Τέσσερα μέτρα από το σύνολο των 19 γενικόλογων θεματικών ενοτήτων αποτελούν τη βασική επιλογή της κυβέρνησης, στην οποία θα επιμείνει κατά τη διάρκεια του κοινωνικού διαλόγου και στη συνέχεια θα επιχειρήσει να εφαρμόσει αδιαφορώντας για τις αντιδράσεις.
Πρόκειται για την ελαστικοποίηση του ωραρίου εργασίας με τον υπολογισμό του σε ετήσια βάση. Την επέκταση της μερικής απασχόλησης και σε ορισμένες θέσεις εργασίας του δημόσιου τομέα. Την ενθάρρυνση των τοπικών συμφωνιών για την τόνωση της απασχόλησης με κάθε μορφής μέτρα, πλην οικονομικών (μειώσεις μισθών κλπ.). Και τη διατήρηση των κατώτατων ορίων των αμοιβών της σύμβασης που υπογράφει η ΓΣΕΕ ως εθνικό ελάχιστο ποσό αμοιβής, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο ανατροπής των κλαδικών συμβάσεων.
Στο κυβερνητικό σχέδιο, που έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα», προβλέπεται ότι τα τέσσερα συγκεκριμένα σημεία αποτελούν την «τελευταία γραμμή άμυνας της κυβέρνησης» από την οποία δεν θα υποχωρήσει όποιες αντιδράσεις και αν εκδηλωθούν από τους συνδικαλιστικούς φορείς. Και αυτό γιατί στα αρμόδια υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Εργασίας εκτιμούν ότι τυχόν υποχώρηση από τις ρυθμίσεις αυτές στην ουσία θα απονεύρωνε εντελώς το όλο εγχείρημα της κυβέρνησης για την προσαρμογή των εργασιακών σχέσεων στις σημερινές οικονομικές συνθήκες.
Ο πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης έδωσε ήδη εντολή στην επιτροπή που επεξεργάστηκε τις 19 θεματικές ενότητες του κοινωνικού διαλόγου να προχωρήσει στην επεξεργασία συγκεκριμένων προτάσεων, οι οποίες θα πρέπει να είναι έτοιμες το αργότερο την εβδομάδα μετά τις εορτές του Πάσχα.
«Ξεκινήστε τη διαμόρφωση των προτάσεων από μηδενική βάση», ήταν η εντολή του Πρωθυπουργού προς τους κκ. Χρ. Πρωτόπαπα, Ρ. Σπυρόπουλο, Τ. Γιαννίτση και Ι. Στουρνάρα. Ωστόσο από τις πρώτες μεταξύ τους επαφές οι τέσσερις αρχιτέκτονες των κυβερνητικών προτάσεων έχουν καταλήξει στο ελάχιστο των υπό διαμόρφωση θέσεων, που απεικονίζεται στα τέσσερα σημεία που προαναφέραμε. Τα απαραίτητα μέτρα
Αναλυτικά οι κυβερνητικές θέσεις για τα ελάχιστα επιβεβλημένα μέτρα γύρω από τις εργασιακές σχέσεις αλλά και οι πρώτες αντιδράσεις των παραγωγικών φορέων έχουν ως εξής:
* Αλλαγές στο ωράριο εργασίας. Ο υπολογισμός των ωρών εργασίας ενός εργαζομένου, σύμφωνα με το προωθούμενο μέτρο, θα υπολογίζεται σε ετήσια βάση. Ετσι οι επιχειρήσεις θα μπορούν να απασχολούν περισσότερες ώρες τους εργαζόμενους σε περιόδους αυξημένης παραγωγής, χωρίς να υποχρεώνονται να καταβάλουν υπερωριακές αμοιβές, αφού μέσα σε διάστημα ενός έτους σε κάποια άλλη περίοδο οι επιχειρήσεις θα χορηγούν αντίστοιχες ημέρες αργίας στο προσωπικό που απασχολήθηκε επιπλέον ώρες. Οι υποστηρικτές του μέτρου τονίζουν ότι βοηθά την επιχείρηση να οργανώσει καλύτερα τον χρόνο εργασίας και συμβάλλει στη μείωση του κόστους παραγωγής. Οι επικριτές του σημειώνουν ότι στην ουσία, με τη ρύθμιση αυτή, καταργείται το οκτάωρο, ενώ το μέτρο εξυπηρετεί μόνο τις επιχειρήσεις. Ο ΣΕΒ συμφωνεί με την εφαρμογή του μέτρου, χαρακτηρίζοντάς το πραγματική ευελιξία του χρόνου απασχόλησης. Αντιθέτως η ΓΣΕΕ το απορρίπτει, σημειώνοντας ότι θα αποτελέσει ένα από τα σημεία τριβής του κοινωνικού διαλόγου. Η Συνομοσπονδία εκτιμά ότι το μέτρο αυτό δεν συμβάλλει στην αύξηση της απασχόλησης, παρά μόνο οδηγεί στη μείωση της υπερωριακής αμοιβής και βεβαίως του εργατικού κόστους των επιχειρήσεων.
