Πάρνωνας
Καστάνιτσα
Η Καστάνιτσα είναι όνομα και πράγμα. Υπάρχει μέσα στις καστανιές, σ’ ένα ολόκληρο δάσος από καστανιές που γέρνουν τα κλαδιά με τον «αγκαθωτό» καρπό τους πάνω από τον δρόμο, δημιουργώντας αψίδες θριάμβου της φύσης. Και προτού ακόμη συνέλθεις από αυτή την ευχάριστη έκπληξη, εμφανίζεται το χωριό. Το όνομά του το πήρε από τα κάστανα, αλλά το χρώμα του από τα πολλά ασβεστοκάμινα που λειτουργούσαν κάποτε εκεί. Απλά σπίτια και πυργόσπιτα, σκεπασμένα με γκρίζες πλάκες απλώνονται μέχρι την πλαγιά του λόφου, όπου στην κορφή στα ερείπια του βυζαντινού πύργου Καψαμπέλη κυματίζει η ελληνική σημαία. Φτάνει εκεί το κεντρικό καλντερίμι της πολιτείας.
Η εικόνα της Καστάνιτσας είναι γοητευτική, όσο και η ψυχή της, οι άνθρωποι δηλαδή, οι οποίοι μεταχειρίζονται ανθρώπινες συνήθειες: ένας άνδρας που βγαίνει από το καλοασπρισμένο σπίτι του σε ρωτά τι κάνεις και μια γυναίκα που καταφθάνει πάνω στο γαϊδούρι της – εικόνα ήδη από το μακρινό παρελθόν – σε χαιρετά. Ενας άλλος άνδρας σού εξηγεί πρόθυμα πώς θα βγεις από τα δαιδαλώδη σοκάκια του χωριού, θα περάσεις στην απέναντι γειτονιά και θα βρεις τον δρόμο της επιστροφής για Αγιο Παντελεήμονα (12 χλμ.) και Αγιο Ανδρέα (9 χλμ.).
Πρόσβαση: Οδικώς από Αθήνα, από το Δαφνί ως την έξοδο προς Αργος και Ναύπλιο από τον εθνικό δρόμο Κορίνθου – Τριπόλεως 97 χλμ. και ως το Αργος 21 χλμ. Ο ταξιδιώτης ακολουθεί μέσα στο Αργος τις πινακίδες προς Τρίπολη. Μετά την έξοδο από το Αργος συναντά τους Μύλους (9 χλμ.) και ύστερα από 2 χλμ. την πινακίδα προς Αστρος. Περνά από το Κιβέρι (2 χλμ.), το Ξηροπήγαδο (7 χλμ.) και φτάνει στο Αστρος (11 χλμ.). Από την Καστάνιτσα η επιστροφή στην Αθήνα, μέσω Αγίου Ανδρέα, είναι 202 χλμ.
Διαμονή: Στην Καστάνιτσα υπάρχει μόνον ο ξενώνας Αντωνίου (τηλ. 27550 52255-6). Στον Αγιο Πέτρο στις ενοικιαζόμενες κατοικίες (πέτρινες μεζονέτες με τζάκι όπου μπορούν να φιλοξενηθούν έως και πέντε άτομα) Μαλεβός (τηλ. 27920 31155 και 27920 31375) και στο ξενοδοχείο Πάρνων (τηλ. 27920 31243). Στον Αγιο Ιωάννη, στον ξενώνα Φούντας (τηλ. 27550 52022).
Μαίναλο
Δημητσάνα
Είναι ένα από τα πλέον γοητευτικά φαράγγια της Ελλάδας: κατάφυτες, θεαματικές πλαγιές που «αγκαλιάζουν» ένα μυθικό ποτάμι, αφού εδώ έλουσαν οι νύμφες τον Δία, «στολισμένες» με παραδοσιακούς οικισμούς και μοναστήρια. Ο Λούσιος, πάντα ζωηρός, αναβλύζει κάπου στα αριστερά του δρόμου για τα Λαγκάδια, στην ορεινή Αρκαδία, μετά την Καρκαλού, και ώσπου να φτάσει κάτω από τη Δημητσάνα, έχει ήδη γίνει ποτάμι. Καθώς η δυναμική του συνεχώς μεγαλώνει, αφήνει πίσω του αριστερά το μουσείο Υδροκίνησης και το Παλαιοχώρι, δεξιά ψηλά πάνω στους εντυπωσιακούς βράχους τη Νέα Μονή Φιλοσόφου και το όντως «Κρυφό Σχολειό», το καθολικό της παλαιάς μονής. Ολα τώρα κινούνται γρήγορα: αριστερά στην κορυφή των όχθων προβάλλουν τα μοναστήρια της Παναγιάς των Αιμυαλών και του Προδρόμου. Λίγο μετά, αισθάνεσαι έναν ακόμη παραδοσιακό οικισμό, τη Στεμνίτσα, αθέατη από το φαράγγι.
Οι ψηλοί «τοίχοι» ανοίγουν πλέον σιγά-σιγά, αφήνοντας να φανεί ο ουρανός ανάμεσα στα ψηλά κυπαρίσσια, αλλά και κάποια ασκηταριά ξεχασμένα ψηλά στους κάθετους βράχους. Τώρα, στην πορεία για τη συνάντηση με τον Αλφειό, μένουν πίσω κάτω από το χωριό Ατσίχολος, το κομψό, παλιό εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα, ένα πέτρινο γεφύρι, η Μονή Καλαμίου και η Αρχαία Γόρτυς. Ενα τέτοιο τοπίο το απολαμβάνεις με όλες τις αισθήσεις σου, αργά και ηδονικά. Με φυσικά μέσα, με τα πόδια. Από πού ξεκινάς; Η δική μας αφετηρία έτυχε να είναι το εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα (11ος αιώνας) και το τέρμα η Νέα Μονή Φιλοσόφου. Η διαδρομή μπορεί βεβαίως να γίνει και ανάποδα. Και στις δύο περιπτώσεις χρειάζεται να υπάρχει μεταφορικό μέσο στο τέρμα.
