Η πικρή γεύση της νίκης του πατριώτη Βαν ντερ Μπέλεν-η ακροδεξιά απειλεί

Περισσότερο πατριώτης δεν γίνεται. Για να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές της περασμένης Κυριακής στην Αυστρία, ο Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλεν

Περισσότερο πατριώτης δεν γίνεται. Για να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές της περασμένης Κυριακής στην Αυστρία, ο Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλεν έκανε εκείνο που δεν είχε ξανακάνει στη ζωή του: Επισκέφθηκε εκατοντάδες γιορτές «πολιούχων» σε επαρχιακές πόλεις, ντύθηκε με τις τοπικές φορεσιές, έβγαλε πατριωτικούς λόγους στην εκάστοτε ντοπιολαλιά και τρέκλιζε κάθε φορά στο τέλος από τα «σναπς» (ρακί) και τα κρασιά που του πρόσφεραν αφειδώς οι οικοδεσπότες του. Με το να γίνει έτσι «πατριωτικότερος των πατριωτών» (όπως έγραψε η εφημερίδα «Die Zeit») κατέκτησε τις καρδιές εκατοντάδων χιλιάδων επαρχιωτών που στον προηγούμενο γύρο των εκλογών, τον παρελθόντα Μάιο, είχαν δώσει την ψήφο τους στον υποψήφιο της Ακροδεξιάς Νόρμπερτ Χόφερ. Κι αυτό συνέβαλε σημαντικά στην εκλογική νίκη του.
Στην Αυστρία συνέβη αυτό που συμβαίνει τους τελευταίους μήνες και στην υπόλοιπη Ευρώπη: Για να αντιμετωπίσουν το ανερχόμενο κύμα της Ακροδεξιάς, οι πολιτικοί του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς καταφεύγουν σε ακροδεξιά θέματα και συνθήματα, ιδίως σε ό,τι αφορά τους πρόσφυγες. Με το να γίνουν και οι ίδιοι ξενοφοβικοί ελπίζουν να ανακόψουν τη διαρροή των ψηφοφόρων τους, οι οποίοι αγανακτούν για την ανασφάλεια που προκαλεί το Προσφυγικό. Το τελευταίο παράδειγμα γι’ αυτό είναι οι Χριστιανοδημοκράτες της Ανγκελα Μέρκελ στη Γερμανία. Στο συνέδριό τους στο Εσεν στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας αποφάσισαν να ακολουθήσουν το απάνθρωπο πρότυπο της Αυστραλίας για το Προσφυγικό με την οικοδόμηση στρατοπέδων κράτησης των προσφύγων στα ευρωπαϊκά σύνορα –σε πρώτη γραμμή στα ιταλικά και στα ελληνικά.
Ο πατριωτισμός του κ. Βαν ντερ Μπέλεν απέχει βέβαια έτη φωτός από τέτοια απανθρωπιά. Ο στόχος του ήταν να φέρει πιο κοντά στους επαρχιώτες, με όρους φολκλόρ, έναν κατ’ εξοχήν άνθρωπο της πόλης. Μόνο που λειτούργησε ως δίκοπο μαχαίρι, επειδή ο κ. Βαν ντερ Μπέλεν έπιασε το γάντι που του έριξε ο κ. Χόφερ στο πεδίο του εθνικισμού –ο πιο θορυβώδης καβγάς ήταν για το ποιος είναι ο καλύτερος πατριώτης.
Η εθνικοποίηση της αντιπαράθεσης οδήγησε και στην εν μέρει απολιτικοποίησή της. Ο κ. Βαν ντερ Μπέλεν ιδιαίτερα απέφυγε να θίξει προνόμια και συμφέροντα. Η κοινωνική ανισότητα στην Αυστρία, για παράδειγμα, που ξεπερνά τελευταία κάθε προηγούμενο, ήταν γι’ αυτόν ξένη λέξη. Και το ίδιο, ως φαίνεται, θα κάνει και μελλοντικά. Αυτό εξάγεται από την πρώτη δήλωσή του μετά τις εκλογές, με την οποία βεβαίωνε ότι θα είναι πρόεδρος δικαίων και αδίκων: «Στο τέλος της εξαετούς θητείας μου όλοι οι άνθρωποι που θα με βλέπουν στον δρόμο δεν θα λένε «Να ο πρόεδρος», αλλά «να ο πρόεδρός μας»» είπε.
Παρ’ όλα αυτά η νίκη του είχε τεράστια σημασία για την Αυστρία και όλη την Ευρώπη. Οχι μόνο επειδή ανέκοψε την από καιρό καλπάζουσα πορεία της Ακροδεξιάς. Αλλά και επειδή έδειξε και το μέσο της ανακοπής: τη συγκέντρωση, όταν είναι ανάγκη, όλων των δημοκρατικών δυνάμεων πίσω από έναν υποψήφιο. Υπέρ του κ. Βαν ντερ Μπέλεν, που διετέλεσε παλαιότερα πρόεδρος των Πρασίνων, τάχθηκαν όλα τα αντιφασιστικά κόμματα, από το κομμουνιστικό ως το σοσιαλδημοκρατικό, το φιλελεύθερο «Νέον» και εν πολλοίς το συντηρητικό λαϊκό. Ακόμα μαζικότερη ήταν η υποστήριξη που του έδωσαν οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών –«μόνο ο Μότσαρτ έλειπε» έγραψε χαρακτηριστικά το περιοδικό «Profil».
Χωρίς τα κινήματα της κοινωνίας των πολιτών, εκείνα δηλαδή που δρουν έξω και πέρα από τα κόμματα, δεν θα επιτυγχανόταν τέτοια νίκη. Χιλιάδες μικρές και μεγάλες ομάδες κυρίως νεαρών ατόμων έκαναν καθημερινά προεκλογικό αγώνα σε δρόμους και πλατείες, ενώ ταυτόχρονα γελοιοποιούσαν τα ξενοφοβικά συνθήματα του κ. Χόφερ στο Διαδίκτυο μέσω ευφάνταστων βίντεο και twitter.
Παρ’ όλα αυτά η νίκη αυτή αφήνει μια πικρή γεύση. Και αυτό επειδή σε άλλες χώρες και εποχές τέτοιες κινητοποιήσεις οδηγούσαν στον απόλυτο θρίαμβο του υποψηφίου του δημοκρατικού στρατοπέδου. Παράδειγμα, το αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης μεταξύ του Ζακ Σιράκ και του Ζαν Μαρί Λεπέν το 2002 στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία –ο κ. Σιράκ πήρε τότε το 82,2% των ψήφων.
Σε αντίθεση με αυτόν, ο κ. Βαν ντερ Μπέλεν θεωρεί εαυτόν ευτυχή ήδη με το σχεδόν οριακό 53,8% (μαζί με τις επιστολικές ψήφους) που πέτυχε την περασμένη Κυριακή. Η Ακροδεξιά παραμένει εμφανώς άμεση απειλή για την Αυστρία. Η επέλασή της θα αναχαιτιστεί μόνο αν συνεχίσουν να αντέχουν και να συνεργούν όλα τα «οχυρά της κοινωνίας των πολιτών» (Αντόνιο Γκράμσι) –οργανώσεις βάσης, συνδικάτα, πολιτιστικοί σύλλογοι, κόμματα. Στα τελευταία ανήκουν και τα πάλαι ποτέ πανίσχυρα κυβερνητικά κόμματα, το σοσιαλδημοκρατικό και το συντηρητικό λαϊκό, που τελευταία όμως κάνουν επικίνδυνα «νερά». Εξασθενίζοντας έτσι και το συνολικό δημοκρατικό στρατόπεδο.