* Η επέκταση της μερικής απασχόλησης στον δημόσιο τομέα αποτελεί γρίφο σε ό,τι αφορά τις κυβερνητικές προθέσεις. Στο κείμενο που δόθηκε στους κοινωνικούς φορείς αναφέρεται ρητά ότι στόχος του διαλόγου είναι ο «καθορισμός των όρων επέκτασης της μερικής απασχόλησης σε τμήματα του δημόσιου τομέα και σε θέσεις που δεν αφορούν τον κύριο βασικό κορμό». Αδιευκρίνιστο ωστόσο παραμένει τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Ορισμένα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη δήλωναν κατηγορηματικά προς «Το Βήμα» ότι εφεξής οι θέσεις βοηθητικού προσωπικού στο Δημόσιο (καθαρίστριες, κλητήρες κλπ.) θα είναι με τετράωρη απασχόληση, ώστε να μπορούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνεργοι να απασχοληθούν έστω και με τον τρόπο αυτό. «Να φάνε ένα κομμάτι ψωμί», όπως σημείωνε χαρακτηριστικά. Από την άλλη πλευρά όμως, υπάρχουν κυβερνητικοί παράγοντες που τονίζουν ότι θα πρέπει ακόμη και οι υπάρχουσες θέσεις βοηθητικού προσωπικού να μετατραπούν σε θέσεις μερικής απασχόλησης και οι ήδη εργαζόμενοι να αλλάξουν εργασιακή σχέση. Κάτι τέτοιο όμως, πέραν των νομικών δυσκολιών, θα ξεσήκωνε κύμα αντιδράσεων με απρόβλεπτες συνέπειες. Η ΑΔΕΔΥ ήδη έχει διαφωνήσει με την επέκταση της μερικής απασχόλησης στο Δημόσιο και περιμένει την τελική κυβερνητική πρόταση για να τοποθετηθεί αναλυτικά.
* Τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης τελικά εξελίσσονται σε επιλογή πρώτης προτεραιότητας της κυβέρνησης στην προσπάθειά της για την αντιμετώπιση της ανεργίας. Στο κυβερνητικό σχέδιο εξειδίκευσης των μέτρων προβλέπεται ότι με τα σύμφωνα απασχόλησης θα δίνεται η ευχέρεια στους τοπικούς φορείς να συμφωνήσουν σε οποιαδήποτε ρύθμιση – κίνητρο για προσέλκυση επενδύσεων (ωράρια, μορφές απασχόλησης, απολύσεις κλπ.) εκτός από οικονομικά θέματα (μειωμένες αμοιβές). Η ρύθμιση αυτή χαρακτηρίζεται χειρονομία καλής θέλησης της κυβέρνησης προς τη ΓΣΕΕ, η οποία διαφωνεί με την εφαρμογή ελαστικών μορφών εργασίας και αμοιβής σε τοπικό επίπεδο μέσω των συμφώνων χαρακτηρίζοντάς τα «παράθυρο απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων». Στον αντίλογο αυτού η κυβέρνηση θεωρεί ενδεικτική των προθέσεών της την περίπτωση της συμφωνίας που επετεύχθη στην επιχείρηση Βωξίτες Παρνασσού, όπου για την αποφυγή 150 απολύσεων τα δύο μέρη συμφώνησαν στην εφαρμογή προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου και στην προσαρμογή των μισθολογικών αυξήσεων, για δύο χρόνια, στα όρια των αυξήσεων της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, που υπογράφουν η ΓΣΕΕ και οι εργοδοτικές οργανώσεις.
