Συγκυριακή κρίση με παροδικές επιπτώσεις
Συγκυριακή θα είναι η επίδραση της ανόδου του πετρελαίου και του δολαρίου εκτιμά ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θ. Καρατζάς, τονίζοντας σε συνέντευξή στο «Βήμα» ότι η αληθινή πρόκληση για την ελληνική οικονομία δεν είναι ούτε το πετρέλαιο ούτε το δολάριο, αλλά η δυνατότητά της να διακριθεί στις νέες ανταγωνιστικές συνθήκες που θα επικρατούν εντός της ΟΝΕ.
Στην ενδιαφέρουσα συνέντευξή του ο κ. Διοικητής αποσαφηνίζει ακόμη:
* Επιτόκια. Εκείνο που έχει σημασία είναι όχι ο ρυθμός αποκλιμάκωσής τους για το απομένον τελευταίο τρίμηνο του έτους αλλά το γεγονός ότι από 1.1.2001 θα έχουμε επιτόκια ευρώ, με αποτέλεσμα μεγάλες αλλαγές και ωφέλειες στην οικονομία.
* Ταμιευτήριο. Η απόδοση των καταθέσεων ταμιευτηρίου θα μειώνεται, γι’ αυτό οι επενδυτές πρέπει να αναζητήσουν άλλες μορφές αποταμίευσης που θα συνδυάζουν υψηλότερες αποδόσεις με μεγαλύτερο όμως ρίσκο.
* Εθνική Τράπεζα. Το 62% των μετοχών της Εθνικής ανήκει πλέον σε ιδιώτες, έλληνες και ξένους. Ο κ. Θ. Καρατζάς τονίζει ότι η Εθνική Τράπεζα ηγείται του μεγαλύτερου χρηματοοικονομικού ομίλου της χώρας, δεν φοβάται επιθετική εξαγορά και απαντώντας στα σενάρια για συγχωνεύσεις διευκρινίζει ότι η Εθνική Τράπεζα συνεργάζεται ισότιμα με τις άλλες τράπεζες χωρίς αποκλειστικότητες που να δημιουργούν σύγκρουση συμφερόντων. Η αναφορά αυτή του κ. Διοικητή σημαίνει ότι η Εθνική δεν θα αναζητήσει στρατηγικό εταίρο όπως έκανε, π.χ., η Εμπορική ή η Eurobank ούτε θα επιδιώξει στρατηγική συμμαχία με την Πίστεως. Η Εθνική Τράπεζα στοχεύει να παραμείνει μια μεγάλη ελληνική αλλά και περιφερειακή τράπεζα και να αναπροσανατολίσει τη δραστηριότητά της με κέντρο βάρους τους κλάδους της Νέας Οικονομίας.
Με ποια κριτήρια και πολιτικές μπορούμε να αντισταθμίσουμε τις παρενέργειες στην ελληνική οικονομία από τη διεθνή οικονομική αναταραχή (πτώση ευρώ, αυξήσεις στο πετρέλαιο);
«Φαινόμενα όπως η άνοδος του δολαρίου και η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μπορούν να έχουν παροδική επίδραση στην οικονομία, αλλά δεν παύουν να είναι συγκυριακά. Δεν είναι λοιπόν αυτά που θα καθορίσουν το μέλλον της Ελλάδας και της Ευρώπης. Παρά τα οποιαδήποτε συγκυριακά φαινόμενα, πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας στο γεγονός ότι η Ελλάδα και η ελληνική οικονομία θα βρεθούν από 1.1.2001 σε ένα νέο περιβάλλον που αναιρεί όλες τις αδυναμίες της κλειστής οικονομίας του παρελθόντος που δημιουργούσε την αυταπάτη μιας τεχνητής αλλά και βραχύβιας ευημερίας. Οι ευκαιρίες για την ελληνική οικονομία είναι αιφνίδια πολύ μεγάλες και η αξιοποίησή τους δεν μπορεί να γίνει με τη νοοτροπία που είχαμε διαμορφώσει στο παρελθόν. Ας μου επιτραπεί λοιπόν να πω ότι η αληθινή πρόκληση για την ελληνική οικονομία δεν είναι ούτε το δολάριο ούτε οι τιμές του πετρελαίου, αλλά η δυνατότητά της να διακριθεί στις νέες ανταγωνιστικές συνθήκες. Η επιτυχής αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής προϋποθέτει υιοθέτηση νέας αντίληψης και συμπεριφοράς, τόλμης, καινοτομίας, ανάληψη κινδύνων αλλά και ταυτόχρονα σώφρονα διαχείριση».
