Την αυστηρή τήρηση της μονεταριστικής πολιτικής, την οποία επιβάλλουν η Συνθήκη του Μάαστριχτ και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, απηχούν οι «Γενικές Κατευθύνσεις Οικονομικής Πολιτικής για το 2000» («Broad Economic Policy Guidelines 2000») που έδωσε στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περασμένη Τρίτη, ενώ ο αρμόδιος επίτροπος κ. Πέδρο Σόλμπες Μίρα παρουσίαζε στην Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τις εκτιμήσεις αλλά και τις αντίστοιχες συστάσεις προς τα 15 κράτη-μέλη για τα μέτρα τα οποία οφείλουν να λάβουν στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας και του ευρύτερου συντονισμού της οικονομικής τους πολιτικής κατά το 2000. Σε πλήρη δε σύμπνοια με τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, δηλαδή κάτω από το αμφιλεγόμενο όριο του 2% για τον πληθωρισμό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδειξε να αγνοεί επιδεικτικά τόσο τις θέσεις της δεύτερης μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας, του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και τις απόψεις τις οποίες είχαν αναπτύξει μία ακριβώς εβδομάδα πριν ενώπιον της ίδιας Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ο καθηγητής κ. Φράνκο Μοντιλιάνι, Νομπέλ Οικονομίας 1985, και τρία από τα μεγαλύτερα ερευνητικά οικονομικά ινστιτούτα της Ευρώπης.
Στις 4 Απριλίου, ύστερα από πρόσκληση του ευρωβουλευτή του ΠαΣοΚ κ. Γ. Κατηφόρη, εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις «Γενικές Κατευθύνσεις Οικονομικής Πολιτικής για το 2000», στο πλαίσιο δημόσιας ακρόασης, τόσο ο καθηγητής Μοντιλιάνι όσο και οι εκπρόσωποι του Observatoire Francais des Conjonctures Economiques της Γαλλίας και του Luiss G. Carli-ISE της Ιταλίας, ενώ εγγράφως κατέθεσε τις απόψεις του και το Deutsches Institut fuer Wirtschaftsforschung, τόνισαν την ανάγκη άσκησης μιας πλέον επεκτατικής επενδυτικής πολιτικής με κοινωνικό πρόσωπο και λήψης συνδυασμένων και αλληλένδετων μέτρων οικονομικής πολιτικής στον τομέα τόσο της προσφοράς όσο και της ζήτησης για να υπάρξει δυνατότητα υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης όχι μόνο κατά τα δύο προσεχή χρόνια αλλά και κατά την προσεχή δεκαετία.
Οπως δε επεσήμαιναν, σήμερα η Ευρώπη πρέπει να έχει πλέον στόχο την επίτευξη υψηλότερου ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης σε πλήρη αντιδιαστολή προς τη δεκαετία του 1990, όταν οι βασικές προτεραιότητές της είχαν επικεντρωθεί κυρίως στη μείωση «του πληθωρισμού και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων», όπως χαρακτηριστικά ανέφεραν.
Βεβαίως, από την άλλη πλευρά, για πρώτη φορά εφέτος το ύφος στο οποίο διατυπώθηκαν οι «Γενικές Κατευθύνσεις Οικονομικής Πολιτικής» ήταν πολύ πιο ήπιο σε σύγκριση με το παρελθόν, αφού δίνεται ιδιαίτερη έμφαση αφενός στην καταπολέμηση της ανεργίας και στην επίτευξη καθεστώτος πλήρους απασχόλησης και αφετέρου στην αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού στο πλαίσιο της επιδιωκόμενης «ηλεκτρονικής επανάστασης», σύμφωνα και με τα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής της Λισαβόνας. Γι’ αυτό και στη Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τονίζεται η ανάγκη δημιουργίας συνθηκών υψηλού και διατηρήσιμου επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης.
Οπως όμως θα διαπιστώσει κανείς από τις επί μέρους συστάσεις προς τα κράτη-μέλη, το προτεινόμενο μείγμα δημοσιονομικής πολιτικής δεν διαφέρει στην πράξη από την οικονομική πολιτική της δεκαετίας του 1990, αφού στόχος είναι η επιτάχυνση της δημοσιονομικής εξυγίανσης και η συγκράτηση του πληθωρισμού μέσω της χορήγησης συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων και της περαιτέρω φιλελευθεροποίησης της αγοράς εργασίας..
Ιδια συνταγή για όλες τις χώρες
ΕΛΛΑΔΑ
Αν και η χώρα μας είναι δέκατη στη σειρά κατάταξης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης με χρονικό ορίζοντα το έτος 2001 ως προς το ύψος του δημοσιονομικού της ελλείμματος, ενώ στο επίπεδο της ζώνης του ευρώ το ύψος του ελλείμματος υπολείπεται του αντίστοιχου μέσου όρου των 11 κρατών-μελών που μετέχουν στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση (ΟΝΕ) της Ευρώπης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά τυχόν πρόσθετα δημοσιονομικά έσοδα, λόγω του υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, να χρησιμοποιηθούν για περαιτέρω αποκλιμάκωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Επιπλέον συνιστά την περαιτέρω μείωση της αναλογίας των τρεχόντων δημοσιονομικών δαπανών σε πρωτογενές επίπεδο και την εφαρμογή του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων με στόχο την αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Τονίζει δε την ανάγκη άσκησης σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής, ιδιαίτερα αν υπάρξουν πληθωριστικές πιέσεις.
