Η συσκευή αυτόματης διερμηνείας μπορεί να αφήσει κάποτε χωρίς δουλειά τους επαγγελματίες διερμηνείς
Για τους λάτρεις του Star Trek, το επίτευγμα δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στα επεισόδια της γνωστής σειράς επιστημονικής φαντασίας, κάθε έλλογο ον στο Σύμπαν μπορεί πανεύκολα να μιλήσει αγγλικά, αρκεί να του τοποθετήσουν στο αφτί την ειδική μικροσυσκευή. Ε, κάτι ανάλογο είχαν στο μυαλό τους και οι γερμανοί επιστήμονες που ανέπτυξαν το σύστημα αυτόματης διερμηνείας Verbmobil, μόνο που η δική τους συσκευή ούτε στο μέγεθος ούτε στην εμβέλεια δράσης θυμίζει τα εξαρτήματα του δόκτορος Σποκ.
Πάντως ο βασικός στόχος παραμένει ο ίδιος: αυτόματη διερμηνεία μεταξύ ομιλουμένων γλωσσών, με τη βοήθεια φυσικά του παρεμβαλλόμενου λογισμικού. Στο πρόγραμμα Verbmobil συνεργάζονται 29 φορείς, ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής προέλευσης, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται κολοσσοί όπως η Siemens, η ΙΒΜ, η Philips και η Daimler Benz. Επικεφαλής του προγράμματος είναι ο καθηγητής Βόλφγκανγκ Βάλστερ και η ομάδα του στο Γερμανικό Ερευνητικό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ζάαρμπρύκεν. Η πρώτη παρουσίαση του πρωτότυπου Verbmobil έγινε την περασμένη εβδομάδα στο Μόναχο.
Μέχρι στιγμής, οι δυνατότητες του Verbmobil περιορίζονται σε τυποποιημένες συζητήσεις, όπως επί παραδείγματι το κλείσιμο ενός ραντεβού, με περιορισμένο λεξιλόγιο και μόνον από τα γερμανικά ή τα ιαπωνικά προς τα αγγλικά. Μετά την πρόσφατη παρουσίαση του συστήματος, η έρευνα στον χώρο του Verbmobil εισέρχεται σε νέα φάση, με στόχο την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων εφαρμογών. Ακόμη όμως και αυτή η πρώτη επιτυχία στο αρχικό στάδιο του Verbmobil προϋπέθετε την υπερπήδηση τεράστιων τεχνικών εμποδίων. Αξίζει να δούμε συνοπτικά πώς οι επιστήμονες έδωσαν σάρκα και οστά στον αυτόματο διερμηνέα.
Για τη διευκόλυνση της διαχείρισης του τεράστιου όγκου πληροφοριών που προϋποθέτει η διερμηνεία, οι επιστήμονες οικοδόμησαν το σύστημα με βάση μια σειρά από ανεξάρτητα δομικά στοιχεία, αρκετά από τα οποία ασχολούνται αποκλειστικά με την αναγνώριση της φωνής και την ανάλυση της ομιλίας, άλλα με τη μετάφραση και άλλα, τέλος, με τη σύνθεση της φωνής. Ο σαφής καταμερισμός της εργασίας στα διαφορετικά δομικά στοιχεία του συστήματος επιτρέπει την εισαγωγή βελτιώσεων σε ένα ή περισσότερα από αυτά, χωρίς ανατροπή των ισορροπιών στο σύστημα.
Η αρχική φάση της εργασίας προϋποθέτει την ψηφιακή αποτύπωση της ομιλίας και τη διοχέτευσή της στα στοιχεία εκείνα που διεκπεραιώνουν την αναγνώριση της φωνής. Σε αντίθεση με άλλα συστήματα αναγνώρισης φωνής που στηρίζονται στην προσεκτική προφορά των λέξεων, τις παύσεις κλπ., το Verbmobil ανατρέχει σε στατιστικά γλωσσικά μοντέλα, κάνοντας μια ανάλυση που μοιάζει πολύ με εκείνη του ανθρώπινου εγκεφάλου. Ιδιαιτερότητες στην προφορά, άσκοπες παύσεις, εεε… και ααα… δεν μπερδεύουν το Verbmobil. Ενα από τα δομικά στοιχεία εξειδικεύεται στην αναζήτηση λέξεων – κλειδιά που τοποθετούν το εννοιολογικό περιεχόμενο στη σωστή του διάσταση.