Πρόσβαση: Η βάση για την εξόρμηση στα μονοπάτια του Λούσιου μπορεί να είναι η Δημητσάνα, η οποία απέχει οδικώς από την Αθήνα 210 χλμ. ή η Στεμνίτσα (7 χλμ. μετά τη Δημητσάνα).
Διαμονή: Στη Δημητσάνα, στον Πύργο Ξενιού (τηλ. 27950 31750), όπου ο Μανόλης και η Γιώτα μετέτρεψαν το μοναδικό ίσως στην Ελλάδα πενταώροφο πέτρινο σπίτι σε έναν ατμοσφαιρικό ξενώνα. Το πρωινό με σπιτικές μαρμελάδες, κέικ και μηλόπιτες, σερβιρισμένα στο κοίλωμα του βράχου με τον γυάλινο τοίχο, είναι ξεχωριστή εμπειρία. Πολύ ωραίος είναι επίσης και ο Ξενώνας Καζάκου (τηλ. 27950 31660). Στη Στεμνίτσα υπάρχουν το πολυτελές Country Club Trikolonion (τηλ. 27950 29500-1) και ο λιλιπούτειος, νεανικός ξενώνας Φιλόξενο Σπίτι (τηλ. 27950 29505-6).
Ζήρεια
Τρίκαλα
Τα Κάτω Τρίκαλα, σε υψόμετρο 900 μ., είναι το προοίμιο των τριών καλών γειτονιών της Ζήρειας. Βρίσκονται 3 χλμ. αριστερά του κεντρικού δρόμου. Ο ταξιδιώτης θα βρει μπροστά του δύο ακόμη παρακάμψεις για το κέντρο της κάτω γειτονιάς, προτού φτάσει στη μεσαία που σφύζει από ζωή. Ζωή, η οποία δεν προέρχεται μόνο από τους πολλούς εκδρομείς, αλλά και από τη ζωτικότητα του ίδιου του περιβάλλοντος. Των βουνών, των ελάτων, των πλατανιών και των δρυών, των γάργαρων νερών, του χιονιού, της πέτρας, του ξύλου, του καπνού από το τζάκι.
Γενικώς εδώ πάνω η ζωή χουχουλιάζει σε ζεστούς ξενώνες, σε ταβέρνες, σε στέκια με καφέδες, γλυκά και ρακόμελα. Ολα με θέα το συνήθως χιονισμένο τοπίο. Ομως υπάρχουν προκλήσεις και έξω. Η απλή είναι να περπατήσεις από τα Μεσαία ως τα Ανω Τρίκαλα. Να πιεις νερό από τις βρύσες που συναντάς στον δρόμο και να δεις τα σπίτια της ψηλότερης συνοικίας (1.100 μ. υψόμετρο) να ισορροπούν στην κόψη της πλαγιάς. Εδώ ξεχωρίζει το αρχοντικό των Νοταράδων, προκρίτων με ιδιαίτερο ρόλο στα Ορλωφικά, στην επανάσταση του 1821 και στον εμφύλιο που ακολούθησε. Πιο μακρινές εξορμήσεις είναι να ξεκινήσεις από τα Ανω Τρίκαλα για το γυναικείο μοναστήρι του Αγίου Βλασίου του 14ου αιώνα (1,5 χλμ.), το οροπέδιο της Ζήρειας και την όμορφη λίμνη Δασίου (10 χλμ.) ή να πας μια βόλτα, με το αυτοκίνητο πάντα, στην Καρυά. Σπουδαία είναι και η διαδρομή Κεφαλάρι, Μάννα, Παναρίτι, Βελίνα με το μοναδικό δάσος της.
Πρόσβαση: Οδικώς από Αθήνα για Ξυλόκαστρο (110 χλμ.) και Κάτω Τρίκαλα (22 χλμ.), Μεσαία Τρίκαλα (25 χλμ.), Ανω Τρίκαλα (33 χλμ.).
Διαμονή: Στη Μεσαία Συνοικία των Τρικάλων, στο πολύ όμορφο, διακριτικά πολυτελές και ζεστό Αρχοντικό Φιαμέγκου (τηλ. 27430 91188), στα ξύλινα διαμερίσματα των Δρυάδων (τηλ. 27430 23002), στον αναγνωρισμένο παραδοσιακό ξενώνα Χελυδορέα (τηλ. 27430 91444), στο ξενοδοχείο Μύσαιον (τηλ. 27430 91141), στα διαμερίσματα Ουρανοδρομίες (τηλ. 27430 91416). Στην Ανω Συνοικία των Τρικάλων, στο ξενοδοχείο Πηγή Ταρλαμπά (τηλ. 27430 91267), στα μπανγκαλόους Ερμής (τηλ. 27430 91121) μέσα στα έλατα.
