Η Διώρυγα του Σουέζ δεν αποτελεί μόνο ένα από τα πιο σημαντικά τεχνικά έργα των δύο τελευταίων αιώνων. Η κατασκευή και η συντήρησή της καθώς και το καθεστώς ιδιοκτησίας της αποτέλεσαν την αιτία για να ξεσπάσουν πόλεμοι και να σημειωθούν εξεγέρσεις, συμβάντα τα οποία καθόρισαν τη σύγχρονη ευρωπαϊκή, και όχι μόνο, ιστορία.
Από την έναρξη των εργασιών για τη διάνοιξή της, στα μέσα του 19ου αιώνα, ως τις μάχες του Α’ και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την εθνικοποίηση της, το 1956, από τότε πρόεδρο της Αιγύπτου, Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, η Διώρυγα του Σουέζ αποτελεί σημείο αναφοράς για την κατανόηση ορισμένων εκ των πιο σημαντικών γεγονότων των τελευταίων 150 χρόνων.
Η σημασία της Διώρυγας του Σουέζ για την Αίγυπτο είναι διπλή, καθώς πέρα από τον μύθο αφορά και την πραγματικότητα εκατομμυρίων ανθρώπων. Την Πέμπτη, ο πρόεδρος της Αιγύπτου, στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, κατάφερε να αναδείξει τη διπλή αυτή σημασία της Διώρυγας μέσω μιας πομπώδους τελετής για τα εγκαίνια της επέκτασής της.
Φτάνοντας στη Διώρυγα με το ιστορικό πλοίο «Ελ Μαχρούσα», το πρώτο που την είχε διαπλεύσει το 1869, ο αιγύπτιος πρόεδρος θέλησε να δώσει σε ολόκληρο τον κόσμο το μήνυμα ότι η Αίγυπτος έχει ξεκινήσει να ανακάμπτει, καθώς το φαραωνικό αυτό έργο, το οποίο κόστισε πολλά δισεκατομμύρια ευρώ, πέρα από το ότι θα προσφέρει εργασία σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, ενδέχεται να επιτρέψει στην Αίγυπτο να επανακτήσει την αίγλη που απώλεσε εξαιτίας των αλλεπάλληλων κρίσεων αλλά και των πολιτικών καταστολής που εφαρμόζει το σημερινό καθεστώς της.
Παρόντες στη φαντασμαγορική τελετή για τα εγκαίνια της νέας Διώρυγας του Σουέζ, πέρα από τον έλληνα πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, ήταν ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, ο ρώσος πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ, οι βασιλείς της Ιορδανίας Αμπντάλα και του Μπαχρέιν Χαμάντ αλ Χαλίφα καθώς και ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς.
Σε τεχνικό επίπεδο, η αλήθεια είναι ότι δεν πρόκειται για μια νέα Διώρυγα αλλά για μια νέα δίοδο, μήκους 34 χιλιομέτρων, που θα επιτρέψει, σύμφωνα με τις αρχές, να διπλασιασθεί η κυκλοφορία. Τόσο ο Χόσνι Μουμπάρακ όσο και ο Μοχάμεντ Μόρσι επιθυμούσαν τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό της Διώρυγας, αλλά δεν πρόλαβαν να θέσουν σε εφαρμογή τα σχέδιά τους, ο πρώτος εξαιτίας των (αποτυχημένων) εξεγέρσεων της Αραβικής Ανοιξης που προκάλεσαν την καθαίρεσή του, και ο δεύτερος εξαιτίας της ανατροπής και της φυλάκισής του, έπειτα από το στρατιωτικό πραξικόπημα του Σίσι.
Αμέσως μετά την κατάληψη της εξουσίας, ο Σίσι ασπάστηκε πλήρως την προπαγάνδα που τον παρουσίαζε ως τον «νέο Νάσερ». Ο πρώην επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων της Αιγύπτου επιδίωξε να συνδέσει το όνομά του με τον άνθρωπο ο οποίος καθαίρεσε τον βασιλιά Φαρούκ, το 1952, και ανακήρυξε την Αίγυπτο δημοκρατία, και τέσσερα χρόνια μετά, τον Ιούλιο του 1956, έχοντας καταλάβει και την προεδρία, προέβη στην εθνικοποίηση της Διώρυγας του Σουέζ, προκαλώντας ανοιχτά τη Βρετανία και τη Γαλλία. Επρόκειτο για μια σημαντική νίκη, όχι μόνο για την Αίγυπτο, αλλά για ολόκληρο τον Τρίτο Κόσμο, ο οποίος αγωνιζόταν για να ξεπεράσει τα κατάλοιπα της αποικιοκρατίας.
