Τα τελευταία 15 χρόνια –προτού οδηγηθούμε στη μεγάλη οικονομική κρίση του 2008 και στη συνακόλουθη ύφεση –με το ξεδίπλωμα της παγκοσμιοποίησης και το άνοιγμα αγορών και συνόρων η ανάπτυξη σε διάρκεια και ένταση επιταχύνθηκε, παρατηρεί ο Γιώργος Κοφινάκος, διευθύνων σύμβουλος της StormHarbour UK.
Παράλληλα, τα τελευταία δύο χρόνια βλέπουμε τις ανεπτυγμένες αγορές να ανακάμπτουν, αντίθετα οι αναδυόμενες να υποφέρουν, κυρίως από την πτώση των τιμών σε διάφορα προϊόντα (πετρέλαιο, σίδηρο, χαλκό, χρυσό, άργυρο, τρόφιμα), ενώ αναδύονται και νέοι παράγοντες (γεωπολιτικοί, Προσφυγικό, τρομοκρατία) που δημιουργούν νέα δεδομένα.
Αυτός ο συνδυασμός, παρατηρεί ο ίδιος, σιγά-σιγά οδηγεί σε κλείσιμο συνόρων και σε δυσκολίες στο παγκόσμιο εμπόριο που αναπόφευκτα, πέρα από τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη, θα οδηγήσουν σε έναν καινούργιο απομονωτισμό σε όλα τα επίπεδα.
Προβληματισμό προκαλεί και η επιβράδυνση της οικονομίας της Κίνας, η οποία για περισσότερα από 20 χρόνια παρουσίασε ετήσια ανάπτυξη 7%-11%. Ομως, μετά την κρίση του 2008 και προκειμένου να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, η χώρα διπλασίασε το χρέος της κοντά στο 200% και το ιδιωτικό χρέος της ανέβηκε στα υψηλότερα ιστορικά επίπεδα.
Το παλαιό αναπτυξιακό μοντέλο της Κίνας είναι πλέον παρωχημένο και δεν υπάρχει κάτι να το αντικαταστήσει –έχουν έτσι εμφανιστεί οι προϋποθέσεις χαμηλότερης ανάπτυξης για την ίδια την Κίνα αλλά και την παγκόσμια οικονομία.
Η βασική ένδειξη επικείμενου κινδύνου στην παγκόσμια οικονομία είναι οι εντολές των μεγάλων Κεντρικών Τραπεζών (FED, ECB, BOE κ.λπ.) σε όλες τις εμπορικές τράπεζες και κυρίως στις συστημικές να ενισχύσουν τις κεφαλαιακές τους ανάγκες και να διενεργούν επιλεκτική παροχή δανείων, ενώ ταυτόχρονα όλες ενισχύουν τα αποθέματά τους σε χρυσό.
Συγχρόνως, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνονται. Οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει μια περισσότερο εσωστρεφή πολιτική και αφήνουν να καλύψουν το κενό άλλες δυνάμεις όπως η Ρωσία στην Ουκρανία και στη Συρία και η Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα. Στην Ευρώπη, ακόμη κι αν η Σένγκεν παραμείνει τυπικά, θα δούμε στην πράξη την αναστολή της, με έλεγχο διαβατηρίων και ύψωμα φρακτών με μάλλον αμφισβητούμενα αποτελέσματα για τη μαζική εισροή νέων μεταναστών.
Ο λαϊκισμός
Ολα αυτά, σύμφωνα με τον ίδιο, οδηγούν στον επόμενο πιθανό κίνδυνο, που είναι η επικράτηση του λαϊκισμού και στις δύο όχθες του Ατλαντικού (Τραμπ στις ΗΠΑ, Λεπέν στη Γαλλία κ.ά.) –εκδοχή που θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερους οικονομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους την παγκόσμια οικονομία. Η βασική ελπίδα που παραμένει είναι την κρίσιμη στιγμή να επικρατεί η λογική και οι παραγόμενοι κίνδυνοι να είναι τελικά εφήμεροι.
Σε αυτό το περιβάλλον, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να κυμανθεί το 2016 κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων ετών, με τις αναδυόμενες αγορές να πιέζονται από τη συνέχιση της πτώσης του εξωτερικού εμπορίου, την αύξηση του χρέους και τις νέες αυξήσεις επιτοκίων από τη FED, η οποία αναμένεται να ανεβάσει το επιτόκιο αναφοράς της κατά 1,25% έως την άνοιξη του 2017. Στην ευρωζώνη, η ΕΚΤ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο για περαιτέρω διοχέτευση ρευστότητας στην ευρωπαϊκή οικονομία αν αυτό απαιτηθεί, ενώ η ανάπτυξη θα είναι ανισομερής μεταξύ των κρατών.
Στην αντίθετη κατεύθυνση θα κινηθεί η Τράπεζα της Αγγλίας, ανεβάζοντας σιγά-σιγά τα επιτόκιά της μέσα στο 2016. Στην Κίνα, αν και επίσημα η ανάπτυξη θα είναι κοντά στο 7%, η αγορά εκτιμά ότι στην πραγματικότητα θα είναι αρκετά πιο κάτω από αυτά τα επίπεδα. Ενισχυμένη θα είναι η ανάπτυξη της Ινδίας, πάνω από 7,5%, αναδεικνύοντάς την σε ισχυρή οικονομική περιφερειακή δύναμη. Αντίθετα, η Ιαπωνία θα συνεχίσει να ταλαιπωρείται από στασιμοπληθωρισμό και χαμηλή ανάπτυξη παρά την αύξηση παροχής ρευστότητας από τους κρατικούς φορείς.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
