ΕΓΡΑΦΑ την προηγούμενη φορά για την ικανοποιητικού μεγέθους και δυνατοτήτων εντόπια μηχανή «έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης», η οποία σφόδρα υπολειτουργεί αναφορικά με την προκοπή και την ευημερία της χώρας.
Προτού όμως προχωρήσουμε στην εξέταση του «τις πταίει», θα πρέπει να γίνει μια κάποια οριοθέτηση του προβλήματος. Αυτό δε γιατί, αν λύνουμε προβλήματα υψηλής τεχνολογίας όταν η παραγωγική μηχανή είναι χαμηλής τεχνολογίας ή όταν προσπαθούμε να διαθέσουμε υπηρεσίες μεσαίας τεχνολογίας σε πιάτσα επιπέδου μαστρο-Μήτσου, το αποτέλεσμα είναι «μηδέν εις το πηλίκον».
Ιδού δε ένα παράδειγμα που συγκεκριμενοποιεί κάπως τους παραπάνω βερμπαλισμούς:
* Το Τμήμα Ναυπηγών Μηχανολόγων του Πολυτεχνείου συμμετέχει σε πρόγραμμα BRITE (Βασικής Ερευνας σε Βιομηχανικές Τεχνολογίες) της ΕΕ μαζί με βιομηχανίες και ερευνητικά κέντρα άλλων χωρών της ΕΕ. Το αντικείμενο του προγράμματος είναι η σχεδίαση και κατασκευή ναυτικών ελίκων από σύνθετα, μη μεταλλικά υλικά! Εμείς θα κάνουμε (πολύ οικονομικά γιατί έχουμε τους χαμηλότερους μισθούς στην ΕΕ και οι καθηγητές ουδόλως αμείβονται!) τις πολύ δύσκολες μετρήσεις επί πλοίου της συμπεριφοράς των νέων ελίκων καθώς και σημαντικό μέρος (πάλι πάμφθηνα) των σχετικών υπολογισμών με Η/Υ. Και στη χώρα θα έρθουν μεν 55 εκατ. δρχ. σε συνάλλαγμα και θα δουλέψουν οι νέοι ντοκτοράδες, μα ποιος όμως θα παράγει στο μέλλον τις νέες έλικες; Θα παράγονται επικερδώς και στην Ελλάδα; Εδώ γελάνε!
* Από αυτή όμως τη δουλειά (σούπερ υψηλής τεχνολογίας) θα μας μείνει η τεχνογνωσία και ο εξοπλισμός1 μετρήσεων, ο οποίος προστιθέμενος στα όσα ήδη έχει το Πολυτεχνείο (Τμήματα Ναυπηγών, Μηχανολόγων και Τοπογράφων Μηχανικών) θα μας επιτρέψει να προσφέρουμε μια πλήρη σειρά υπηρεσιών2 τεχνικών μετρήσεων επί πλοίου (έλικες, άξονες, μηχανές, ταλαντώσεις, θόρυβοι, κινήσεις, ταχύτητα κλπ.). Και επειδή είναι τεχνολογική αμαρτία οι μεν μηχανές των αυτοκινήτων (100 ίππων) να ελέγχονται με μηχανήματα μετά την επισκευή, οι δε μηχανές των πλοίων (10.000 ίππων) να ελέγχονται με το μάτι και το αφτί, η γενίκευση της σωστής (μεσαίας τεχνολογίας) ρυθμίσεως των μηχανών των πλοίων μπορεί να εξοικονομήσει στη ναυτική χώρα μας πολλές εκατοντάδες εκατομμύρια δραχμές τον χρόνο. Ετσι η μάπα υψηλή τεχνολογία μπορεί να έχει ως παραπροϊόν πολύ οικονομικά ενδιαφέρουσα μεσαία τεχνολογία!
Αν τώρα περνάει από το μυαλό σας ότι τέτοιοι προβληματισμοί οικονομικής απόδοσης των διαφόρων επιπέδων τεχνολογίας απασχολούν (ή απασχόλησαν ποτέ) κάποιους στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης (αυτής και όλων των προηγουμένων), είσαστε βαθιά νυχτωμένοι. Τρία πράγματα θα σας αναφέρω επί του προκειμένου:
Πρώτον, στην αξιοπρεπώς αποδίδουσα Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας ουδέν απτό στοιχείο υπάρχει επί των επιπτώσεων των επενδύσεων σε έρευνα και τεχνολογία στην οικονομία της χώρας (όχι ότι δεν υπάρχουν· απλά δεν τις μετράμε).
