Ιωάννης Καποδίστριας : Η αιγίδα των νόμων, η φρικτή αναρχία, η αυθαίρετη κυβέρνηση

Η ενεστώσα κρίσις εμπορεί να μηδενώση όλας τας ελπίδας σας και να αποστερήση τους καρπούς τών υπέρ του ιερού αγώνος απείρων θυσιών

Στις 26 Ιανουαρίου 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας ορκίστηκε πρώτος κυβερνήτης του νεότερου ελληνικού κράτους στη μητρόπολη της Αίγινας, στο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Δύο εβδομάδες νωρίτερα, στις 12 Ιανουαρίου 1828, η σημαιοστολισμένη Αίγινα είχε καλωσορίσει τον Καποδίστρια, ο οποίος είχε καταπλεύσει στο λιμάνι του νησιού επιβαίνοντας σε αγγλικό πλοίο, συνοδεία ενός γαλλικού και ενός ρωσικού σκάφους.

Το διάστημα εκείνο, και πιο συγκεκριμένα στις 20 Ιανουαρίου 1828, ο Καποδίστριας απηύθυνε προς τους Έλληνες την ακόλουθη διακήρυξη, από την οποία είναι δυνατόν να εξαχθούν πολύτιμα συμπεράσματα και ως προς τον τρόπο σκέψης του ιδίου και ως προς το τι ώθησε ορισμένους στη μετέπειτα δολοφονία του, το Σεπτέμβριο του 1831:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Διακηρύττει προς τους Έλληνας:

«Εάν ο Θεός μεθ’ ημών, ουδείς καθ’ ημών»

Τέλος πάντων, είμαι εν μέσω υμών, και διά τούτο αποδίδω χάριτας προς τον Ύψιστον.

Η διάχυσις της ψυχής, με την οποίαν με υπεδέχθητε, και τα δείγματα της εμπιστοσύνης, με τα οποία ευαρεστείσθε να με περιστοιχήτε, νύττουν βαθέως την καρδίαν μου· και δεν βλέπω την στιγμήν να σας δώσω όλον ολόκληρον το μέτρον της αφοσιώσεως και της ευγνωμοσύνης μου.

Θέλετε το λάβει, ελπίζω, ευθύς αφού οι αντιπρόσωποί σας, νομίμως κατα­σταθέντες εις Εθνικήν Συνέλευσιν, θέλουν γνωρίσει τας διακοινώσεις, τας οποίας οφείλω να κάμω προς αυτούς.

Τότε θέλετ’ εμπορέσει να βεβαιωθήτε, ότι τα ταξίδια μου, ως και αι προσπάθειαί μου από τον Μάιον μήνα, είχον μόνον και εξαίρετον σκοπόν να εξάξουν την αγαπητήν μας πατρίδα από την ολεθρίαν μονήρη θέσιν, εις την οποίαν εισέτι ευρίσκεται, να την καταστήσουν, ώστε ν’ απολαύση χωρίς αργο­πορίαν τ ’ αγαθά, όσα την υπόσχεται ο πρώτος παράγραφος του προσθέτου άρθρου της εν Λονδίνω Συνθήκης των 6 Ιουλίου του παρελθόντος έτους, και να την προμηθεύσουν ακόμη χρηματικά τινα μέσα εκ μέρους όλων ανεξαιρέτως των Δυνάμεων, αίτινες υπέγραψαν την Συνθήκην αυτήν.

Αι τιμαί της 12/24 του παρόντος μηνός, έχουσαι αντικείμενον την σημαίαν σας και την καθιέρωσιν της νέας Κυβερνήσεως σας, θέλουν σας ενθαρρύνει να πιστεύσετε μετ’ εμού, ότι, εάν ο ανωτέρω σκοπός δεν κατωρθώθη ακόμη, θέλει κατορθωθή την στιγμήν, καθ’ ην εσωτερική Διοίκησις, ισχύουσα μόνον διά των νόμων, θέλει δυνηθή να σας διασώση από την φρικτήν αναρχίαν και ούτω βαθμηδόν να σας οδηγήση εις την πρόοδον της εθνικής και πολιτικής αναγεννήσεώς σας.