Ακολουθεί η μετάφραση η οποία βασίζεται σε δύο είδη ανάλυσης: τη βαθιά και τη ρηχή. Η μία διερευνά την ορθότητα και τη σύνταξη των λέξεων στη ροή του λόγου και η δεύτερη αναζητεί τα μηνύματα που αναδύονται στο πλαίσιο της συζήτησης. Στη συνέχεια γίνεται η σύνθεση του λόγου του «διερμηνέα» σε σωστά αγγλικά και μάλιστα σε φωνή που μιμείται τον αρχικό ομιλητή (τονικά υψηλότερη για τις γυναίκες και χαμηλότερη για τους άνδρες).
Με δεδομένο τον τεράστιο όγκο πληροφοριών που διαχειρίζεται το Verbmobil, είναι αμφίβολο αν ποτέ η συσκευή θα καταφέρει να γίνει φορητή ή έστω ατομική. Οι εμπνευστές του πάντως προσανατολίζονται σε συγκεκριμένες εφαρμογές του μαζικότερης διάστασης: στην αντικατάσταση του τηλεφωνητή/διερμηνέα που κλείνει εισιτήρια για το αεροπλάνο ή δωμάτια για το ξενοδοχείο κ.ο.κ. Πιστεύουν επίσης ότι με ένα τηλεφώνημα στο ειδικευμένο κέντρο του Verbmobil, οι πελάτες θα μπορούν εξ αποστάσεως να δίνουν λύσεις στα προβλήματα διερμηνείας που αντιμετωπίζουν.
Οι λάτρεις της «φορητής» μουσικής φαίνεται πως θα απαλλαγούν από το βάρος των πάσης φύσεως γουόκμαν και ντίσκμαν και σε λίγο θα έχουν στη διάθεσή τους μουσικά τσιπάκια που θα χωρούν και στην πιο μικρή τσέπη.
Οι μεγάλες εταιρείες ηλεκτρονικών συσκευών και συσκευών αναπαραγωγής ήχου επιτέλους συμφώνησαν για τις προδιαγραφές που θα έχουν οι πολύ μικρές κάρτες ψηφιακής μνήμης, ανοίγοντας νέες προοπτικές στην αγορά μικροσυσκευών. Εταιρείες όπως η AMD, η Intel, η Fujitsu και η Sharp κατάφεραν να κατασκευάσουν κάρτες διαστάσεων 38mm Χ 33mm (οι διαστάσεις των νέων προδιαγραφών) με μνήμη flash ως και 64 μεγαμπάιτς. Η μνήμη flash δεν είναι «πτητική» και δεν έχει ανάγκη από διαρκή τροφοδοσία με ενέργεια για την αποθήκευση των δεδομένων.
Παράλληλα, εταιρείες όπως η Philips, η Grundig και η Olympus συμφώνησαν να παραμερίσουν τους καβγάδες τους περί ασυμβατότητας των μικροκασετών που ήδη κατασκευάζουν και να στρέψουν σύσσωμες την προσοχή τους στη μικροσκοπική κάρτα μνήμης. Εν τω μεταξύ, τα εργαστήρια της Bell στις Ηνωμένες Πολιτείες και της NEC στην Ιαπωνία αναπτύσσουν ήδη φορητά στερεοφωνικά που διαβάζουν τσιπάκια. Από τους καταναλωτές ζητείται μόνο λίγη υπομονή… Κυβερνοκουλτούρα και στην Αφρική
Τα κυβερνοκαφενεία κατακτούν και τη Μαύρη Ηπειρο. Στην πρωτεύουσα της Σενεγάλης, Ντακάρ, άνοιξε πρόσφατα το κυβερνοκαφενείο της φωτογραφίας μας όπου μαζί με το τσάι σερβίρεται και πρόσβαση στο Internet. Πρόκειται μάλιστα για το έβδομο κυβερνοκαφενείο στην Αφρική, μόνο που τα άλλα έξι βρίσκονται στο νότιο μέρος της ηπείρου. Σε ολόκληρο τον κόσμο λειτουργούν σήμερα περισσότερα από 250 κυβερνοκαφενεία, πολλά από τα οποία στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη. Είναι να απορεί κανείς πότε θα εισαχθεί το είδος και στη χώρα μας… «Γυμνά» φρούτα στα ράφια
Οσοι βαριούνται να καθαρίζουν τα φρούτα τους (πορτοκάλια ή μανταρίνια) φαίνεται πως θα απαλλαγούν συντόμως από τον μπελά. Αμερικανοί επιστήμονες ανέπτυξαν μια μέθοδο επεξεργασίας των εσπεριδοειδών που τους επιτρέπει να φθάνουν στα ράφια των μανάβικων… χωρίς τη φλούδα.
