“Ετσι δημιουργήσαμε το νέο κόμμα”
Οι διεργασίες στους κόλπους της ιταλικής Κεντροαριστεράς με την εκλογή γραμματέα του νεοσύστατου Δημοκρατικού Κόμματος αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και θα μπορούσαν να αποτελέσουν χρήσιμο ερέθισμα για το ΠαΣοΚ εν όψει και της εκλογής νέου προέδρου του κόμματος στις 11 Νοεμβρίου. Ο Βάλτερ Βελτρόνι χαρακτηρίζει την ανοιχτή διαδικασία με την οποία περίπου 3,5 εκατομμύρια άνθρωποι τον εξέλεξαν στις 14 Οκτωβρίου στη θέση του γραμματέα του νέου κόμματος «μια μεγάλη δημοκρατική καινοτομία» για την ιταλική πολιτική. Ο μόλις 52 ετών δήμαρχος της Ρώμης επισημαίνει στην αποκλειστική συνέντευξή του στο «Βήμα» ότι η ανοιχτή εκλογή έγινε με βάση μια καλά οργανωμένη διαδικασία την οποία καθόρισε μια «επιτροπή σοφών» υπό τον σημερινό πρωθυπουργό Ρομάνο Πρόντι. Σκοπός της ήταν η δημιουργία ενός κόμματος που δεν θα είναι «ιδιοκτησία των ιδρυτών, των ηγετών και των στρατευμένων μελών του» αλλά στο οποίο οι πολίτες «θα μπορούν να συμμετέχουν άμεσα». Σήμερα, Σάββατο, αναμένεται να διεξαχθεί και το ιδρυτικό συνέδριο του Δημοκρατικού Κόμματος, όπου θα εγκριθεί η εκλογή Βελτρόνι και θα συσταθεί η επιτροπή που θα διαμορφώσει το Καταστατικό του.
– Για ποιον λόγο αποφασίσατε να ακολουθήσετε μια ανοιχτή διαδικασία για να εκλέξετε τον νέο πρόεδρο του Δημοκρατικού Κόμματος; Ηταν μια «εύκολη» απόφαση ή ήρθατε αντιμέτωπος με αντίθετες απόψεις που ήθελαν μια πιο «κλειστή» διαδικασία;
«Η επιλογή να εκλέξουμε όχι μόνο τον γραμματέα ενός νέου κόμματος (που δεν έχει ακόμη συσταθεί) αλλά και τους εκπροσώπους του, οι οποίοι πρέπει μέσα στους επόμενους μήνες να καθορίσουν το Καταστατικό του, αντικατοπτρίζει μια μεγάλη δημοκρατική καινοτομία στην ιταλική πολιτική. Η αρχή επάνω στην οποία βασιστήκαμε προκειμένου να συστήσουμε το Δημοκρατικό Κόμμα είναι η εξής: “κάθε πολίτης, μία ψήφος”. Επί αυτής της επιλογής υπήρξε μια ουσιαστική ομοφωνία. Για μένα αυτή η επιλογή αντιπροσωπεύει μια στροφή όσον αφορά την ίδια την έννοια των κομμάτων που επικρατούσε πάντοτε στην πολιτική κουλτούρα της Ιταλίας.
Στις 14 Οκτωβρίου περίπου 3.400.000 Ιταλοί προσήλθαν στις κάλπες. Σε αυτό το σημείο αξίζει να κάνουμε μια σύγκριση. Τον περασμένο Απρίλιο, στα συνέδρια των δύο μεγαλύτερων κομμάτων που γέννησαν το Δημοκρατικό Κόμμα, των Δημοκρατικών της Αριστεράς και της Μαργαρίτας, ψήφισαν 350.000 εγγεγραμμένα μέλη, ήτοι 10 φορές λιγότεροι άνθρωποι από εκείνους που προσήλθαν να ψηφίσουν για την επιλογή γραμματέα. Το γεγονός ότι οι εκλογές ήταν ανοιχτές σε όλους ήθελε πράγματι να υποδηλώσει την ιδέα ενός κόμματος που δεν θεωρείται ένα ιδιωτικό καλό, ιδιοκτησία των ιδρυτών του, των ηγετών και των στρατευμένων μελών του αλλά ένα μέρος όπου πολλοί πολίτες, ακόμη και εκείνοι που ενδιαφέρονται για την πολιτική για ένα μικρό χρονικό διάστημα ή για μερικά μόνο ζητήματα, μπορούν να συμμετάσχουν και να συνεισφέρουν άμεσα».