Χελιδόνα
Φιδάκια
Αυτή κι αν είναι αυθεντική ομορφιά. Για να τη συναντήσει όμως ο περιηγητής πρέπει από τον κεντρικό δρόμο προς Καρπενήσι και από το Μπαγασάκι να ακολουθήσει την πινακίδα η οποία δείχνει προς Φιδάκια και να μπει στους χωματόδρομους της Χελιδόνας. Η διαδρομή διατρέχει τις κατάφυτες πλαγιές του βουνού, περνάει από τα ξεχασμένα χωριά Στεφάνι και Σελλά και φτάνει στα Φιδάκια. Το χωριό, σε υψόμετρο 700 μ., έχει ελάχιστους κατοίκους, αλλά μαγεύει τον επισκέπτη με τα πέτρινα σπίτια και τις κόκκινες στέγες του. Εκεί κοντά υπάρχουν ίχνη φρουρίου και βρέθηκαν αντικείμενα αρχαίου οικισμού. Πιθανολογούν ότι η αρχαία Οιχαλία μπορεί να βρισκόταν σε αυτή την τοποθεσία. Σε απόσταση 3 χλμ. από το χωριό, από την τοποθεσία Τσαγκαράλωνο – όπου μπορεί ο επισκέπτης να φτάσει πεζοπορώντας – η λίμνη προβάλλει την πιο εντυπωσιακή εικόνα της. Φαίνεται ακόμη και η γέφυρα της Επισκοπής, η οποία ενώνει την Ευρυτανία με την Αιτωλοακαρνανία.
Από εδώ η κατάβαση είναι μαγευτική καθώς τα γέρικα έλατα δημιουργούν το κατάλληλο κάδρο των πιο πανοραμικών εικόνων της λίμνης των Κρεμαστών. Ο χωματόδρομος περνάει από την Αγιά Βλαχέρνα και καταλήγει στο σημείο όπου ανταμώνουν ο ποταμός Τρικεριώτης με τη λίμνη, διακλαδώνεται νότια προς τα χωριά Σαρκίνη, Βελωτά, Ασπρόπυργο, Προυσσό ή βόρεια προς το χωριό Αγαλιανοί, περνάει από τη γέφυρα της Επισκοπής και βγαίνει στον δρόμο για την Ανατολική και Δυτική Φραγκίστα. Στο κομμάτι που ο Τρικεριώτης είναι ακόμη πολύ ζωηρός, προτού σβήσει την «έξαψή» του μέσα στη λίμνη, οι κυνηγοί της αδρεναλίνης μπορούν να κάνουν ράφτινγκ, αφού τα περάσματα φτάνουν και τον τρίτο βαθμό δυσκολίας.
Πρόσβαση: Οδικώς για Καρπενήσι, από Αθήνα 293 χλμ., από Λαμία 78 χλμ. Για Φιδάκια 24 χλμ.
Διαμονή: Στα Φιδάκια, στους παραδοσιακούς ξενώνες του Φώτη Αποστολόπουλου Λύκοι και Φιδάκια (τηλ. 22370 23380 και 6944427070).
Πήλιο
Μακρινίτσα
Την άκρη της ομορφιάς αυτού του ξεχωριστού χωριού πιάνουμε από χαμηλά, από το Μέγα Ρέμα, στη συνοικία Κουκουράβα. Οδηγός μας ο κεντρικός λιθόστρωτος πεζόδρομος του χωριού, ο οποίος ξεκινά από τα 300 μέτρα υψόμετρο και φτάνει στην Κουκουνά, στα 800 μέτρα υψόμετρο. Πεντακόσια μέτρα υψομετρικής ομορφιάς, ανάμεσα σε αρχοντικά του 18ου και 19ου αιώνα, σε εκκλησίες και κρήνες (υπάρχουν περίπου 50 στον προστατευόμενο οικισμό). Πόσες εκκλησίες μπορείς να δει ο επισκέπτης πάνω σε αυτή τη διαδρομή; Τουλάχιστον 13. Αρχίζουμε από τον Αϊ-Γιώργη στο Μεϊντάνι και συνεχίζουμε με τον επιβλητικό ναό της Αγίας Μαγδαληνής (1802) στην Κουκουράβα. Πιο ψηλά μια παράκαμψη αριστερά οδηγεί στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, ενώ πάνω στο κεντρικό καλντερίμι υπάρχουν οι ναοί του Αγίου Γεωργίου (1795) και ο νεότερος του Αγίου Αθανασίου (1972). Δύο παρακάμψεις αριστερά οδηγούν στον Αγιο Αντώνιο και στην Αγία Τριάδα (διακοσμημένη το 1836 από τον λαϊκό ζωγράφο Παγώνη) και μια δεξιά για τη Μεταμόρφωση (1797), δίπλα στην οποία βρίσκεται το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Ιστορίας του Πηλίου, που στεγάζεται στο αρχοντικό Τοπάλη.
Φτάσαμε στην κεντρική πλατεία με τον ναό του Αγίου Ιωάννου (1806), ένα μοναδικό κομψοτέχνημα μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής. Αυτή η πλατεία, το παλιό «παζάρι» με τα αιωνόβια πλατάνια, την ωραία βρύση και την εντυπωσιακή θέα, όπως και η ιδιαίτερου φυσικού κάλλους Μπράνη στην είσοδο του οικισμού, είναι τα δυνατά σημεία της Μακρινίτσας. Μετά την πλατεία συναντάμε τον καθεδρικό ναό της Παναγίας (1767), με τον πλούσιο λιθανάγλυφο διάκοσμο. Στον περίβολο βρίσκονται ο δίπατος ναός των Αγίων Πάντων και ο κατάγραφος με μεταβυζαντινές τοιχογραφίες του 1743 Αγιος Νικόλαος και το Δεσποτικό. Το καλντερίμι σταματά στον Αγιο Ιωάννη στην Κάκονα, αλλά η διαδρομή του επισκέπτη μπορεί να συνεχιστεί από μονοπάτι ακόμη ψηλότερα, μέχρι τη Μονή Αγίου Γερασίμου (1792), την Αγία Παρασκευή και τον Προφήτη Ηλία.
Πρόσβαση: Οδικώς, Αθήνα – Βόλος 319 χλμ., Θεσσαλονίκη – Βόλος 219 χλμ., Βόλος – Μακρινίτσα 17 χλμ.