Φοβάστε ότι μπορεί να καθυστερήσει η πτώση των επιτοκίων λόγω πληθωρισμού;
«Νομίζω ότι κινδυνεύουμε να εστιάσουμε την προσοχή μας σε ένα θέμα το οποίο δεν πρόκειται να έχει μακροπρόθεσμες επιδράσεις στην πορεία της οικονομίας. Θα ήθελα εδώ να υπενθυμίσω δύο βασικά στοιχεία: πρώτον, ότι η ως τώρα αποκλιμάκωση των επιτοκίων είναι πολύ πιο σημαντική από αυτήν που θα λάβει χώρα μέχρι τέλους του χρόνου και, δεύτερον, ότι το χρονοδιάγραμμα της υπολειπόμενης μείωσης των επιτοκίων, ώσπου αυτά να συγκλίνουν με τα αντίστοιχα του ευρώ, είναι μικρής σημασίας συγκρινόμενο με το τεράστιο μακροπρόθεσμο όφελος που θα αποκομίσει η ελληνική οικονομία από τη συμμετοχή της στην ενιαία ευρωπαϊκή οικονομία και την υιοθέτηση του ευρώ.
Η επίδραση της ταχύτατης αποκλιμάκωσης των επιτοκίων στους τρεισήμισι μήνες που απομένουν ως την 1.1.2001 στην πραγματική οικονομία είναι εξαιρετικά μικρή. Το μόνο βέβαιο και ουσιώδες αυτή τη στιγμή είναι ότι ως το τέλος του χρόνου τα ελληνικά επιτόκια θα έχουν φθάσει στα επίπεδα των επιτοκίων του ευρώ. Δεν νομίζω λοιπόν ότι έχει νόημα να συζητάμε για το πόσα βήματα θα χρειαστούν για να διασχίσουμε το κατώφλι του νέου σπιτιού μας, όταν θα πρέπει να αρχίσουμε να σκεπτόμαστε για τα οφέλη και τις αλλαγές που θα επιφέρει η ζωή μας μέσα σε αυτό».
Οι εμπορικές τράπεζες δεν έχουν δείξει ως τώρα κάποιο συντηρητισμό στην αποκλιμάκωση των επιτοκίων;
«Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω με τη θέση σας αυτή, αφού σε όλες τις περιστάσεις οι εμπορικές τράπεζες έχουν αντιδράσει με τρόπο ο οποίος είναι ευθέως ανάλογος των σημάτων μου μας δίνει η Τράπεζα της Ελλάδος με τις μειώσεις επιτοκίων που έχει κάνει».
Τι θα κάνει ο μικροκαταθέτης που βλέπει να μηδενίζεται η απόδοσή του από τη μείωση στο επιτόκιο ταμιευτηρίου;
«Θα πρέπει να τονίσουμε ότι δεν μηδενίζεται η απόδοση των καταθέσεων, απλώς μειώνεται στα επίπεδα των επιτοκίων του ευρώ. Αυτό είναι φυσικό επακόλουθο της εισόδου μας στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον και σε κάθε περίπτωση εξασφαλίζονται αποδόσεις που είναι σαφώς ανώτερες από τον πληθωρισμό. Ας μην ξεχνάμε ότι είχαμε στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν γίνει μάρτυρες ακόμη και αρνητικών αληθινών επιτοκίων, κυρίως δε την εποχή του υψηλού πληθωρισμού.