– Πώς οργανώθηκε και πώς αποφασίστηκε το ποιος έχει το δικαίωμα να ψηφίσει; Πώς καταφέρατε να αποφύγετε παρατυπίες κατά τη διαδικασία;
«Κατ’ αρχάς συστάθηκε μια επιτροπή από 45 “σοφούς”, υπό τον σημερινό πρωθυπουργό Ρομάνο Πρόντι. Τα μέλη της προέρχονταν από τον χώρο της πολιτικής, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών. Αυτή καθόρισε κατ’ αρχάς τους εκλογικούς κανόνες, τον χρόνο και τον τρόπο υποβολής των υποψηφιοτήτων. Στη συνέχεια και λαμβάνοντας υπόψη της τον χωρισμό της Ιταλίας σε 475 περιφέρειες βάσει του εκλογικού νόμου της χώρας, όρισε ότι κάθε περιφέρεια θα εκλέξει έναν συγκεκριμένο αριθμό μελών για το καταστατικό συνέδριο του κόμματος, ανάλογο με τον πληθυσμό της.
Στις περιφέρειες υπήρξαν διάφορα σημεία ψηφοφορίας (στα γραφεία του κόμματος, σε τοπικούς συλλόγους ή και στον δρόμο). Αυτά αντιστοιχούσαν στα επίσημα εκλογικά τμήματα. Κάθε πολίτης μπορούσε να ψηφίσει παρουσιάζοντας το εκλογικό του βιβλιάριο – το ίδιο που χρησιμοποιεί και στις βουλευτικές εκλογές -, την αστυνομική ταυτότητά του, καθώς και μια χρηματική εισφορά της τάξεως του ενός ευρώ. Ο ψηφοφόρος εγγραφόταν στη λίστα και λάμβανε το ψηφοδέλτιο, το οποίο συμπλήρωνε και έριχνε στη συνέχεια στην κάλπη.
Σε μια προσπάθεια να καταστήσουμε τη διαδικασία όσο γίνεται πιο ανοιχτή, αποφασίσαμε να παραχωρήσουμε το δικαίωμα ψήφου ακόμη και σε εφήβους, ηλικίας 16 ως 18 ετών, διότι αυτή θα ήταν η πρώτη τους ευκαιρία για δημοκρατική συμμετοχή στην πολιτική ζωή της χώρας τους. Και κυρίως αποφασίσαμε να επιτρέψουμε να ψηφίσουν και οι ξένοι που ζουν νόμιμα στην Ιταλία. Πρόκειται για μια επιλογή που αντικατοπτρίζει την ξεκάθαρη βούληση να προωθήσουμε μια πολιτική ένταξης η οποία προϋποθέτει την αναγνώριση των πολιτικών δικαιωμάτων. Τέλος, μπόρεσαν να ψηφίσουν και οι Ιταλοί του εξωτερικού, ακόμη και μέσω Διαδικτύου. Συνολικά ψήφισαν 17.000 Ιταλοί που ζουν στο εξωτερικό.
Ηταν μια διαδικασία ολοκληρωμένη και οργανωτικά δεσμευτική, στο πλαίσιο της οποίας δημιουργήθηκαν 11.000 σημεία ψηφοφορίας σε όλη την Ιταλία και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους 70.000 εθελοντές. Βέβαια διαπιστώθηκαν ορισμένες περιπτώσεις διπλής ψηφοφορίας. Δεν ήταν όμως περισσότερες από 10 και απετέλεσαν κυρίως έργο της Δεξιάς με στόχο να δυσφημήσει το γεγονός, το οποίο αντίθετα υπήρξε μια δοκιμασία γνήσιας δημοκρατίας και ορθότητας».