Διαμονή: Στα περίφημα αρχοντικά του χωριού που έχουν μετατραπεί σε ξενώνες, Πανδώρα (τηλ. 24280 99404), Καραμαρλή (τηλ. 24280 99570), Θεοδώρα (τηλ. 24280 99179), Ξηραδάκη (τηλ. 24280 99250), Ρεπανά (τηλ. 24280 99067).
Τζουμέρκα
Πράμαντα
Από τη νέα γέφυρα της Πλάκας, ο δρόμος ανηφορίζει τώρα προς Αγναντα και Πράμαντα ανάμεσα στις οξιές και στα πουρνάρια. Σε 15 χλμ. από την Πλάκα προβάλλουν τα Αγναντα, με φόντο τις κορφές των Τζουμέρκων και μετά το χωριό Κτιστάδες στη ζώνη των ελάτων πλέον. Η πινακίδα δείχνει την κατεύθυνση προς Πράμαντα (11 χλμ.) και Ματσούκι. Τα Πράμαντα (ή η Πράμαντα), στη σκιά της Στρογγούλας (2.107 μ.), της πιο επιβλητικής κορυφής των Τζουμέρκων, είναι το κεφαλοχώρι της περιοχής. Αιώνες τώρα οι κάτοικοί του κινούνται μεταξύ των ψηλών βουνών και του κάμπου. Ζουν ανάμεσα στις κορφές, στους αδιάβατους βράχους και στις επιβλητικές χαράδρες. Οι παλιές ημέρες ευημερίας οφείλονταν στο εμπόριο. Η φήμη της πολιτείας είχε ξεπεράσει τον 17ο αιώνα τα όρια των Βαλκανίων και είχε εξαπλωθεί στην Ευρώπη, μέχρι και στη Ρωσία των Τσάρων. Ομως ο τόπος ήταν γνωστός και για τους δεξιοτέχνες μάστορες της πέτρας. Εργα τους στέκουν ακόμη στα Πράμαντα για να τους θυμίζουν. Τα ψηλά αρχοντικά και η όμορφη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής.
Βρύσες υπάρχουν παντού. Μια από αυτές, του Αράπη στην κεντρική πλατεία, σέρνει τη δική της ιστορία μέσα στους αιώνες. Εκείνο το σημείο της πλατείας λεγόταν έτσι γιατί εκεί στεκόταν ο αράπης που στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας συγκέντρωνε τον φόρο υποτελείας. Οι κάτοικοι του χωριού τη θεωρούν σημάδι ζωής και δύναμης. Εμείς την είδαμε και ως σημάδι φιλοξενίας, καθώς πάνω από το ανάγλυφο πρόσωπο που από το στόμα του τρέχει το νερό υπάρχουν μόνιμα δύο τάσια για να πίνουν οι περαστικοί.
Πρόσβαση: Η πρόσβαση στην περιοχή των Τζουμέρκων μπορεί να γίνει οδικώς από τα Γιάννενα ή την Αρτα. Από τα Γιάννενα στη διαδρομή συμπεριλαμβάνονται και τα Κατσανοχώρια. Τα Γιάννενα απέχουν από την Αθήνα μέσω Ρίου 445 χλμ. και από τη Θεσσαλονίκη μέσω Κατάρας 380 χλμ. Συνδέονται με Αθήνα και Θεσσαλονίκη αεροπορικώς.
Διαμονή: Ξενοδοχεία όλων των κατηγοριών υπάρχουν στα Γιάννενα: Ενδεικτικά, το πολυτελές Epirus Palace (τηλ. 26510 93555), το Du Lac (τηλ. 26510 59100), το Αλέξιος (τηλ. 26510 24003). Στον Καταρράκτη στο Δασικό Χωριό (τηλ. 26850 31791). Στα Αγναντα, στο Αρχοντικό των Τζουμέρκων (τηλ. 26850 31777). Στα Πράμαντα στο ξενοδοχείο Τζουμέρκα (τηλ. 26590 61336 και 26590 61590).
Ολυμπος
Παλιός Παντελεήμονας
Αυτή την εποχή οι κουμαριές στην πλαγιά του Κάτω Ολύμπου είναι φορτωμένες με κατακόκκινα κούμαρα. Οπως κάθε αρχή του χειμώνα, οι κάτοικοι της περιοχής τα τρυγούν και τα αποθηκεύουν σε βαρέλια ως την άνοιξη. Τότε παίρνουν φωτιά τα «καζαναριά», βράζουν τα κούμαρα και βγάζουν τσίπουρο. Αυτή τη διαδικασία, που βέβαια συνοδεύεται και με το ανάλογο κέφι, ακολουθούν τα περισσότερα νοικοκυριά και το προϊόν το κρατούν για λογαριασμό τους. Πριν από μερικά μόλις χρόνια οι επισκέπτες αυτού του μαγικού χωριού, του Παλιού Παντελεήμονα, μπορούσαν να βρουν τέτοιο τσίπουρο σε μια από τις δύο ταβέρνες του χωριού, τον Πλάτανο, η οποία διέθετε και το μοναδικό τηλέφωνο του χωριού. Τότε, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ούτε καν το ηλεκτρικό ρεύμα δεν είχε φτάσει εδώ. Τώρα το χωριό διαθέτει δίκτυο του ΟΤΕ και της ΔΕΗ, ευτυχώς υπόγειο, και πολλούς ξενώνες, αλλά η μαγεία του παραμένει αλώβητη.