ΒΕΛΓΙΟ
Συνιστάται περαιτέρω μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων σε περίπτωση υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης και αύξησης των δημοσιονομικών εσόδων, περιορισμός του ρυθμού αύξησης των πρωτογενών δαπανών ώστε να καταστεί δυνατή η μείωση των εργοδοτικών επιβαρύνσεων, αύξηση του πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος και παράλληλα χρησιμοποίηση των πρόσθετων εσόδων από τις ιδιωτικοποιήσεις για την ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
ΔΑΝΙΑ
Αν και η Δανία θα παρουσιάσει δημοσιονομικό πλεόνασμα της τάξεως του 2,4% και 2,5% κατά το 2000 και 2001 αντίστοιχα, συνιστάται περιορισμός των καταναλωτικών δαπανών του δημόσιου τομέα και μεγαλύτερος έλεγχος των δαπανών σε τοπικό επίπεδο διακυβέρνησης με στόχο τη μείωση της φορολογίας, ιδιαίτερα των εργοδοτών, ώστε να δημιουργηθούν κίνητρα για αύξηση των προσλήψεων και της απασχόλησης, παρά το ότι η ανεργία δεν πρόκειται να υπερβεί το 4,4%.
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Συνιστάται η επιτάχυνση της αποκλιμάκωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος και η υπέρβαση του τεθέντος στόχου στο πλαίσιο του προγράμματος σταθερότητας της χώρας λόγω του επιταχυνόμενου ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης και της αντίστοιχης αύξησης των δημοσιονομικών εσόδων. Οι εξαγγελθείσες μεταρρυθμίσεις για τη μείωση του φόρου εισοδήματος τόσο των φυσικών προσώπων όσο και των επιχειρήσεων να εφαρμοσθούν με προσοχή ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος αύξησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Επίσης τονίζεται η ανάγκη αναμόρφωσης του ισχύοντος ασφαλιστικού συστήματος, κυρίως των συντάξεων και των παροχών του κλάδου υγείας.
ΙΣΠΑΝΙΑ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά να καταβληθεί προσπάθεια περαιτέρω μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, αν και αναγνωρίζει ότι ήδη κατά το 1999 το έλλειμμα της κυβέρνησης περιορίστηκε στο 1,1% του ΑΕΠ έναντι του 1,6%, που ήταν ο στόχος του προγράμματος σταθερότητας. Επίσης ζητά την άσκηση πιο σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής κατά το 2000, εφόσον υπάρξει κίνδυνος αναθέρμανσης της οικονομίας, βελτίωση του ελέγχου των πρωτογενών δαπανών στο πλαίσιο της ακολουθούμενης στρατηγικής δημοσιονομικής εξυγίανσης και σταδιακή αύξηση των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων λόγω της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού, καθώς και τη λήψη πρόσθετων μεταρρυθμιστικών μέτρων για τις συντάξεις.
ΓΑΛΛΙΑ
Συνιστάται με ιδιαίτερη έμφαση η περαιτέρω μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος πέραν του τεθέντος στόχου στο πρόγραμμα σταθερότητας κατά το 2000, λόγω του αναμενόμενου υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης και της αύξησης των δημοσιονομικών εσόδων, καθώς και η λήψη διορθωτικών μέτρων ώστε να μην υπάρξει υπέρβαση των προγραμματισθέντων δημοσιονομικών δαπανών. Επίσης επαναλαμβάνεται ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ταχύτερη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και όχι στη μείωση της φορολογίας λόγω των πρόσθετων εσόδων. Τονίζεται δε η ανάγκη αναθεώρησης του ισχύοντος ασφαλιστικού συστήματος, ώστε να μην επιβαρυνθεί υπέρμετρα στο μέλλον ο προϋπολογισμός.
ΙΡΛΑΝΔΙΑ
Παρά την επίτευξη δημοσιονομικών πλεονασμάτων τόσο κατά το 2000 όσο και κατά το 2001 συνιστάται η μείωση των καταναλωτικών δαπανών του δημόσιου τομέα και η άσκηση σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων. Επιπλέον τονίζεται η ανάγκη διασφάλισης των στόχων του Εθνικού Σχεδίου Ανάπτυξης στο πλαίσιο της υλοποίησης των αναγκαίων επενδύσεων υποδομής, που απαιτούνται, εξαιτίας του υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.