* Το τέταρτο σημείο των κυβερνητικών μέτρων αφορά τις αμοιβές και ορίζει ότι η σύμβαση της ΓΣΕΕ δεν αλλάζει, αλλά αντιθέτως καθίσταται ισχυρή και επεκτείνεται. Η συγκεκριμένη σύμβαση θα ορίζει, όπως και σήμερα, τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων, τα οποία είναι απαραβίαστα. Στην ουσία, με την πρόταση αυτή, απορρίπτεται η θέση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για τη θέσπιση ευέλικτων αμοιβών. Μπορεί τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων να παραμένουν κατοχυρωμένα, ανοιχτό όμως είναι το ενδεχόμενο τροποποιήσεων των κλαδικών συμβάσεων, που ορίζουν υψηλότερες αμοιβές. Στόχος της εφαρμογής ενός μέτρου χαμηλότερων αποδοχών από τις κλαδικές συμβάσεις είναι η δημιουργία κινήτρων για την πρόσληψη ειδικευμένων ανέργων. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι η ΓΣΕΕ διαφωνεί με την προτεινόμενη ρύθμιση στο κείμενο των 19 σημείων, όπου προβλέπεται ότι θα καθορίζονται οι ετήσιες αυξήσεις των κατώτατων μισθών με βάση την αρχή «προβλεπόμενος πληθωρισμός, συν εθνική παραγωγικότητα». Κάτι τέτοιο, σημειώνει, αποτελεί ευθεία παρέμβαση στη διαδικασία των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Μαζικές απολύσεις στις προβληματικές
Πρόταση – σοκ επεξεργάζεται η κυβέρνηση και σύντομα αναμένεται να τεθεί υπόψη των συνδικαλιστικών οργανώσεων αλλά ταυτόχρονα θα συζητηθεί και στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου.
Συγκεκριμένα, η κυβερνητική πρόταση προβλέπει την απόλυση ή την εθελουσία έξοδο με ισχυρά οικονομικά κίνητρα 3.500 – 4.000 εργαζομένων από επτά μεγάλες προβληματικές επιχειρήσεις, που σήμερα βρίσκονται ενταγμένες στον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων.
Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα», έχει ετοιμάσει σχέδιο για την απόλυση από τις επιχειρήσεις αυτές του υπεράριθμου προσωπικού πριν από την ιδιωτικοποίησή τους. Η μείωση του προσωπικού θα καταστήσει τις επιχειρήσεις περισσότερο ελκυστικές στους υποψήφιους αγοραστές, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για την εκδήλωση ενδιαφέροντος από τους επενδυτές.
Για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση έχει θέσει στον κοινωνικό διάλογο προς συζήτηση πρόταση για την «ταχεία ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων του ΟΑΕ», χωρίς ωστόσο να αναφέρεται σε λεπτομέρειες. Το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης δεν απαιτεί επιπλέον συζήτηση, αφού σχεδόν όλοι σήμερα συμφωνούν στην πολιτική αυτή. Ωστόσο βασική επιδίωξη είναι η επίτευξη μέσω του κοινωνικού διαλόγου συμφωνίας για τη μείωση του προσωπικού των επιχειρήσεων. Τυχόν επίτευξη ανάλογης συμφωνίας που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, αφού η ΓΣΕΕ δεν συναινεί σε ανάλογες απόψεις θα έβγαζε την κυβέρνηση από τη δύσκολη θέση να πάρει η ίδια το κόστος της απόφασης για χιλιάδες απολύσεις εργαζομένων.
Στις απολύσεις ή αποχωρήσεις αυτές από τις έξι επιχειρήσεις θα πρέπει να προστεθούν ακόμη 1.000 ως 1.500 απολύσεις εργαζομένων από τη ΛΑΡΚΟ, όπου το πρόβλημα είναι τεράστιο και η μείωση του προσωπικού θεωρείται επιβεβλημένη προκειμένου να ιδιωτικοποιηθεί η επιχείρηση.