Εκτός όμως από τις κλασικές καταθέσεις ταμιευτηρίου, οι τράπεζες προσφέρουν στους πελάτες τους και μια σειρά επενδυτικών προϊόντων, τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου που είναι έτοιμος να αναλάβει ο καθένας και διαθέτουν αποδόσεις μεγαλύτερες του ταμιευτηρίου. Και, βέβαια, δεν πρέπει να λησμονούμε τη βασική αρχή που θέλει την αυξημένη πιθανότητα κέρδους να συμβαδίζει πάντα με μεγαλύτερο κίνδυνο…».
Η δημοσίευση των μετοχολογίων έδειξε ότι έχουμε τράπεζες χωρίς τραπεζίτες! Τι σημαίνει η μεγάλη διασπορά και η απουσία μεγαλομετόχων; Ποιο είναι τώρα το μετοχολόγιο της Εθνικής;
«Θα μου επιτρέψετε να είμαι ο πρώτος που θα πω ότι ο “τραπεζίτης” είναι πλέον έννοια του παρελθόντος και, σε κάθε περίπτωση, έννοια ξένη προς τον επιχειρηματικό τομέα στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Το εύρος της διασποράς δεν είναι απαραίτητα κρισιμότερο στοιχείο από την ποιότητα της διαχείρισης μιας οικονομικής οντότητας και, φυσικά, μιας τράπεζας. Το βασικότερο λοιπόν στοιχείο είναι η διαχείριση αυτή να θέτει ως πρώτη προτεραιότητά της το συμφέρον των μετόχων. Αν αυτή η αρχή υλοποιείται αποτελεσματικά, τότε η μεγάλη διασπορά θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο αριθμό ωφελουμένων από την καλή πορεία της τράπεζας. Αυτή, πιστεύω, είναι και η ορθή στάση που πρέπει να τηρούν οι εταιρικές οντότητες που δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο της κεφαλαιαγοράς.
Με αυτά τα δεδομένα, ο καλός τραπεζίτης δεν είναι κατ’ ανάγκην ο ιδιοκτήτης μιας τράπεζας, αλλά αυτός που εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις, ώστε όλοι οι μέτοχοί της να μένουν ικανοποιημένοι από την πορεία της. Στο πλαίσιο μιας ανεπτυγμένης αγοράς κεφαλαίου αυτό μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο από επαρκή εταιρική διαφάνεια, επαγγελματική διαχείριση και ορθή ενημέρωση της αγοράς.
Οσον αφορά την Εθνική Τράπεζα σήμερα, το ελληνικό Δημόσιο, οι διάφοροι δημόσιοι οργανισμοί (Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, εκπαιδευτικά ιδρύματα κτλ.) και τα ταμεία συντάξεων και ασφαλίσεων ελέγχουν το 38% της τράπεζας, ενώ το υπόλοιπο 62%, ως γνωστόν, ανήκει σε ιδιώτες».
Μήπως η διασπορά διευκολύνει επιθετικές εξαγορές; Φοβάται η Εθνική και τι συμμαχίες κτίζει;
«Οι επιθετικές εξαγορές δεν είναι ιδιαίτερα ευχερές εγχείρημα και είναι γεγονός ότι σπανίως επιτυγχάνουν χωρίς τη συγκατάθεση της διοίκησης μιας τράπεζας. Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις που οι διοικήσεις συναινούν σε ένα τέτοιο εγχείρημα, εξασφαλίζοντας συνήθως κάποιο ρόλο στο νέο σχήμα που προκύπτει, όπως άλλωστε μας έχει δείξει και η εμπειρία της ελληνικής αγοράς. Η Εθνική Τράπεζα δεν φοβάται ένα τέτοιο ενδεχόμενο και υλοποιεί σταθερά τη στρατηγική της, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις περιφερειακές μας αγορές.