Καθώς λοιπόν ο δρόμος από τον Πλαταμώνα ανηφορίζει φιδωτός στο απέναντι βουνό προς το χωριό, οι κουμαριές «πλαισιώνουν» υπέροχα παράθυρα θέας προς το μεσαιωνικό κάστρο που προβάλλεται σε γαλάζιο φόντο. Αυτή η εικόνα συνεπαίρνει τον επισκέπτη μέχρι να φανεί το χωριό στην απέναντι πλαγιά με φόντο τις μυθικές κορφές του Ολύμπου. Ενα θαυμάσιο ατόφιο σύνολο παραδοσιακής μακεδονικής αρχιτεκτονικής με αναπαλαιωμένα σπίτια, βρύσες, καλντερίμια και την πλακόστρωτη κεντρική πλατεία με την εκκλησία και τα πλατάνια, χωρίς την κυκλοφορία τροχοφόρων, συνθέτει τη γοητευτική μελωδία μιας άλλης εποχής.
Πρόσβαση: Οδικώς. Ο Παλιός Παντελεήμονας απέχει 7 χλμ. από τον Πλαταμώνα, 42 χλμ. από την Κατερίνη, 100 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη και 400 χλμ. από την Αθήνα.
Διαμονή: Στον Παλιό Παντελεήμονα, στους ξενώνες Αγνάντι (τηλ. 23520 41611 και 23520 22128), Ξενώνας στο Παλιό Χωριό (τηλ. 23520 22661), Ζαγρέας (τηλ. 23520 22444).
Πιερια
Ελατοχώρι
Το βουνό των θεών δεν συνομιλεί τόσο έντονα με τον Κίσαβο, όπως θέλει το δημοτικό τραγούδι, αλλά με το βουνό των επίσης θεϊκών Μουσών, τα Πιέρια. Παίρνεις από την Κατερίνη τον δρόμο που ξεχωρίζει τα δύο βουνά προς τους βόρειους πρόποδες του Ολύμπου και ακούς τους ψιθύρους που έρχονται από ψηλώματα. Και ο πιο ισχυρός ψίθυρος-πρόσκληση είναι το Ελατοχώρι. Παίρνεις από την Κατερίνη την παλιά Εθνική προς Ελασσόνα και στο 13ο χιλιόμετρο στρίβεις δεξιά και ανεβαίνεις στο Ελατοχώρι (15 χλμ.), το παλιό και το καινούργιο, τα οποία πολλές φορές προβάλλουν μέσα από την ομίχλη. Από εδώ η θέα είναι υπέροχη. Το παλιό χωριό – με πετρόκτιστα σπίτια και τη μικρή εκκλησιά του Αγίου Νικολάου του 1750 – αναδίδει το άρωμα του παραδοσιακού οικισμού. Το καινούργιο χωριό έχει τη γοητεία του ορεινού θέρετρου, καθώς το ολοκαίνουργιο χιονοδρομικό κέντρο των Πιερίων, «χαμένο» μέσα στο δάσος, απέχει από εδώ μόλις 8 χλμ. Και φυσικά οι πίστες του – από τα 1.410 μ. ως τα 2.050 μ. υψόμετρο – έχουν ονόματα Μουσών: Πολύμνια, Καλλιόπη, Ερατώ, Κλειώ, Θάλεια.
Στον δρόμο για το χιονοδρομικό κέντρο βρίσκεται η ιδιαίτερη νότα του Ελατοχωρίου. Ακούει στο όνομα Σεμέλη και είναι ένα κατάλυμα που από μόνο του θα μπορούσε να είναι μια ταξιδιωτική εμπειρία. Δεν είναι και τόσο συνηθισμένο να μπαίνεις με χιονοδρομικές ή ορειβατικές μπότες σε δωμάτια ή σουίτες με περσικά χαλιά μπροστά στο τζάκι, μαλακά παπλώματα και σιδερένια κρεβάτια. Εδώ όμως στο Ελατοχώρι είναι, καθώς συνεχώς ανοίγουν τις φιλόξενες πόρτες τους καταλύματα υψηλού επιπέδου, όπως το καινούργιο, διακριτικής πολυτέλειας Atrion στο Παλαιό Ελατοχώρι.
Πρόσβαση: Η Κατερίνη απέχει από την Αθήνα 440 χλμ. και από τη Θεσσαλονίκη 70 χλμ. ενώ το Ελατοχώρι από την Κατερίνη 28 χλμ. Το χιονοδρομικό κέντρο απέχει από το Ελατοχώρι 8 χλμ.
Διαμονή: Στο Ελατοχώρι, στο Σεμέλη mountain resort (τηλ. 23510 82992 και 23510 82996), στους ξενώνες Atrion (τηλ. 23510 82300) και Πιερίων Μούσες (τηλ. 23510 86000).