Τα «γυμνά» πορτοκάλια, μανταρίνια ή γκρέιπφρουτ έχουν υποστεί επεξεργασία με διαλύματα ενζύμων τα οποία έχουν την ιδιότητα να υδρολύουν την κολλώδη ουσία που βρίσκεται κάτω από τη φλούδα τους ή και ανάμεσα στις φέτες τους. Τη μέθοδο ανέπτυξε η ερευνητική ομάδα του Τζο Μπρούμερ στο Ερευνητικό Εργαστήριο Εσπεριδοειδών και Τροπικών Προϊόντων της Ερευνητικής Γεωργικής Υπηρεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών που έχει την έδρα του στην πολιτεία της Φλόριντα. Παρ’ όλο που ο κ. Μπρούμερ έχει αποσυρθεί, ο διάδοχός του Μπομπ Μπέικερ έχει ήδη κατοχυρώσει την τεχνολογία και «γυμνά» φρούτα έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στα ράφια των σουπερμάρκετ της Αμερικής αλλά και της Ευρώπης, της Ιαπωνίας και της Ν. Αφρικής.
Ας δούμε όμως πώς ακριβώς γίνεται το «γδύσιμο» των φρούτων από τη φλούδα τους. Τα εσπεριδοειδή εμποτίζονται με διαλύματα ενός ενζύμου που ονομάζεται πεκτάση και έχει την ιδιότητα να υδρολύει τις πεκτίνες. Πεκτίνες ονομάζονται οι βλεννοειδείς ουσίες που λειτουργούν ως μοριακή «κόλλα» ανάμεσα στη φλούδα των φρούτων και στο «ψαχνό» τους. Το διάλυμα πεκτάσης διεισδύει στην πορώδη επιφάνεια της φλούδας και κάνει τις πεκτίνες να χάσουν τη συγκολλητική τους ιδιότητα. Μετά την επεξεργασία, το φρούτο μπορεί να αποφλοιωθεί μέσα σε 10 δευτερόλεπτα και από τον πιο αδέξιο άνθρωπο.
Η μέθοδος γρήγορης αποφλοίωσης μπορεί να εφαρμοσθεί σε όλα τα εσπεριδοειδή και δεν επηρεάζει τη γεύση τους. Και αυτό γιατί, σε αντίθεση με την πορώδη επιφάνεια της φλούδας, το «ψαχνό» των φρούτων είναι πρακτικά «αδιάβροχο» στην πεκτάση. Ακόμη όμως και αν λίγη από αυτή την ουσία καταφέρει να περάσει μέσα στις φέτες τους, η κατανάλωσή της από τον ανθρώπινο οργανισμό είναι εντελώς αβλαβής, όπως βεβαιώνουν οι εμπνευστές της μεθόδου.
Το μόνο μειονέκτημα των «γυμνών» φρούτων είναι ότι η διάρκεια ζωής τους στο ράφι είναι πολύ μικρότερη από εκείνη των φρούτων με φλοιό. Από την άλλη πλευρά, οι ειδικοί λέγουν ότι έτσι θα μπορούν να πωλούνται χωρίς να χάνουν την αξία τους φρούτα που εξωτερικά έχουν τσαλαπατηθεί, αλλά εσωτερικά διατηρούνται σε αρίστη κατάσταση. Αλίμονο στον καταναλωτή… Τα σχετικά ένζυμα είναι πάντως ήδη διαθέσιμα και στην Ευρώπη, αφού τα διαθέτει στην αγορά η δανική βιοτεχνολογική εταιρεία Novo Nordisk, με το όνομα Peelzym (δηλ. ένζυμο που αποφλοιώνει).
