τεράστια.
Στην πρώτη του θητεία ο Τραμπ, έκανε εξαιρετικά συχνά αλλαγές στους συνεργάτες του, ενώ υπήρχαν και πάρα πολλές κυβερνητικές διαρροές, αντικρουόμενες μαρτυρίες ή απόψεις.
Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι σημαντικό μέρος των ατόμων που είχε επιλέξει για πολλά κρίσιμα πόστα στην κυβέρνηση του και στην προεδρία, είχαν σημαντική εμπειρία, επί παραδείγματι τέτοιες περιπτώσεις ήταν επί παραδείγματι Τζον Μπόλτον, ο Ρεξ Τίλλερσον, Τζέιμς Μάτις, Τζον Κέλι, Γουίλμπουρ Ρος, ακόμα και ο Μάικ Πομπέο.
Με τους περισσότερους από αυτούς ο Τραμπ είχε έντονες συγκρούσεις καθώς σε αρκετές περιπτώσεις έκαναν παρεμβάσεις «περιορισμού της ζημιάς» και κατάφερναν κάπως να αποτρέψουν την λήψη αποφάσεων που θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις σε μια σειρά από ζητήματα τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και στην διεθνή πολιτική.
Τι άλλαξε στην δεύτερη
Τουλάχιστον με όσα έχουμε δει μέχρι σήμερα, στην δεύτερη του θητεία όσον αφορά στο θέμα της στελέχωσης της κυβέρνησης, αλλά και σε επίπεδο συνεργατών, ο Τραμπ δεν επιδεικνύει την ίδια ευχέρεια στην απομάκρυνση όσων κάνουν κάποιο λάθος (βλέπε περίπτωση της προσωπάρχη του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς).
Αυτό συμβαίνει για δύο βασικούς λόγους, οι περισσότεροι συνεργάτες του είναι δοκιμασμένα άνθρωποι εμπιστοσύνης του (ακόμα και συγγενείς του), ενώ αρκετοί δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία (όπως ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ που ήταν τηλεπαρουσιαστής για μια δεκαετία στο Fox ή ο Στιβ Γουίτκοφ επιχειρηματίας του real estate).
Οι διαφορές είναι αισθητές σε όλα τα επίπεδα, αφού μέσα μόνο στον πρώτο χρόνο, η πολιτική Τραμπ είχε βαρύ μετασχηματιστικό αποτύπωμα εντός κι εκτός ΗΠΑ.
Το αποτύπωμα των πρώτων 365 ημερών της δεύτερης θητείας
Η αποχώρηση των ΗΠΑ από 66 διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων η UNFCCC και η IPCC για το κλίμα, η επιστράτευση της δικής του εκδοχής του δόγματος Μονρόε (δόγμα Ντονρόε), η επιχείρηση κατά της Βενεζουέλας, με τον ναυτικό αποκλεισμό και την απομάκρυσνη Μαδούρο από την εξουσία, οι απαιτήσεις για την Γροιλανδία, ο εμπορικός πόλεμος, τα πλήγματα κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν, το σχέδιο «Ριβιέρα για τη Γάζα» που τελικά έγινε σχέδιο 20 σημείων, η διακοπή της στήριξης προς την Ουκρανία, το 5% του ΑΕΠ στο ΝΑΤΟ, η περιφρόνηση των ευρωπαϊκών θεσμών, αποτελούν όλα κομμάτια του παζλ της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ σε αυτή την θητεία.
Όλα αυτά συνέβησαν την ίδια στιγμή που με όχημα το Υπουργείο Κυβερνητικής Αποδοτικότητας (DOGE) υπό την καθοδήγηση του Ίλον Μασκ, προχωρούσε σε περικοπές στις δαπάνες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, που οδήγησαν σε περίπου 300.000 απολύσεις ομοσπονδιακών υπαλλήλων, ενώ οι δυνάμεις της Εθνοφρουράς υπό το πρόσχημα της πάταξης της εγκληματικότητας μαζί με τις δυνάμεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICΕ) κατά των μεταναστών αναπτύσσονταν σε (Δημοκρατικές) Αμερικανικές πόλεις και πολιτείες.
Συνέβαιναν επίσης ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος σχεδόν από την αρχή της δεύτερης θητείας του ξήλωσε τις νομοθεσίες προστασίας των μειονότητων συμπεριλαμβανομένου του πλαισίου υπέρ της «Διαφορετικότητας, ισότητας, συμπερίληψης» που είχε σαν στόχο τον περιορισμό των κοινωνικών ανισοτήτων και την διασφάλιση των δικαιώματων ευάλωτων κομματιών της αμερικανικής κοινωνίας.
