«Το γονίδιο του νόμου», όταν οι δικαστές ψάχνουν τα κύτταρα του εγκεφάλου

Η ιδιότυπη μνήμη του αυτόπτου μάρτυρα, η υποβολιμαία γνώση του ενόρκου, η δυνατότητα ενός παιδιού να καταθέσει ως μάρτυρας, οι αιτιολογικοί παράγοντες που πυροδότησαν μια παραβατική και επιθετική συμπεριφορά, αποτελούν τα νέα πεδία διερεύνησης τόσο των επιστημών του εγκεφάλου, όσο και της νομικής και με τα οποία καταπιάνεται το βιβλίο «Το γονίδιο του νόμου» του γνωστού δικηγόρου κ. Φραγκίσκου Ραγκούση και της νευροψυχολόγου κυρίας Νιόνιας Βαλλιανάτου.

Οι αναγνώστες του βιβλίου καλούνται να μελετήσουν και να αναρωτηθούν για το κίνητρο του ατόμου στην επίδειξη μιας αποκλίνουσας συμπεριφοράς, για το γενετικό υπόβαθρο της παραβατικότητας, για τις ψυχικές διαταραχές και νευρολογικές νόσους που μπορεί να πυροδοτούν και να συντηρούν την επιθετικότητα, για την αποσυνδετική ή διχαστική αμνησία που μπορεί να εμφανίσει ένα άτομο με επιθετική συμπεριφορά.

Μέσα από τις σελίδες του συγκεκριμένου βιβλίου διαφαίνεται η έντονη ανάγκη των κ. Ραγκούση και κυρίας Βαλλιανάτου να διασαφηνίσουν και να μελετήσουν περαιτέρω ερωτήματα που προκύπτουν πολύ συχνά τόσο στην επαγγελματική πορεία του νομικού όσο και σε αυτή του επαγγελματία ψυχικής υγείας που ασχολείται με τον χώρο της δικαστικής.

Οι δύο συγγραφείς προτείνουν επίσης τον σχεδιασμό ενός κοινού «δικαστικού ερωτήματος και περιγράμματος», σύμφωνα με το οποίο ο νομικός καλείται να διαθέτει θεμελιώδεις γνώσεις για τη λειτουργία του εγκεφάλου, τις δυσλειτουργίες που προκύπτουν από την ύπαρξη ψυχοπαθολογίας και εγκεφαλικού τραυματισμού, με ποιον τρόπο αυτές οι δυσλειτουργίες προκαλούν μόνιμη ή παροδική βλάβη στη νοητική κατάσταση του κατηγορουμένου, καθώς και τις τεχνικές αξιολόγησης από τις οποίες μπορεί να προκύψει ένα ολοκληρωμένο και έγκυρο αποτέλεσμα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα από τα πρώτα νευρονομικά πρωτόκολλα που διεξήχθησαν οδήγησαν ήδη στις πρώτες δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες ελήφθησαν αφού συνυπολογίστηκε η ψυχοπαθολογία του κατηγορουμένου. Ετσι στις 18.9.2009 ιταλός δικαστής μείωσε τη χρονική διάρκεια της ποινής σε ένα άτομο το οποίο αρχικά είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση εννέα ετών για φόνο. Πρωτόδικα του είχε αναγνωριστεί η έλλειψη καταλογισμού, αφού μετά τη δικαστική νευροψυχολογική αξιολόγηση είχε διαγνωστεί ως ψυχικά ασθενής. Στη συνέχεια, κατά τη διεξαγωγή έφεσης και μετά τη διεξαγωγή σχετικών εξετάσεων, διευκρινίστηκε ότι ήταν γενετικά προσανατολισμένος στην επίδειξη επιθετικής και εγκληματικής συμπεριφοράς και για τον λόγο αυτό αφενός μειώθηκε η ποινή του, αφετέρου η κράτησή του συνεχίστηκε σε συγκεκριμένο νοσηλευτικό ίδρυμα προκειμένου να τύχει και της ανάλογης θεραπείας.

Ο κ. Ραγκούσης χειρίζεται υποθέσεις με μεγάλο κοινωνικό και νομικό ενδιαφέρον, όπως η υπόθεση Μονσελά, η υπόθεση δολοφονίας Καλαθάκη – Νικολαΐδη, η υπόθεση «Σάμινα», η υπόθεση δολοφονίας του στρατιώτη Σπύρου Ρωμιόπουλου στον Έβρο, η υπόθεση Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, η υπόθεση απαγωγών και βασανισμών Πακιστανών, η υπόθεση Τσαλικίδη, η υπόθεση απαγωγής Παναγόπουλου, η υπόθεση «Μαρσελίνο» και μεγάλο αριθμό σοβαρών ποινικών υποθέσεων. Σε υποθέσεις δράσης ενόπλων οργανώσεων υπερασπίστηκε τους Χριστόδουλο, Βασίλη και Σάββα Ξηρό, μέλη της Επαναστατικής Οργάνωσης 17Ν, καθώς και μέλη της οργάνωσης Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς.

Η κυρία Νιόνια Γ. Βαλλιανάτου πραγματοποίησε τις βασικές της σπουδές στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και τις μεταπτυχιακές της σπουδές καθώς και τη διδακτορική της διατριβή στον Τομέα Νευρολογίας και Αισθητηρίων Οργάνων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από το 2000 ως το 2009 υπηρέτησε ως λέκτορας Κλινικής Νευροψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Έχει δημοσιεύσει ποικίλα άρθρα και αυτό είναι το τρίτο βιβλίο της. Στον χώρο της δικαστικής νευροψυχολογίας δραστηριοποιείται από το έτος 2002 και στα άμεσα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται τόσο οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι της εγκεφαλικής δραστηριότητας και η χρήση τους από τη δικαστική όσο και τα εφαρμοσμένα νευρονομικά ερευνητικά πρωτόκολλα.