Την προσεχή Παρασκευή στη μουσική σκηνή «Φωνές» θα αρχίσει το 5ο Φεστιβάλ Κρουστών. Γνωστές ελληνικές ομάδες – μαζί τους και ο ινδός δεξιοτέχνης των tablas Σανκάρ Λα – χρησιμοποιώντας πάσης φύσεως κρουστά και τύμπανα θα συνομιλήσουν μεταξύ τους επιδιώκοντας να παραγάγουν ήχους και ποικιλία ηχοχρωμάτων που θα κινηθούν από την παράδοση ως τον αυτοσχεδιασμό. Τουλάχιστον αυτά είναι τα κίνητρα και οι στόχοι Των Κρουστών της Τάκη, των Κροτάλων, του Σόλη Μπαρκή, του Νίκου Τουλιάτου, του Αλέκου Χρηστίδη, του Μιχάλη Κλαπάκη και Των Δαχτύλων της Εκάτης καθώς και του Βασίλη Βασιλάτου. Υπάρχει όμως «σκηνή» κρουστών στην Ελλάδα ώστε να δικαιολογείται φεστιβάλ; Υπάρχουν συγκροτήματα, μουσικοί, αλλά και κοινό, οι τρεις βασικές προϋποθέσεις ώστε μια μουσική έκφραση να χαρακτηριστεί «σκηνή»; Αλλος λίγο, άλλος πολύ, οι περισσότεροι από τους παίκτες κρουστών που συνομίλησαν με «Το Βήμα» διατυπώνουν την άποψη ότι, ακόμη και αν δεν μιλάμε για «σκηνή», βρισκόμαστε πολύ κοντά σε αυτήν.
Ο Νίκος Τουλιάτος, ένας από τους πρωτεργάτες των ηχοχρωμάτων και του πειραματικού αυτοσχεδιασμού, ικανός να παραγάγει ήχο χρησιμοποιώντας λάστιχο ποτίσματος, μαξιλάρια, κουδούνια προβάτων, καλοριφέρ, πριόνια, κατσαρόλες, ποτήρια και φυσικά παντός είδους κρουστά, σημειώνει: «Υπάρχει “σκηνή” κρουστών μουσικών, αλλά ακόμη δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει. Και δεν μιλώ για τα κρουστά που υπάρχουν στον συμφωνικό χώρο, αλλά για αυτά που κινούνται στον χώρο του πειραματισμού ή που βασίζονται σε όργανα άλλων πολιτισμών». Για τον ίδιο, κρουστός ήχος παράγεται «ακόμη και όταν χτυπάς το κεφάλι σου στον τοίχο. Αυτό σημαίνει ότι ο καθένας έχει τη δυνατότητα να παραγάγει ήχο με ό,τι πιάσει στα χέρια του. Οπότε, πρόκειται για όργανα με ευρείες δυνατότητες δημιουργίας». Ο Αλέκος Χρηστίδης, ο οποίος θα εμφανισθεί μαζί με τον Νίκο Τουλιάτο στις «Φωνές», θεωρείται από τους ειδήμονες ο «πατριάρχης» του είδους στην Ελλάδα. «Ο ήχος των κρουστών οργάνων άλλαξε ριζικά από τη δεκαετία του ’40, όπου πολλοί μουσικοί στράφηκαν σε πειραματικούς ήχους. Μάλιστα έχουν καταμετρηθεί 200 διαφορετικά κρουστά όργανα όσον αφορά την παραγωγή ηχοχρωμάτων. Σήμερα οι κρουστοί δεν είναι μόνο εκτελεστές οργάνων, εφόσον οι συναυλίες τους αποτελούν ουσιαστικά περφόρμανς. Οποια και αν είναι όμως η εξέλιξη στην Ελλάδα, αυτό δεν σημαίνει ότι σήμερα οι νέοι για να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο δεν πρέπει να έχουν κλασική παιδεία». Ο Μιχάλης Κλαπάκης, δημιουργός του συγκροτήματος Τα Δάχτυλα της Εκάτης (και μέλος των Δυνάμεων του Αιγαίου), παρών και στα προηγούμενα τέσσερα φεστιβάλ, διατυπώνει την άποψη ότι «υπάρχει ακροατήριο έτοιμο να δεχτεί νέες μουσικές προτάσεις. Ισως επειδή η γλώσσα των κρουστών είναι περισσότερο πολυεθνική σε σχέση με τις γλώσσες των άλλων οργάνων. Φτάνει αυτή η ανάμειξη των διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων να οδηγεί σε ουσιαστικό αποτέλεσμα».