Πέτερ Πιλτς, βουλευτής των Πρασίνων
«Δείξαμε ότι μπορούν να σχηματιστούν δημοκρατικές πλειοψηφίες»

Η αποφασιστική μάχη με την Ακροδεξιά «θα δοθεί στις βουλευτικές εκλογές» λέει στο «Βήμα» ο Πέτερ Πιλτς, βουλευτής των Πρασίνων στην Αυστρία.
Τι σημαίνει η νίκη του Βαν ντερ Μπέλεν στις προεδρικές εκλογές για την Αυστρία;
«Πρώτον, μια μεγάλη ήττα της Ακροδεξιάς, δεύτερον, μια νίκη της φιλοευρωπαϊκής συμμαχίας και, τρίτον, και αυτό είναι πολύ σημαντικό, το ναυάγιο της στρατηγικής του ακροδεξιού κόμματος των Φιλελευθέρων να αναλάβει πολύ γρήγορα τα ηνία της καγκελαρίας μέσω της εκλογής ενός ακροδεξιού προέδρου. Αλλά δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες: με τη νίκη του Βαν ντερ Μπέλεν κερδίσαμε χρόνο, όμως η αποφασιστική μάχη για την κατεύθυνση την οποία θα πάρει η χώρα θα δοθεί το επόμενο έτος, στις εθνικές βουλευτικές εκλογές».
Τι σημασία έχει η ίδια νίκη για την Ευρώπη;
«Μεγάλη. Μετά το Brexit και τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες η μικρή Αυστρία έδειξε ότι ο δεξιός λαϊκισμός δεν κερδίζει αυτόματα και ότι μπορούν να σχηματιστούν δημοκρατικές πλειοψηφίες».
Και για τους Πράσινους; Ο Βαν ντερ Μπέλεν ήταν για καιρό πρόεδρός σας.
«Ναι, αλλά δεν πρέπει να το πάρουμε πάνω μας υπερτιμώντας τη συμβολή μας στη νίκη. Αυτή οφείλεται κυρίως στα κινήματα των πολιτών, που έδρασαν ανεξάρτητα από εμάς, επειδή δεν ήθελαν να αναλάβει η Ακροδεξιά το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα της χώρας».
Είναι αυτά τα κινήματα συμπλήρωμα ή κίνδυνος για τα πολιτικά κόμματα;
«Τα κινήματα αυτά, χωρίς να είναι δεξιά, στρέφονται επίσης κατά του κατεστημένου. Εάν εμείς, ως κόμματα, παραμείνουμε μέρος του κατεστημένου, θα χάσουμε. Εάν αποδεχθούμε τα αιτήματα διαμαρτυρίας των κινημάτων, θα κερδίσουμε».
Ισχύει αυτό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
«Απολύτως. Οσοι Πράσινοι επιμένουν στην υπεράσπιση της σημερινής Ευρωπαϊκής Ενωσης θα είναι οι μελλοντικοί χαμένοι. Αντίθετα, όσοι Πράσινοι λένε ότι πρέπει να αλλάξουμε ριζικά την Ευρώπη θα έχουν πολλές ευκαιρίες να κερδίσουν».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολούθησε το Βήμα στο Google news και μάθε όλες τις τελευταίες ειδήσεις.