Βασιλιτσα
Δίστρατο
«Σε μας έχει ψηλό βουνό» λέει ένα βλάχικο παραδοσιακό τραγούδι. Πράγματι εδώ, στα 2.249 μέτρα υψόμετρο, ορθώνεται η κορυφή της Βασιλίτσας, στο σημείο που συναντώνται με άγριες διαθέσεις ο νοτιάς της Ηπείρου με τον βοριά της Μακεδονίας. Είναι ένα όριο που μόνο την ομορφιά αφήνει να βγει εκτός και να ξεπεράσει τα συνηθισμένα. Αφού υπάρχει η Βασιλίτσα, σίγουρα εδώ κάπου θα είναι και ο βασιλιάς, που δεν είναι άλλος από τον επιβλητικό Σμόλικα. Ομως ένα «θηλυκό» βουνό έχει άλλες χάρες, κρυφές και φανερές. Πρώρα από όλες οι καμπύλες του, που αναδεικνύονται την ώρα που ο ήλιος «σκάει» το ξημέρωμα πάνω από τα σύννεφα για να κάνει χρυσά τα στολίδια του βουνού: τα δάση από αιωνόβια ρόμπολα, οξιές, κέδρα, άγριες βατομουριές, τα ρυάκια με τα αεικίνητα νερά που τρέχουν για τον Αώο, τις κοιλάδες και τους γκρεμούς. Κι όταν ο ήλιος ανεβαίνει ψηλά και το τοπίο αρχίζει να χάνει την πολυχρωμία του επιστρέφοντας στην παντοκρατορία του λευκού, κάποια φανταχτερή φιγούρα χιονοδρόμου θα μπει δυναμικά στο οπτικό πεδίο για να χρωματίσει τις πίστες του χιονοδρομικού κέντρου…
Στους πρόποδες του βασιλιά Σμόλικα και της Βασιλίτσας φωλιάζει το Δίστρατο, μια ζεστή γωνιά για να δραπετεύσει ο περιηγητής προς τα βουνά. Μια γωνιά που σε οδηγεί σε αυτή η μυρωδιά του ξύλου που καίγεται στο τζάκι, της σχάρας, του καλού τσίπουρου και της παράδοσης. Αν και πάνω από τα νεόκτιστα σπίτια – τα σκεπασμένα με κόκκινο τσίγκο για να γλιστρά το χιόνι – και τα λιθόστρωτα υψώνονται μεγάλα βουνά, το χωριό είναι ήδη ψηλά, πάνω από τα 1.000 μέτρα υψόμετρο. Ετσι, ανασαίνει μέσα σε αυτή την καθαρή, κρυστάλλινη ατμόσφαιρα των χαμηλών θερμοκρασιών και το τζάκι βρίσκει τον πραγματικό προορισμό του. Γι’ αυτό και οι κάτοικοι εδώ είχαν πάντα ιδιαίτερες σχέσεις με το ξύλο, είτε ως υλοτόμοι και ξακουστοί πριονάδες, είτε ως καρβουνιάρηδες, είτε απλώς πελεκώντας γκλίτσες και άλλα είδη λαϊκής τέχνης.
Πρόσβαση: Το χιονοδρομικό κέντρο Βασιλίτσας απέχει από την Αθήνα 420 χλμ., από τη Θεσσαλονίκη 160 χλμ. και από τα Γρεβενά 45 χλμ. Το Δίστρατο απέχει από το χιονοδρομικό κέντρο 11 χλμ. και από την Κόνιτσα 48 χλμ. μέσω της Λάκας του Αώου.
Διαμονή: Στο χιονοδρομικό κέντρο, στο σαλέ (τηλ. 24620 84100) και στο ξύλινο σαλέ (τηλ. 24620 82820). Στο Δίστρατο, στους ξενώνες του Νίκου Μάιπα, ο οποίος ξεκίνησε τη λειτουργία του αυτές τις ημέρες (τηλ. 6974362088), του Ηλία Σβάρνα (τηλ. 6976701817), του Δημήτρη Ρουσιάκη (τηλ. 26550 24803), του Στέργιου Γκόγκου (τηλ. 26550 24810) και Κάζα Κάλντα (Ζεστό Σπίτι), τηλ. 26550 24929.
Βιτσι
Νυμφαίο
Από τον Αετό, ο δρόμος ανηφορίζει στις καμπύλες των βουνών. Μια λίμνη αχνοσχεδιάζεται πέρα, κάτω από την ομίχλη. Προσπαθείς να καταλάβεις αν αυτή είναι η Χειμαδίτιδα ή η Ζάζαρη. Ετσι ξεχνιέσαι και ταξιδεύεις ανάμεσα στις βελανιδιές σαν να μην περιμένεις τίποτε. Λες και όλα συνωμοτούν για να δοκιμάσεις όσο γίνεται μεγαλύτερη έκπληξη, όταν στην τελευταία στροφή του δρόμου αποκαλύπτεται απέναντι ένα «άνθος της πέτρας», το Νυμφαίο. Ισως γι’ αυτό είναι τόσο καλά κρυμμένο στην αγκαλιά του βουνού. Για να αποκαλύπτει ξαφνικά όλη την ομορφιά του και να σε συναρπάσει με την πρώτη ματιά.
Η εικόνα του Νυμφαίου έχει άμεση σχέση με την ιστορία του. Αυτή δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες για να κτιστούν αυτά τα εντυπωσιακά σπίτια με τις ξύλινες «δαντέλες» και τις μεγάλες εξώπορτες. Ολα με πελεκημένη πέτρα. Και τα καλντερίμια και τα σκαλοπάτια. Στο κεντρικό καλντερίμι, την «πιάτσα», που διασχίζει το χωριό, λες και αποτυπώνεται σε αυτό η ψυχή του τόπου: ένα παλιό καφενείο, το κατάστημα του συνεταιρισμού γυναικών με μαρμελάδες, βότανα, φασόλια, φακές κ.ά. Δεν φαίνονται όμως όλα στο Νυμφαίο, όπως το εσωτερικό των αρχοντικών. Κάποια έχουν γίνει ξενώνες. Τα περισσότερα όμως κρατούν ζηλότυπα κρυμμένα στο εσωτερικό τους ξυλόγλυπτα, ζωγραφιές, σκεύη φερμένα από διάφορες γωνιές του κόσμου. Μια μικρή γεύση μπορεί να πάρει ο επισκέπτης στο μουσείο του χωριού που στεγάζεται σε καινούργιο κτίριο, αλλά πιστό αντίγραφο παραδοσιακού σπιτιού.