Τότε μόνον θέλετε δυνηθή να αποδώσετε εις τους Συμμάχους Μονάρχας τα δι’ αυτούς απαραίτητα ενέχυρα, ώστε να μην αμφιβάλλουν πλέον περί της οδού, την οποίαν θέλετε γνωρίσει και δυνηθή να οδεύσετε προς εκπλήρωσιν των σωτηρίων σκοπών, οίτινες εγέννησαν την Πράξιν της 6 Ιουλίου και την εις αιώνα αξιομνημόνευτον ημέραν της 8/20 Οκτωβρίου.

Πριν τούτου, δεν έχετε το δίκαιον να ελπίσετε τας οποίας υπέρ υμών επεκαλέσθην βοηθείας, ούτε καμμίαν άλλην συνδρομήν, διά να δυνηθήτε να εύρετε τα μέσα να εισάξετε την εσωτερικήν ευταξίαν και να φυλάξετε την υπόληψίν σας εις τον έξω κόσμον.

Τοιαύτα συλλογιζόμενος, αισθάνομαι ζωηράν θλίψιν, ότι η εν Τροιζήνι Εθνική Συνέλευσις δεν εφωδίασε την Βουλήν με αποχρώσας δυνάμεις, διά να έχη την εξουσίαν να κυρώση τα μέτρα, άτινα η κοινή σωτηρία αποκαθιστά εις το εξής εξ ανάγκης κατεπειγούσης απαραίτητα.

Νέα Εθνική Συνέλευσις δεν εμπορεί να συνέλθη παντελώς, προ του Απριλίου μηνός. Αλλ’ εν τω μεταξύ τούτω, εξακολουθούσα η ενεστώσα κρίσις εμπορεί να μηδενώση όλας τας ελπίδας σας και να αποστερήση τους καρπούς τών υπέρ του ιερού αγώνος απείρων θυσιών· αγώνος, τον οποίον με τοσαύτην ανδρείαν και καρτερίαν υπεστηρίξατε!

Πεπεισμένος, με πόσην ανυπομονησίαν επιθυμείτε να τρυγήσετε τους καρπούς των θυσιών τούτων και να πιστώσετε την προσδοκίαν των Συμμάχων Δυνάμεων, ως και την υπέρ υμών πρόνοιαν, με την οποίαν ο χριστιανικός και πολιτισμένος κόσμος σάς τιμά, αποφασίζω να σας προμηθεύσω το κατ’ εμέ μόνον μέσον προς τον σκοπόν, συγκαλών Εθνικήν Συνέλευσιν τον Απρίλιον μήνα και έως της συγκροτήσεως αυτής δεχόμενος σύστημα προσωρινής Κυβερνήσεως, θεμελιωμένον, εν τοσούτω, επάνω εις τας βάσεις των πράξεων της Επιδαύρου, του Άστρους και της Τροιζήνος.

Δεν εδέχθην, μ’ όλα ταύτα, το σύστημα τούτο, ειμή αφού έλαβα την γνώμην της Βουλής και των μεταξύ σας πλέον φωτισμένων από τα φώτα της πείρας· ούτε βάλλω τούτο εις εκτέλεσιν, χωρίς της συμπράξεως του ενός και του άλλου, και μάλιστα εκείνων, οίτινες διά των ψήφων των επαρχιών της επικρατείας ανέβησαν ήδη εις τον έντιμον βαθμόν της πρώτης αρχής ή της αντιπροσωπείας του έθνους.

Κοινωνούντες μετ’ εμού, θέλουν μεθέξει των αγώνων και του υπευθύνου μου· περί τούτων δε θέλει κρίνει η Εθνική Συνέλευσις.

Όλη ολόκληρος η ζωή μου· το δημόσιον στάδιον, το οποίον διέτρεξα πλέον των τριάκοντα χρόνων· η εύνοια, την οποίαν εντεύθεν απήλαυσα εις πολλούς της Ευρώπης τόπους, σας προμηνύουν, ότι ο μόνος σκοπός της αποφάσεώς μου ταύτης είναι να καταχθήτε, τέλος, υπό την αιγίδα των νόμων και να διαφυλαχθήτε από τας ολεθρίους συνεπείας Κυβερνήσεως αυθαιρέτου.

Εν Αιγίνη τη 20 Ιανουαρίου 1828

Ο Κυβερνήτης

Ι. Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

*Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας, τ. 4ος, σσ. 6-8 (πηγή: Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τ. Ζ’, Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών – Ιστορικά Κείμενα, Κέρκυρα 1986).

Ακολούθησε το Βήμα στο Google news και μάθε όλες τις τελευταίες ειδήσεις.