Ο άνθρωπος που έθεσε τα θεμέλια για τη διάνοιξη της Διώρυγας του Σουέζ ήταν ο γάλλος πρόξενος Φερντινάν ντε Λεσέψ, ο οποίος έπεισε τον Σαΐντ Πασά, αντιβασιλέα της Αιγύπτου και του Σουδάν από το 1854 ως το 1863, να του εκχωρήσει μια άδεια για να ανοίξει μία διώρυγα που θα συνέδεε τη Μεσόγειο με την Ερυθρά Θάλασσα, την Ευρώπη με την Ινδία και, κατ’ επέκταση, τη Δύση με την Ανατολή. Τα εγκαίνια της Διώρυγας του Σουέζ πραγματοποιήθηκαν υπό τον έλεγχο των Γάλλων στις 17 Νοεμβρίου του 1869, έξι χρόνια μετά τον θάνατο του Σαΐντ Πασά, παρουσία του χεβίδη Ισμαήλ και με τιμώμενο πρόσωπο την αυτοκράτειρα Ευγενία, σύζυγο του Ναπολέοντος Γ’.
Ενάμιση αιώνα μετά, ο πρόεδρος Σίσι άφησε τη δική του σφραγίδα στη σύγχρονη ιστορία της Αιγύπτου, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι τα φαραωνικά έργα δεν προσφέρουν μόνο δόξα αλλά και άφεση αμαρτιών. Οπως ακριβώς η κατασκευή του φράγματος του Ασουάν παρείχε τη δυνατότητα στον Νάσερ όχι μόνο να υδροδοτήσει τα εδάφη γύρω από την κοιλάδα του Νείλου και να ηλεκτροδοτήσει τα εργοστάσια της ευρύτερης περιοχής, αλλά και να συγκαλύψει τις πάμπολλες καταχρήσεις του καθεστώτος του, έτσι και η διεύρυνση της Διώρυγας του Σουέζ προσφέρει την ευκαιρία στον Σίσι, πέρα από το να συμβάλει στη βελτίωση της αιγυπτιακής οικονομίας, να εξωραΐσει την αυταρχική διακυβέρνησή του.
Στίβεν Κουκ, ανώτατο στέλεχος του αμερικανικού ινστιτούτου μελετών Council on Foreign Relations
«Εγκαίνια πρωτοκόλλου και όχι ουσίας»
«Είναι δύσκολο να προβλεφθεί τι είδους αντίκτυπο θα έχει η νέα Διώρυγα του Σουέζ όσον αφορά την εξουσία του Σίσι και τη θέση του στη διεθνή κοινότητα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο αιγύπτιος πρόεδρος δεν έχει ακόμη εδραιώσει απόλυτα την εξουσία του. Στην Αίγυπτο υπάρχουν κέντρα εξουσίας που ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Φυσικά το άνοιγμα της νέας διόδου και η φαντασμαγορία που δημιουργήθηκε γύρω από το γεγονός –ειδικά η εμφάνιση του Σίσι πάνω στο κατάστρωμα του ιστορικού πλοίου “Ελ Μαχρούσα” –αποσκοπούσαν στο να μεταδώσουν το μήνυμα ότι ο Σίσι διατηρεί τον έλεγχο και ότι το επίτευγμα είναι δικό του. Τα προσκείμενα στον αιγύπτιο πρόεδρο Μέσα συνέβαλαν στο να περάσει στους Αιγυπτίους το μήνυμα ότι ο πρόεδρος επαναφέρει στην Αίγυπτο το μεγαλείο που απώλεσε κατά τη μακρά περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από τον Χόσνι Μουμπάρακ».
Αυτά δηλώνει στο «Βήμα» ο Στίβεν Κουκ, ανώτατο στέλεχος του αμερικανικού ινστιτούτου μελετών Council on Foreign Relations, ειδικός για τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, σχολιάζοντας τη σημασία του σημαντικού αυτού έργου για την εξουσία του πρόεδρου της Αιγύπτου. Σύμφωνα με τον κ. Κουκ η παρουσία των πολλών υψηλόβαθμων αξιωματούχων στην τελετή για τα εγκαίνια της «νέας» διώρυγας του Σουέζ δεν αφορούσε τόσο την ουσία όσο το πρωτόκολλο.
Ωστόσο αποτελεί γεγονός, μας επισήμανε, ότι «η όποια βελτίωση όσον αφορά τη θέση του Σίσι και της Αιγύπτου στη διεθνή κοινότητα είναι στενά συνυφασμένη με ζητήματα γεωπολιτικής και με τις σοβαρές απειλές που υφίστανται στη Μέση Ανατολή. Η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα, για παράδειγμα, έχει καθορίσει ότι δεδομένης της αστάθειας που επικρατεί στην περιοχή είναι προτιμότερο να συνεργάζονται με τον Σίσι κατά της εξτρεμιστικής απειλής και να δίνουν λιγότερη προσοχή στις κατασταλτικές πολιτικές της Αιγύπτου και στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