Το Νυμφαίο όμως δεν είναι μόνο κτίρια, αλλά και φύση. Και το σύμβολο της ελληνικής φύσης είναι το πιο μεγαλόπρεπο και πιο απειλούμενο ζώο της, η καφέ αρκούδα. Και εδώ μπορεί να δει αυτά τα ζώα από κοντά. Αρκούδες που χρησιμοποιούσαν οι αρκουδιάρηδες για να δίνουν παραστάσεις και να βγάζουν «δίσκο» περιθάλπονται τώρα εδώ από την οργάνωση Αρκτούρος σε περιφραγμένη περιοχή. Φτάνει ως εκεί από το χωριό ένα πλακόστρωτο, σύντομο μονοπάτι μέσα στο δάσος οξιάς, από τις ωραιότερες πεζοπορικές διαδρομές.
Πρόσβαση: Οδικώς από την Αθήνα, μέσω Κοζάνης, 540 χλμ., Θεσσαλονίκη – Νυμφαίο μέσω Εγνατίας οδού 185 χλμ., Κατερίνη – Νυμφαίο 178 χλμ., Αετός – Νυμφαίο 9 χλμ.
Διαμονή: Στο Νυμφαίο, στον πολυτελή ξενώνα La Moara (τηλ. 23860 31377), στον ξενώνα Αθηνά (τηλ. 23860 31141), ο οποίος στεγάζεται σε αιωνόβιο παραδοσιακό σπίτι, στο La Μοnte Enterne (τηλ. 23860 31230, 23860 31351), στα Λινούρια (τηλ. 23860 31133), στη Νέβεσκα (τηλ. 23860 31442).
ΚαΪμακτσαλάν
Αγιος Αθανάσιος
Το χιονοδρομικό κέντρο στις τοποθεσίες Σαραντόβρυση, Κρέμαση και Μετερίζι (2.050 – 2.480 υψόμετρο) είναι το ψηλότερο της Ελλάδας και βρίσκεται μέσα σε ένα εντυπωσιακό περιβάλλον. Εντυπωσιακή είναι και η διαδρομή έως αυτές τις κορυφές, καθώς έχεις την αίσθηση ότι απολαμβάνεις το τοπίο από αεροπλάνο. Πέρα απλώνει το ασήμι της η λίμνη Βεγορίτιδα και κάτω τις κεραμοσκεπές τους οι δύο οικισμοί, ο νέος και ο γοητευτικός, παλιός Αγιος Αθανάσιος. Οι φανατικοί του χιονιού βρίσκουν εδώ τον παράδεισό τους, στις σηματοδοτημένες πίστες, στις πίστες «κρος κάντρι» και «σνόουμπορντ» ή απλώς περπατώντας ως το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία στην κορυφή (1.524 υψόμετρο).
Το «πέτρινο χωριό», ο παραδοσιακός οικισμός Αγιος Αθανάσιος με την ιδιόμορφη μακεδονική αρχιτεκτονική, ήταν πριν από λίγα χρόνια εγκαταλελειμμένος, αλλά σήμερα στεγάζει τα πιο ωραία χειμερινά όνειρα σε υψόμετρο 1.200 μέτρων ενός πολύχρωμου πλήθους εκδρομέων. Ομορφοι ξενώνες, εντυπωσιακά σπίτια, κέντρα διασκέδασης, αλλά είναι αξιοθέατη και η εκκλησία της Αναλήψεως η οποία κτίστηκε στα τέλη του 1700 και διαθέτει ωραίες βυζαντινές τοιχογραφίες και καλοδιατηρημένο τέμπλο.
Πρόσβαση: Οδικώς από τη Θεσσαλονίκη για την Εδεσσα 90 χλμ. και από εκεί για τον Αγιο Αθανάσιο 30 χλμ.
Διαμονή: Στον Αγιο Αθανάσιο, στον ξενώνα Λίθος (τηλ. 23810 31996-8), στο Πατρικό (τηλ. 23810 31018), στο Μετόχι (τηλ. 23810 31890). Στον παλιό οικισμό, στο Αρχοντικό (τηλ. 23810 31898).
Δίρφυς
Στενή
Η Δίρφυς (1.743 μ.) είναι πολύ κοντά στην πρωτεύουσα – μάλιστα συχνά την προστατεύει από τις χιονοθύελλες – για να κλείνει μέσα της ένα τόσο γνήσιο ορεινό τοπίο. Και όμως είναι ένα εντυπωσιακό και όχι πάντα φιλικό βουνό. Αποκαλύπτεται ολοκληρωτικά στον ταξιδιώτη με όλες τις κορφές, τις πλαγιές, τα δάση και τα χιόνια του από το χωριό Καθενοί, το οποίο διατηρεί ακόμη μερικές παραδοσιακές πινελιές, την εκκλησία του και κάποια πετρόκτιστα σπίτια. Φθάνεις εδώ από τη Χαλκίδα, πηγαίνοντας δεξιά, προς Βόρεια Εύβοια, στο φανάρι της παραλίας με τους γλάρους, όπου το τοπίο της αλλάζει κάθε τόσο, ανάλογα με την κίνηση των νερών. Περνάς από τον κεντρικό δρόμο της Νέας Αρτάκης (10 χλμ. από τη σταθερή γέφυρα που συνδέει τη Βοιωτία με την Εύβοια) ώσπου βλέπεις την πινακίδα προς Στενή. Οι Καθενοί απέχουν από τη Νέα Αρτάκη 5 χλμ. και μετά μια παράκαμψη ξεφεύγει για τη Λούτσα (2 χλμ.). Το βουνό κρατάει πολύ χιόνι που το συναντάς ξαφνικά, ακόμη και στα χαμηλώματα. Βλέπεις τις κορυφές να χάνονται ξαφνικά μέσα στην ομίχλη ή στη χιονοθύελλα. Και όμως εκεί ανεβαίνει ο δρόμος που συνεχίζει από την Ανω Στενή, ανεβαίνει στο βουνό και κατεβαίνει στην άλλη μεριά της Εύβοιας προς Χιλιαδού, Στρόπωνες, Μετόχι, Κύμη.
