ΚΑΤΩ ΑΠΟ μεγάλη πίεση βρίσκονται τα οικονομικά υπουργεία για να προωθήσουν έγκαιρα τα οργανωτικά θέματα του τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, του επονομαζομένου Πακέτου Σαντέρ, καθώς κατά τη διάρκειά του (2001-2007) η Ελλάδα δεν θα έχει την πολυτέλεια να απορροφά τους κοινοτικούς πόρους με τους δικούς της ρυθμούς.
Το ΥΠΕΘΟ επιχειρεί εδώ και ένα χρόνο να κινητοποιήσει την κρατική μηχανή ώστε να αρχίσουν έγκαιρα οι απαραίτητες προετοιμασίες και ο σχεδιασμός των οργανωτικών αλλαγών. Ο κίνδυνος θα είναι πολύ συγκεκριμένος στην περίπτωση που δεν προχωρήσει η οργανωτική αναδιάταξη: η χώρα είχε τη δυνατότητα στο Πακέτο Ντελόρ ΙΙ να μεταφέρει πόρους από χρόνο σε χρόνο· στο Πακέτο Σαντέρ η Ελλάδα θα υποχρεούται να αξιοποιεί τα κοινοτικά κονδύλια με βάση το χρονοδιάγραμμα, το οποίο θα εγκρίνει η Επιτροπή κατά την έναρξη του Γ’ ΚΠΣ.
Ενα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η Ελλάδα θα πρέπει να αξιοποιήσει στον μέγιστο δυνατό βαθμό το Πακέτο Σαντέρ, καθ’ ότι όλα δείχνουν ότι δεν θα έχει τη δυνατότητα να συμμετάσχει στο τέταρτο πακέτο, εφόσον υπάρξει κάτι τέτοιο. Η χώρα μας πληροί την προϋπόθεση για το Γ’ Πλαίσιο Στήριξης στο σύνολο των περιφερειών: ΑΕΠ κάτω από το 75% του μέσου κοινοτικού. Η Αττική όμως συμμετέχει οριακά καθώς έχει ΑΕΠ στο 74,2% του μέσου κοινοτικού. Οι προβλέψεις των τεχνοκρατών λένε ότι σε ενδεχόμενο τέταρτο πακέτο το μέσο κοινοτικό ΑΕΠ θα βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από ό,τι σήμερα εξαιτίας της ένταξης στην ΕΕ χωρών όπως η Πολωνία και η Ουγγαρία. Στην καλύτερη περίπτωση θα έχουν δυνατότητα συμμετοχής σε αυτό το πακέτο δύο-τρεις από τις πιο «φτωχές» περιοχές της χώρας, όπως η Δυτική Μακεδονία και η Ηπειρος.
Η προοπτική αυτή δημιουργεί πίεση για την καλύτερη δυνατόν αξιοποίηση του Πακέτου Σαντέρ. Με πρωτοβουλία του ΥΠΕΘΟ γίνονται διαρκώς τον τελευταίο καιρό συσκέψεις μεταξύ υπουργείων σε επίπεδο κορυφής ώστε να προωθηθεί έγκαιρα και με σοβαρότητα ο απαιτούμενος σχεδιασμός. Ο αρμόδιος υφυπουργός κ. Χρ. Πάχτας τονίζει σε κάθε ευκαιρία ότι «το Γ‘ ΚΠΣ είναι στην ουσία δύο πακέτα: ένα με τη μορφή που το ξέραμε (ένταξη έργων, δράσεων κλπ.) και ένα δεύτερο που αφορά θεσμικές και οργανωτικές αλλαγές. Το υποπακέτο των οργανωτικών μεταβολών θα είναι σημαντικό όχι μόνο από πλευράς σημασίας αλλά και από την άποψη της χρηματοδότησης. Μια πολύ γενική εκτίμηση αναφέρει ότι αν το σύνολο του Γ‘ Πακέτου θα είναι περίπου 8-9 τρισ. δρχ., το πλάνο της θεσμικής υποδομής πιθανόν να απαιτήσει χρηματοδότηση περίπου 100 δισ. δρχ.».
Ενας πρώτος απολογισμός για το οργανωτικό και θεσμικό έργο που έγινε για να υποστηρίξει το Β’ ΚΠΣ δεν κρίνεται ιδιαίτερα θετικός. Η Εγνατία ΑΕ ιδρύθηκε μόλις το 1996 και η ΕΡΓΟΣΕ το 1997, ενώ η ΜΟΔ (Μονάδα Οργάνωσης και Διοίκησης) δεν έχει ακόμη, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, αναλάβει τον ρόλο που είχε ορίσει ο σχεδιασμός της.