– Πιστεύετε ότι η άμεση εκλογή θα σας βοηθήσει να περάσετε τη δική σας ατζέντα κατά τη διάρκεια του επερχόμενου ιδρυτικού συνεδρίου του νέου κόμματος;
«Σίγουρα η άμεση εκλογή του γραμματέα – και δεν πρέπει να ξεχνάμε την άμεση εκλογή των τοπικών γραμματέων – ενισχύει τη νομιμότητά του. Οι εκλογές αυτές ήταν μια ευκαιρία για την επιλογή ενός προσώπου περισσότερο κατάλληλου για αυτό το καθήκον. Ωστόσο υπήρξε και η ευκαιρία για τη διεξαγωγή ενός δημόσιου και ανοιχτού διαλόγου αναφορικά με την πολιτική και το πρόγραμμα της νέας πολιτικής οντότητας που θέλουμε να δημιουργήσουμε. Πιστεύω λοιπόν ότι μαζί με τον γενικό γραμματέα επελέγη και ένας προγραμματικός προσανατολισμός. Αυτό που μένει τώρα είναι να το θέσουμε αμέσως σε εφαρμογή, διατηρώντας παράλληλα ζωντανή τη σχέση με όλους εκείνους που συμμετείχαν στην ψηφοφορία στις 14 Οκτωβρίου».
– Πολλά σοσιαλιστικά κόμματα στην Ευρώπη περνούν σήμερα μια κρίση ταυτότητας. Ποιες είναι οι βασικές αιτίες αυτής της κρίσης; Είναι άραγε θέμα πολιτικής ή προσώπων;
«Πιστεύω ότι το πρόβλημα είναι η λανθασμένη αντίθεση μεταξύ της ανάγκης να διατηρηθεί η ιστορική ταυτότητα αυτών των κομμάτων, η οποία ανήκει στον 20ό αιώνα, και της ανάγκης να επεξεργαστούμε νέες απαντήσεις στις προκλήσεις που ανήκουν στο δικό μας παρόν και μέλλον. Αν η Αριστερά στην Ευρώπη συνεχίσει – στο όνομα της “σοσιαλιστικής” της ταυτότητας – να χρησιμοποιεί παλιά παραδείγματα για να ερμηνεύσει τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας, δεν θα καταφέρει να κατανοήσει και να αποκριθεί στα ερωτήματα των πολιτών και στη συνέχεια θα συρρικνωθεί. Αν, αντίθετα, μάθει να ερμηνεύει τις ανάγκες της κοινωνίας και να επεξεργάζεται πολιτικές που λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους τα δικά μας ιδανικά για κοινωνική ισότητα και αλληλεγγύη, τότε θα παραμείνει ζωντανή».
– Ποια θα μπορούσε να είναι η λύση σε αυτή την κρίση ταυτότητας; Πώς μπορούν τα κόμματα της Κεντροαριστεράς να ανακτήσουν μια ιδεολογική ηγεμονία; Τι είδους πολιτικές πρέπει να υιοθετήσουν;
«Εχω την πεποίθηση ότι το Δημοκρατικό Κόμμα δεν είναι διόλου το τέλος της ιστορίας της Αριστεράς. Αντιθέτως, είναι η νέα της διάσταση. Θέλει να γίνει το μέρος όπου θα βρει καταφύγιο ένα μεγάλο τμήμα της μεταρρυθμιστικής ιταλικής Αριστεράς, η οποία καλείται να αποκτήσει καινούργια και πιο συγκεκριμένα εργαλεία για να απαντήσει στις μεγάλες υποχρεώσεις μας: να συνοδεύσει την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε να υπάρχουν ίσες ευκαιρίες για όλους, να υποστηρίξει αυτόν που δεν τα καταφέρνει μόνος του και να προσφέρει την ευκαιρία σε εκείνον που έχει ταλέντο.
Πρέπει ωστόσο να τα κάνουμε όλα αυτά με τρόπο μη ιδεολογικό, χωρίς προκατασκευασμένες απαντήσεις, αλλά αντίθετα έχοντας το σθένος της ανανέωσης: με εφαλτήριο τις ανάγκες της κοινωνίας, με τη φιλοδοξία να αντιπροσωπεύουμε πάντοτε ένα εργαλείο αλλαγής της κοινωνίας, παλεύοντας ενάντια στον συντηρητισμό της Δεξιάς αλλά και ενάντια σε αυτόν που συχνά είναι έμφυτος στην Αριστερά».