ΙΤΑΛΙΑ
Συνιστάται η ταχύτερη αποκλιμάκωση τόσο των δημοσιονομικών ελλειμμάτων όσο και του υψηλού δημόσιου χρέους της χώρας σε σχέση με τους τεθέντες στόχους. Γι’ αυτό πρέπει να επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα της τάξεως του 0,5% τόσο κατά το 2000 όσο και κατά το 2001 μέσω της άσκησης αυστηρού ελέγχου στις τρέχουσες πρωτογενείς δαπάνες. Τονίζεται δε η ανάγκη της ταχύτερης δυνατής αναμόρφωσης του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας καθώς και η ανάγκη επιτάχυνσης των ιδιωτικοποιήσεων ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, ώστε τα έσοδα που θα προκύψουν να χρησιμοποιηθούν για την περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους.
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Προτείνεται η αξιοποίηση των υψηλών δημοσιονομικών πλεονασμάτων που σημειώνονται κατά τα τελευταία χρόνια για τη μείωση της φορολογίας, ενώ συνιστάται και η αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας για να αντιμετωπισθεί η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού, γεγονός που επιβάλλει τη διατήρηση του ελέγχου των δημοσιονομικών δαπανών ώστε να μην υπερβούν τους στόχους που έχουν τεθεί.
ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Συνιστάται η αύξηση του δημοσιονομικού πλεονάσματος και η άσκηση σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής κατά το 2000, αν παραστεί ανάγκη, λόγω των ασκούμενων πληθωριστικών πιέσεων και ιδιαίτερα αν συνεχισθεί η τάση αύξησης των μισθών και ημερομισθίων. Επίσης ζητείται να υπάρξει αυστηρός έλεγχος των δημοσιονομικών δαπανών κατά το 2001, λόγω της σχεδιαζόμενης μείωσης της φορολογίας και της συνακόλουθης μείωσης των δημοσιονομικών εσόδων, ώστε να επιτευχθούν οι τεθέντες στόχοι.
ΑΥΣΤΡΙΑ
Πρωταρχικής σημασίας για την ολοκλήρωση της δημοσιονομικής εξυγίανσης κρίνεται η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος και η αύξηση των ορίων της ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2001, ενώ συνιστάται, λόγω και της μείωσης της φορολογίας του εισοδήματος, η σταθερή προσήλωση της κυβέρνησης στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος σταθερότητας και η διασφάλιση της πτωτικής πορείας του δημόσιου χρέους της χώρας. Γι’ αυτό και τονίζεται η ανάγκη αυστηρού ελέγχου των δημοσιονομικών δαπανών.
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
Συνιστάται ο αυστηρός έλεγχος των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών, που αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος σταθερότητας. Γι’ αυτό και θα πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια ώστε να μη χρειασθεί να χρησιμοποιηθεί το ειδικό αποθεματικό του προϋπολογισμού για την αντιμετώπιση τυχόν αύξησης των πρωτογενών δαπανών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, σε περίπτωση υστέρησης των δημοσιονομικών εσόδων θα έχει δημιουργηθεί πρόσθετη δικλίδα ασφαλείας για την επίτευξη των στόχων.
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
Παρά την επίτευξη υψηλού δημοσιονομικού πλεονάσματος κατά τα τελευταία χρόνια, συνιστάται η άσκηση σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής για να αντιμετωπισθεί πιθανή υπερθέρμανση της οικονομίας. Επίσης ζητείται να συνεχισθεί η αύξηση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων μέσω της περαιτέρω μείωσης των δημοσιονομικών δαπανών, ώστε να καταστεί δυνατό να επεκταθεί η μείωση των υφιστάμενων υψηλών φορολογικών βαρών, ιδιαίτερα των εργοδοτών, με στόχο τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
ΣΟΥΗΔΙΑ
Συνιστάται να συνεχισθεί η άσκηση σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής ώστε να καταστεί δυνατός ο έλεγχος των πληθωριστικών πιέσεων σε συνδυασμό με την ασκούμενη νομισματική πολιτική. Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνεται επιπρόσθετα και ο κίνδυνος αύξησης του πληθωρισμού λόγω της αδυναμίας κάλυψης της ζήτησης από την πλευρά της προσφοράς ενώ ζητείται και η περαιτέρω μείωση της φορολογίας, η οποία εξακολουθεί να παραμένει σε υψηλά επίπεδα παρά τις πρόσφατες μειώσεις, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτείται αυστηρός έλεγχος των δημοσιονομικών δαπανών ώστε να μην υπάρξει υπέρβαση των στόχων του προγράμματος σύγκλισης.
ΒΡΕΤΑΝΙΑ
Η συνεχής συσσώρευση δημοσιονομικών πλεονασμάτων κατά τα τελευταία χρόνια επιτρέπει να παραμείνουν αμετάβλητοι οι στόχοι του προγράμματος σύγκλισης, αν και παράλληλα θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι οποιαδήποτε νέα δημοσιονομική δαπάνη ή μείωση της φορολογίας δεν θα δημιουργήσει αποκλίσεις. Στο πλαίσιο αυτό συνιστάται η αύξηση της αναλογίας των επενδύσεων του δημόσιου τομέα, οι οποίες κρίνεται ότι δεν βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο, χωρίς όμως να σημειωθεί αύξηση του συνολικού επιπέδου των δημοσιονομικών δαπανών.