Από αυτή την άποψη, το 2000 ήταν μια ιδιαίτερα σημαντική χρονιά για εμάς, αφού επιτύχαμε δύο μεγάλες εξαγορές στην περιφέρεια: της Stopanska Banka, της μεγαλύτερης τράπεζας της πΓΔΜ, και της UBB, δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζας της Βουλγαρίας. Οι κινήσεις αυτές θέτουν τον θεμέλιο λίθο για την οικοδόμηση μιας ισχυρής περιφερειακής παρουσίας. Συνοδεύτηκαν παράλληλα από πρωτοβουλίες όπως η εξαγορά στη Νέα Υόρκη της εταιρείας Broker-Dealer και εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων. Με αυτόν τον τρόπο και με την ενεργοποίηση όλου του διεθνούς δικτύου μας επιτυγχάνουμε τη σύνδεση της ελληνικής και περιφερειακής οικονομίας μας με τις διεθνείς αγορές.
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής της, η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος δημιουργεί συνεργασίες που προάγουν τους επιχειρηματικούς σκοπούς της. Μερικά παραδείγματα είναι οι κεντρικές συμφωνίες που έχουμε υπογράψει στον τομέα της καταναλωτικής πίστης αλλά και οι κοινές προσπάθειες με άλλα χρηματοοικονομικά ιδρύματα στον τομέα του venture capital στην Τουρκία και στην Αίγυπτο.
Η Εθνική Τράπεζα ηγείται του μεγαλύτερου χρηματοοικονομικού ομίλου της χώρας και τη θέση της στην εγχώρια και περιφερειακή αγορά θα τη διατηρήσει και στα χρόνια που έρχονται. Το μέγεθος και η δραστηριοποίησή της τής επιτρέπουν, όταν χρειάζεται, να συνεργάζεται ισότιμα με πολλά άλλα πιστωτικά ιδρύματα ή εταιρείες, χωρίς αποκλειστικότητα και χωρίς να δημιουργεί συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων».
Η ανάπτυξη στους κλάδους της Νέας Οικονομίας θεωρείται το κλειδί για την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας. Ποια είναι η συμβολή της Εθνικής και τα μελλοντικά σχέδιά της στον τομέα αυτόν;
«Η Εθνική Τράπεζα ήταν η πρώτη ελληνική τράπεζα που ξεκίνησε πιλοτικά το Internet Banking, όπως επίσης προσέφερε στην πελατεία της το Mobile Banking από τον Δεκέμβριο του 1999. Θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι η Εθνική Τράπεζα θα διαθέτει στο τέλος του χρόνου περίπου 1.000 ΑΤΜ που, παράλληλα με το Internet και την κινητή τηλεφωνία, προσφέρουν σταθερά μια ασφαλή εναλλακτική δίοδο πρόσβασης σε πολλές από τις υπηρεσίες και τα προϊόντα της τράπεζας. Παράλληλα κινηθήκαμε σε συνεργασία με την Alpha Bank, τον ΟΤΕ και το ΕΒΕΑ για την ίδρυση εταιρείας που θα εκδίδει ψηφιακά πιστοποιητικά, ενώ με τους δύο πρώτους εταίρους συστήσαμε από κοινού εταιρεία για την ανάπτυξη της Εξυπνης Κάρτας (Smart Card).
Η Εθνική Τράπεζα δεν θα περιοριστεί απλώς σε αυτές τις πρωτοβουλίες. Για εμάς, η μεγαλύτερη πρόκληση θα είναι όχι απλώς να εισαγάγουμε καινοτόμες υπηρεσίες και προϊόντα αλλά να εκμεταλλευτούμε, τόσο εσωτερικά όσο και για λογαριασμό της πελατείας μας, όλα τα οφέλη που προσδίδει στις υποδομές μας η νέα τεχνολογία. Την πρόκληση αυτή την αντιμετωπίζουμε με ταχύ και συστηματικό τρόπο, εργαζόμενοι παράλληλα και στο επίπεδο πρωτοβουλιών στρατηγικής σημασίας στον τομέα της ηλεκτρονικής τραπεζικής».
