Με πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί μοιάζει εκ νέου το Ιράν. Οι διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης έχουν ενταθεί και η Τεχεράνη βλέπει ξένο δάχτυλο. Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ μέσα από το διάγγελμά του προσπάθησε να στείλει μηνύματα τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της χώρας.
Το αποτέλεσμα όσων δήλωσε αναμένεται να φανεί το αμέσως επόμενο διάστημα. Φυσικά, με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένεται και η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ τον οποίο έβαλε στο στόχαστρό του. Τι έχει γίνει όμως τις τελευταίες 12 ημέρες στο Ιράν;
Τι προκάλεσε τις διαδηλώσεις
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου. Καταστηματάρχες και έμποροι στο παζάρι της Τεχεράνης πραγματοποίησαν απεργία. Ο λόγος; Το ιρανικό νόμισμα έφτασε στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών έναντι του αμερικανικού δολαρίου.
Η μακροχρόνια οικονομική κρίση της χώρας επιδεινώθηκε εκ νέου μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο. Επιπρόσθετα, τον περασμένο Σεπτέμβριο επιβλήθηκαν εκ νέου κυρώσεις από τα Ηνωμένα Έθνη στο Ιράν.
Ποιο είναι το «ψηφιδωτό» των διαμαρτυρόμενων και η έκταση των ταραχών
Ενώ οι διαμαρτυρίες αρχικά επικεντρώνονταν στην οικονομία, έκτοτε έχουν στραφεί σε ευρύτερα πολιτικά ζητήματα, με τους διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα κατά της κυβέρνησης.
Πλάνα έδειχναν φοιτητές να διαδηλώνουν μαζί με καταστηματάρχες και εμπόρους στην Τεχεράνη, φωνάζοντας «αναπαύσου εν ειρήνη Ρεζά Σαχ», σε αναφορά στον ιδρυτή της βασιλικής δυναστείας που ανατράπηκε κατά την ισλαμική επανάσταση του 1979.
Οι πιο έντονες συγκρούσεις έχουν σημειωθεί στα δυτικά του Ιράν, αλλά έχουν σημειωθεί επίσης συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας σε κεντρικές περιοχές και στη νότια επαρχία Μπαλουχιστάν.
Η επαρχία Ιλάμ είναι κυρίως η πατρίδα των κουρδικών και λουρικών εθνοτικών ομάδων της χώρας και αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Στις 5 Ιανουαρίου, κουρδικές ομάδες της αντιπολίτευσης – που θεωρούνται η ισχυρότερη αντιπολίτευση στο σημερινό καθεστώς – συναντήθηκαν και εξέφρασαν την πλήρη υποστήριξή τους στις διαμαρτυρίες και τις «εξεγέρσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας».
Μάλιστα, τα επτά κόμματα συμφώνησαν να «εντείνουν τον διάλογο μεταξύ των κουρδικών πολιτικών δυνάμεων». Παράλληλα, καθόρισαν έναν οδικό χάρτη για την ενίσχυση των πολιτικών και εθνικών κουρδικών κινημάτων στο Ιράν. Η συγκεκριμένη εξέλιξη θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι διαμαρτυρίες ενδέχεται να κλιμακωθούν περαιτέρω.
Πότε έχει ξανασυμβεί κάτι τέτοιο
Οι διαμαρτυρίες στο Ιράν δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο, καθώς έχουν σημειωθεί και τις προηγούμενες δεκαετίες. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι το 2022 όταν υπήρξαν συγκεντρώσεις λόγω των αυξήσεων των τιμών, μεταξύ άλλων και του ψωμιού.
Οι έντονες αναταραχές κράτησαν μέχρι και το 2023. Σε αυτό το διάστημα περισσότεροι από 500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και πάνω από 22.000 συνελήφθησαν.