Πιο χαμηλά, η Ανω Στενή τελειώνει στη ρεματιά με τα πλατάνια. Μετά αφήνει να περιπλανάται μόνο η παρθένα φύση. Μια πετρόκτιστη βρύση αφήνει τα νερά της να τραγουδούν ανεμπόδιστα. Αυτό το τραγούδι ακούγεται συνεχώς εδώ, καθώς λιώνουν τα χιόνια – πάρα πολύ χιόνι, σωριασμένο στην άκρη του δρόμου. Μπορεί να κρύβει μέσα του έως και ένα ολόκληρο αυτοκίνητο. Με τόσο χιόνι τα σοκάκια της Ανω Στενής είναι παιδική χαρά για μικρούς και μεγάλους. Μια ομάδα με μηχανές εκτός δρόμου ανασυντάσσεται στο κεντρικό σοκάκι του χωριού, ακουμπούν τα οχήματά τους στο χιόνι και μπαίνουν γρήγορα σε ένα καφέ. Με τόσο χιόνι είναι σχεδόν αδύνατο να βγεις εκτός δρόμου, αλλά αυτοί φαίνεται ότι βρήκαν ενδιαφέρουσες διαδρομές γιατί ήταν «βουτηγμένοι» στη λάσπη και στο χιόνι. Πλύθηκαν όμως πρόχειρα στη βρύση με το τρεχούμενο νερό – μία από τις πολλές στην Ανω Στενή – και… όλα εντάξει.
Πρόσβαση: Από την Αθήνα για Οινόφυτα (60 χλμ.), σταθερή γέφυρα Χαλκίδας (15 χλμ.), Νέα Αρτάκη (10 χλμ.), Στενή (24 χλμ.).
Διαμονή: Στην Ανω Στενή λειτουργούν δύο ξενοδοχεία με τις βασικές ανέσεις, το Στενή (τηλ. 22280 51221) και το Δίρφη (τηλ. 22280 51217, 22280 51370).
Χελμός
Ζαρούχλα
Είναι τόσο μικρή που ο επισκέπτης μπορεί να την απολαύσει… ολόκληρη με τα πόδια, με ποδήλατο βουνού ή κανό. Η κουκλίστικη λίμνη Τσιβλού είναι ίσως η μοναδική που προσφέρει τη δυνατότητα ενός πλήρους περιπάτου, αποκαλύπτοντας έτσι όλες τις χάρες της. Βρίσκεται στα βουνά πάνω από την Ακράτα, στον δρόμο για την όμορφη Ζαρούχλα. Εδώ, γύρω από την κοιλάδα της Νώνακρης, οι κορυφές κρατούν το χιόνι τους και οι κατάφυτες πλαγιές με τα σκαρφαλωμένα σε αυτές Κλουκινοχώρια δημιουργούν ένα τοπίο σπάνιας ομορφιάς. Η Μαυρολίμνη, όπως την έλεγαν οι παλαιότεροι λόγω των σκούρων αποχρώσεων των νερών της, περιβάλλεται από ένα εντυπωσιακό δάσος το οποίο ανηφορίζει ως τις κορυφές των γύρω βουνών. Κοντά στις όχθες τα έλατα και τα πεύκα συναντώνται με τα πλατάνια.
Από εδώ η διαδρομή συνεχίζεται για τέσσερα χιλιόμετρα ως το χωριό Αγρίδι και πέντε χιλιόμετρα ακόμη μέσα από το δάσος της Ζαρούχλας, για να καταλήξει στο χωριό, σε 1.100 μ. υψόμετρο. Ενα χιλιόμετρο πριν από τη Ζαρούχλα ο δρόμος οδηγεί στο πολύ κοντινό χωριό Αγία Βαρβάρα. Το χωριό είναι κτισμένο στις πλαγιές και στο βάθος μιας ρεματιάς. Το πυκνό δάσος από έλατα που κατεβαίνει από τα γύρω βουνά παραχωρεί τη θέση του στις καρυδιές και στα μποστάνια για να μη διακοπεί σε κανένα σημείο η παντοκρατορία του πράσινου. Μέσα από αυτό ξεφυτρώνουν οι κόκκινες κεραμοσκεπές των σπιτιών. Το δειλινό, όταν το νερό τρέχει στα αυλάκια για να ποτίσει τα μποστάνια, είναι η πιο «μουσική» ώρα της Ζαρούχλας.
Πρόσβαση: Η απόσταση από το Δαφνί ως την Ακράτα είναι 138 χλμ. και από την Ακράτα ως τη διασταύρωση για Τσιβλό 27 χλμ. Ο χωματόδρομος ως τη λίμνη είναι περίπου 2 χλμ. Ο γύρος της λίμνης με τα πόδια διαρκεί μία ώρα. Από τη διασταύρωση του Τσιβλού ως τη Ζαρούχλα είναι 9 χλμ.
Διαμονή: Στον Τσιβλό στον ξενώνα Πέτρινο (τηλ. 26960 34190), στην Περιστέρα (10 χλμ. από τον Τσιβλό) στα δωμάτια του Αναγνωστόπουλου (τηλ. 26960 33988), στην Αγία Βαρβάρα (11 χλμ.) στο πέτρινο σχολείο του χωριού το οποίο έχει μετατραπεί σε ξενώνα (τηλ. 26960 34152). Στη Ζαρούχλα, στο ξενοδοχείο Αροάνια, με τζάκι σε όλα τα δωμάτια (τηλ. 26960 35090), στον ξενώνα της Ελενας (τηλ. 26960 35083), στον Πύργο της Ζαρούχλας (τηλ. 26960 33934, 210 6439.488), ένα μεγαλόπρεπο μεσαιωνικό κτίσμα με τέσσερα άνετα δωμάτια.