Τα Κρόταλα είναι από τα συγκροτήματα εκείνα που αναμειγνύουν διαφορετικά ηχοχρώματα. Τοποθετημένοι μουσικά στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, χωρίς να αποκόπτονται από τα παραδοσιακά κρουστά της Ελλάδας εξερευνούν τρόπους για να παντρέψουν τα παραπάνω στοιχεία με την Ανατολή, τη Δύση και τα Βαλκάνια. Ο Πέτρος Κούρτης, μέλος του συγκροτήματος, πιστεύει ότι για να υπάρχει «σκηνή κρουστών» «πρέπει να υπάρχουν πολλοί πιστοί. Να δημιουργηθούν συγκροτήματα και παράλληλα το κοινό να ενδιαφέρεται, κάτι που τον τελευταίο καιρό έχει αρχίσει να συμβαίνει». Για τον ίδιο, η ιδιαιτερότητα που κρύβουν τα κρουστά είναι ότι «η μουσική τους είναι άμεσα συνυφασμένη με το συναίσθημα του καθενός από εμάς. Για παράδειγμα, αν αρχίσεις να χτυπάς άτεχνα ένα όργανο – κάτι πολύ εύκολο για τον καθένα – η μουσική που παράγεται ικανοποιεί μόνο το δικό σου συναίσθημα, χωρίς να μπορείς να επικοινωνήσεις με τους γύρω σου. Η μουσική των κρουστών όμως οφείλει και πρέπει να μοιράζεται μεταξύ των μουσικών και όσων την ακούν». Από τα νέα συγκροτήματα που κινούνται στον χώρο των κρουστών είναι και Τα Κρουστά της Τάκη, συγκρότημα το οποίο χρησιμοποιώντας τη δύναμη των αφρικανικών και ανατολικών κρουστών αναμειγνύει στις συνθέσεις του τις γκάιντες, τις φωνές και τον χορό. Ο Λευτέρης Γρηγορίου, μέλος του συγκροτήματος και από τους πλέον αισιόδοξους, θεωρεί ότι τα κρουστά στο άμεσο μέλλον θα γνωρίσουν «μεγάλη άνθηση εφόσον είναι όργανα στα οποία ο καθένας μπορεί να έχει εύκολη επαφή. Πιστεύω ότι μέσα από αυτή την επαφή θα δημιουργηθούν νέες ομάδες οι οποίες θα αναζητήσουν την αναπαραγωγή ήχων από άλλους λαούς και πολιτισμούς».
Κοινός τόπος όλων των ομιλούντων είναι ότι δεν υπάρχουν χώροι αλλά και τρόποι επικοινωνίας ώστε το κοινό να τους γνωρίσει καλύτερα και να παρευρίσκεται με μεγαλύτερους αριθμούς στις εμφανίσεις τους. Αλλωστε, όπως δήλωσε ο Πέτρος Κούρτης, «μόνο αν υπάρχει ενδιαφέρον μπορεί να χτιστεί κάτι. Πόσο μάλλον στην τέχνη».
Το πρόγραμμα του 5ου Φεστιβάλ Κρουστών στις «Φωνές» (Αρτέμωνος 9, Νέος Κόσμος, τηλ. 210 9270.628, ηλεκτρονική διεύθυνση www. fones-live.gr) έχει ως εξής: Τα Κρουστά της Τάκη (21/2), Κρόταλα (22, 23/2), Σόλης Μπαρκής (24/2), Νίκος Τουλιάτος – Αλέκος Χρηστίδης (25/2), Μιχάλης Κλαπάκης και Τα Δάχτυλα της Εκάτης (26/2), Κρουστών συνεύρεση – συναυλία ανοιχτή σε όσους επιθυμούν να λάβουν μέρος και να παίξουν ζωντανά (27/2), Σανκάρ Λα (28/2 και 1/3) και Βασίλης Βασιλάτος (2/3). Ωρα έναρξης: 22.30.