Ποια είναι η ουσία του διαγγέλματος του Χαμενεΐ και ο ρόλος ΗΠΑ και Ισραήλ
Στο διάγγελμά του ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ επιτέθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει στις αναφορές που έκανε για μισθοφόρους. Μέσα του Ιράν από την αρχή των ταραχών αναφέρουν ότι οι ταραχές υποκινούνται από ξένες δυνάμεις.
Συγκεκριμένα, υποστηρίζουν ότι πίσω από όσα συμβαίνουν στο Ιράν βρίσκονται το Ισραήλ και οι ΗΠΑ. Μάλιστα, εμπλέκουν τη συνάντηση που είχαν στα τέλη του έτους οι Ντόναλντ Τραμπ και Μπένιαμιν Νετανιάχου με την έναρξη των εχθροπραξιών.
Το χρονοδιάγραμμα των ταραχών
- 28 Δεκεμβρίου: Ξεσπούν διαμαρτυρίες σε δύο μεγάλες αγορές στο κέντρο της Τεχεράνης, μετά την πτώση του ιρανικού ριάλ σε 1,42 εκατομμύρια ανά δολάριο ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη εξέλιξη ωθεί προς τα πάνω τις τιμές των τροφίμων και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης.
- 29 Δεκεμβρίου: Ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας παραιτείται καθώς οι διαμαρτυρίες στην Τεχεράνη εξαπλώνονται σε άλλες πόλεις. Η αστυνομία ρίχνει δακρυγόνα για να διαλύσει τους διαδηλωτές στην πρωτεύουσα.
- 30 Δεκεμβρίου: Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δεσμεύεται ότι η κυβέρνησή του «δεν θα φεισθεί προσπαθειών για την επίλυση των προβλημάτων» της οικονομίας.
- 31 Δεκεμβρίου: Στην πόλη Fasa πολίτες εισέβαλαν στο γραφείο του διοικητή και τραυμάτισαν αστυνομικούς.
- 1 Ιανουαρίου: Αναφέρονται επίσημα τα πρώτα θύματα των διαδηλώσεων, με τις αρχές να αναφέρουν ότι τουλάχιστον επτά άτομα έχουν σκοτωθεί.
- 2 Ιανουαρίου: Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα στην Τεχεράνη ότι αν το Ιράν «σκοτώσει βίαια ειρηνικούς διαδηλωτές». Μάλιστα, τόνισε ότι οι ΗΠΑ «θα έρθουν να τους σώσουν».
- 3 Ιανουαρίου: Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δηλώνει ότι «οι ταραξίες πρέπει να μπουν στη θέση τους». Οι δυνάμεις ασφαλείας αρχίζουν να καταστέλλουν πιο επιθετικά τις διαδηλώσεις. Ο αριθμός των νεκρών φτάνει τουλάχιστον τους 15.
- 6 Ιανουαρίου: Οι διαδηλωτές πραγματοποιούν καθιστική διαμαρτυρία στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης. Οι δυνάμεις ασφαλείας τους διαλύουν χρησιμοποιώντας δακρυγόνα. Ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται σε 36, συμπεριλαμβανομένων δύο μελών των ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας.
- 8-9 Ιανουαρίου: Μετά από έκκληση του εξόριστου πρίγκιπα του Ιράν, πλήθος ανθρώπων φωνάζουν από τα παράθυρά τους και βγαίνουν στους δρόμους σε μια διανυκτερεύουσα διαμαρτυρία. Η κυβέρνηση ανταποκρίνεται με τον αποκλεισμό του διαδικτύου και των διεθνών τηλεφωνικών κλήσεων, σε μια προσπάθεια να αποκόψει τη χώρα από εξωτερικές επιρροές. Η HRANA αναφέρει ότι η βία γύρω από τις διαδηλώσεις έχει προκαλέσει το θάνατο τουλάχιστον 42 ανθρώπων. Επιπρόσθετα, περισσότεροι από 2.270 έχουν συλληφθεί.