Δεύτερον, δέκα χρόνια πριν δόθηκαν μεγάλες πιστώσεις για την ανάπτυξη επιλεγμένων κλάδων σύγχρονης υψηλής τεχνολογίας (π.χ. βιοτεχνολογία και λέιζερ). Κανείς ως τώρα δεν έχει κάνει αποτίμηση της επιτυχίας ή μη των επενδύσεων σχετικά με την οικονομία της χώρας.
Τρίτον, στα πλαίσια του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης ΙΙ τα λιγοστά Ερευνητικά Κέντρα επιχορηγήθηκαν με 22,5 δισ. δρχ. για υποδομές από τη ΓΓΕΤ. Τα πανεπιστημιακά εργαστήρια και σπουδαστήρια, που πολύ μεγαλύτερη σχέση με την οικονομία της χώρας έχουν, πήραν το ζερό του τίποτε! (Να πάτε στο υπουργείο Παιδείας, μας είπαν· δεν μας έλεγαν καλύτερα να πάμε στην… Ιερά Σύνοδο!). Μετά από πολλές φωνές (του γράφοντος προεξάρχοντος) δόθηκαν από το υπουργείο Ανάπτυξης (όχι φυσικά από το υπουργείο Παιδείας) τρία δισ. δρχ. για πανεπιστημιακά εργαστήρια παροχής υπηρεσιών (τσίμπησαν και άλλα τέσσερα δισ. δρχ. 19 αντίστοιχα εργαστήρια των ερευνητικών κέντρων, που έχουν μπάρμπα στην Κορώνη). Υπεβλήθησαν 99 προτάσεις και χρηματοδοτήθηκαν 32 εργαστήρια μετά κρίση. Το Πολυτεχνείο πήρε το 40% των πιστώσεων (μπράβο μας!). Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι οι κριτές δεν έλαβαν σοβαρά υπόψη τις ανάγκες της ελληνικής παραγωγής. Ετσι, στο Πολυτεχνείο χρηματοδοτήθηκαν εργαστήρια υψηλής τεχνολογίας με πολύ μικρή αντιστοιχούσα βιομηχανία και δεν χρηματοδοτήθηκε π.χ. το μοναδικό διαπιστευμένο εργαστήριο του Ιδρύματος, το Εργαστήριο Ατμοπαραγωγών και Θερμικών Εγκαταστάσεων, που δίνει πιστοποιητικά στους κατασκευαστές λεβήτων. Αντίστοιχα, στον Δημόκριτο δεν χρηματοδοτήθηκε το Εργαστήριο Ηλιακών Ενεργειακών Συστημάτων, το οποίο, αφότου άρχισε να πιστοποιεί τους ελληνικούς ηλιακούς θερμοσίφωνες, βοήθησε στο να γίνει εξαγωγικός ένας κλάδος της παραγωγής μας.
Για πολλά από τα παραπάνω φταίει και η ιδιαίτερου τύπου μορφή υπανάπτυξης που έχουμε, που μετράει τη μη ουσιαστικά χρήσιμη για την οικονομία της χώρας υψηλή επιστημοσύνη περισσότερο από τις πολύ πιο χρήσιμες εφαρμογές συνήθους τεχνολογίας.
1. Αν φυσικά η Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας φροντίσει για να πάρουμε τις λιγοστές αλλά απαραίτητες συμπληρωματικές πιστώσεις για την αγορά του εξοπλισμού. Αλλιώς θα αναγκαστούμε να αποσυρθούμε από το πρόγραμμα!
2. Εκπληξη – έκπληξη. Το Πολυτεχνείο διαθέτει 80 Εργαστηριακές Μονάδες Παροχής Υπηρεσιών. Αυτό δε προς μεγάλη δυσφορία των μελετητών του ν. 716 που, σε πανευρωπαϊκή μοναδικότητα, ανερυθρίαστα υποστηρίζουν ότι τα κρατικά εργαστήρια δεν πρέπει να παρέχουν υπηρεσίες προς το κοινωνικό σύνολο, αφού αυτοί μπορούν να τις εισάγουν (με το αζημίωτο) από το εξωτερικό!
Ο κ. Θ. Λουκάκης είναι καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.