Η εμπειρία αυτή δημιουργεί μεγάλες πιέσεις στα κυβερνητικά στελέχη για να προωθήσουν ένα δεσμευτικό και ρεαλιστικό πλάνο δημιουργίας οργανωτικών δομών, το οποίο θα πρέπει να αρχίσει να εφαρμόζεται σύντομα, καθώς η ωρίμανση τέτοιων σχημάτων απαιτεί χρόνο. «Πρέπει να υπάρξει διοικητικό ισοζύγιο για κάθε δράση» σημειώνουν τεχνοκράτες της κυβέρνησης, που ασχολούνται με την προετοιμασία της πρότασης για το τρίτο πακέτο.
Το ΥΠΕΘΟ επιμένει ιδιαίτερα στην ανάγκη της οργανωτικής προετοιμασίας και έχει δώσει συγκεκριμένες κατευθύνσεις σε ειδικό κεφάλαιο της Β’ εγκυκλίου, που αφορά τον σχεδιασμό του Πακέτου Σαντέρ.
Ο σχεδιασμός αυτός θα φέρει στην επιφάνεια σημερινές αδυναμίες και κινήσεις που γίνονται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Το υπουργείο Γεωργίας λ.χ. προχωρεί στην κατάργηση της Γενικής Γραμματείας Αλιείας, σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ενωση αναβαθμίζει το Διαρθρωτικό Ταμείο Αλιείας. Ετσι αν η χώρα εντάξει στο Γ’ πακέτο ένα πρόγραμμα για την ανανέωση των αλιευτικών σκαφών, πιθανόν να τεθεί ζήτημα για το πώς θα γίνει η υποδοχή και η διαχείριση των σχετικών αιτήσεων. Η Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), που ήταν από τους πρωτοπόρους στην απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων, αντιμετωπίζει προβλήματα γιατί δεν είχε προβλεφθεί να υπάρξουν κονδύλια που χρειάζονται για τη χρηματοδότηση του ελέγχου των κοινοτικών προγραμμάτων. Ετσι, παρουσιάζεται το φαινόμενο να μην μπορεί η ΓΓΕΤ να αξιοποιήσει κονδύλια 30-40 δισ. δρχ., γιατί δεν προέβλεψε ένα κονδύλι 300 εκατ. δρχ. που απαιτείται για τον έλεγχο!
Στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης είναι να γίνουν αρκετές συσκέψεις κορυφής για την αντιμετώπιση των ζητημάτων συντονισμού μεταξύ των υπουργείων και τέλος συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου για την εξασφάλιση δεσμευτικών αποφάσεων. «Σε κάθε υπουργείο χρειάζεται μια γενική διεύθυνση που δεν θα ασχολείται με τίποτε άλλο πέρα από την προώθηση των κοινοτικών πακέτων» σημειώνει κυβερνητικό στέλεχος. «Χρειάζεται ένας μίνι Πάχτας σε κάθε υπουργείο».
Το ΥΠΕΘΟ ασχολείται πάντως και με το Β’ ΚΠΣ στο οποίο θα γίνει νέα μεγάλη αναμόρφωση. Με δεδομένο πάντως ότι οι φετινές απορροφήσεις θα φθάσουν στο περυσινό επίπεδο, τότε στο τέλος του 1998 «θα βρεθούμε σε καλό σημείο». Μέσα στις προτεραιότητες της κυβέρνησης είναι να βελτιωθεί η θέση ευπαθών κοινοτικών προγραμμάτων.
Η κυρία Pavan, τμηματάρχης του κοινωνικού ταμείου σημείωσε πρόσφατα αυστηρές παρατηρήσεις για το πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας, αλλά ο γενικός γραμματέας κ. Αγγ. Ζησιμόπουλος και ο νέος ειδικός γραμματέας κ. Δημ. Καραντινός επιδιώκουν να συνεχίσουν τη βελτίωση του προγράμματος αυτού.
Σε επίπεδο εθνικής οικονομίας πάντως η αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων αναμένεται να τροφοδοτήσει τον ρυθμό της ανάπτυξης. Ετσι το 2000, χρονιά απογείωσης του Β’ ΚΠΣ, και το 2001, έτος που θα υλοποιούνται ταυτοχρόνως και τα δύο Πακέτα (το τέλος του δεύτερου και η αρχή του τρίτου), οι ειδικοί προβλέπουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας θα βρίσκεται στο 5%.
