Τζον Γου

Χορεύοντας με τις σφαίρες

«Ενας σωστότερος τίτλος θα ήταν “Η Επικίνδυνη Αποστολή του Τζον Γου”» θα δηλώσει σε μια σχετικά πρόσφατη συνέντευξή του ο Τομ Κρουζ για την τελευταία, ήδη μεγάλη εισπρακτική επιτυχία του, την «Επικίνδυνη αποστολή 2», που χθες έκανε την πρεμιέρα της σε μεγάλο κύκλωμα ελληνικών αιθουσών με την προοπτική να ακολουθήσει αξιοζήλευτη καριέρα (και είναι βέβαιον ότι θα τα καταφέρει). «Πέρα από καθετί» ο 37χρονος σταρ θα συνεχίσει «αυτή είναι μια ταινία του Τζον Γου και όχι δική μου».

Η μεταξύ αστείου και σοβαρού δήλωση του παμπόνηρου Κρουζ κρύβει μεγάλο ποσοστό αλήθειας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που ο Κρουζ, ανέκαθεν ένας από τους πιστότερους θαυμαστές του Τζον Γου, ήταν εκείνος που επέλεξε τον κινέζο σκηνοθέτη για τη δημιουργία μιας «συνέχειας» της «Επικίνδυνης αποστολής» του Μπράιαν ντε Πάλμα, η οποία με τη σειρά της επανέφερε στο προσκήνιο τη λατρεμένη τηλεοπτική σειρά κατασκοπείας της δεκαετίας του 1960. Ο επιτυχημένος ηθοποιός και πανέξυπνος παραγωγός όχι απλώς ήξερε ακριβώς τι έπρεπε να κάνει για να ικανοποιήσει τα εκατομμύρια των θαυμαστών του ­ αφότου τους μπέρδεψε παίζοντας στο «Μάτια ερμητικά κλειστά» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, όπου η ερμηνεία του κατά γενική ομολογία δεν άρεσε ­ αλλά και τον τρόπο για να το πετύχει όσο το δυνατόν καλύτερα. Μια ανάλαφρη περιπέτεια στα χέρια ενός δεξιοτέχνη του είδους.

Μπορεί να φανεί κάπως υπερβολικό, κανένας όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι εδώ και πολλά χρόνια ο Τζον Γου θεωρείται ­ αν όχι ο κορυφαίος ­ ένας από τους κορυφαίους σκηνοθέτες ταινιών δράσης στο Χόλιγουντ. Και είναι… Κινέζος. Καλά καλά δεν μιλάει σωστά αγγλικά. Η μοναδική ικανότητά του όμως στη στυλιζαρισμένη εικονογράφηση της χορογραφημένης βίας, κατά τέτοιον τρόπο μάλιστα ώστε η αναληθοφάνειά της ποτέ να μην ενοχλεί, όπως συμβαίνει στην «Επικίνδυνη αποστολή 2», προφανώς «ανάγκασε» το Χόλιγουντ να επενδύσει πολλά επάνω στον σκηνοθέτη όταν αποφάσισε να τον αποκτήσει απορροφώντας τον από το Χονγκ Κονγκ στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας.

Ακόμη πιο παράξενο δείχνει να είναι το βιογραφικό του Τζον Γου προτού ακόμη καταξιωθεί στον χώρο της θεαματικής περιπέτειας. Ο σκηνοθέτης, που ξεκίνησε την καριέρα του στις αρχές της δεκαετίας του 1970 από την κινεζική εταιρεία παραγωγής Golden Pictures, εθεωρείτο κάποτε στην πατρίδα του ο «πολλά υποσχόμενος νέος βασιλιάς της κωμωδίας»! Για την ακρίβεια οι ποικίλες επιρροές από διαφορετικά είδη κινηματογράφου ήταν εκείνες που διαμόρφωσαν το χαρακτηριστικό στυλ του. Αλλωστε ένας κριτικός θα σημειώσει αργότερα πως οι ταινίες του Τζον Γου δίνουν την εντύπωση ότι ο δημιουργός τους είναι μεγάλος θαυμαστής της Οπερας του Πεκίνου, ο οποίος ταυτοχρόνως εκτιμά απεριόριστα τον κινηματογράφο του Ντέιβιντ Λιν. Διόλου τυχαία ο Γου, σε αντίθεση με πολλούς συγχρόνους του κινέζους κινηματογραφιστές, δεν θέλησε ποτέ να «ξεπετάξει» τη μία ταινία μετά την άλλη. Επιμελής μελετητής και σινεφίλ, ερεύνησε κλασικές ταινίες του αμερικανικού αλλά και του ευρωπαϊκού κινηματογράφου ­ από τον «Δολοφόνο με το αγγελικό πρόσωπο» του Ζαν-Πιερ Μελβίλ ως «Το μεροκάματο του τρόμου» του Ανρί-Ζορζ Κλουζό ­ και το 1986 με την ταινία «Α better tomorrow» έδωσε νέους ορίζοντες στον κινηματογράφο δράσης του Χονγκ Κονγκ (σημειωτέον, αυτή είναι η ταινία που ενέπνευσε τον Κουέντιν Ταραντίνο για το «Reservoir Dogs»).

Η μεταγραφή στις ΗΠΑ

Το Χόλιγουντ είχε φυσικά και άλλους σοβαρότερους λόγους για να στηρίξει τη «μεταγραφή» του Γου από το Χονγκ Κονγκ στις ΗΠΑ: οικονομικούς. Λίγοι πιθανόν να γνωρίζουν ότι η καλύτερη ταινία του Γου, το «The killer» (1989), παραμένει η πιο προσοδοφόρα ως σήμερα ασιατική ταινία στις ΗΠΑ μετά τον «Κίτρινο πράκτορα του Χονγκ Κονγκ» («Enter the Dragon»), την περιπέτεια κουνγκ φου παραγωγής 1973 με πρωταγωνιστή τον Μπρους Λι. Και είναι κρίμα που οι ταινίες της περιόδου του Γου στο Χονγκ Κονγκ παραμένουν άγνωστες στην Ελλάδα καθ’ ότι μέσω εμπορικής διανομής δεν κατάφεραν ποτέ να βρουν δίοδο στο κοινό. Ταινίες όπως το «Hard boiled», το «Bullet in the head», το «Full contact» και το «City on fire» έχουν το δικό τους, ξεχωριστό άρωμα διότι ο σκηνοθέτης τους κατόρθωσε να ενσωματώσει την κλασική αφηγηματική φόρμα του ελαφρού αμερικανικού κινηματογράφου στο μυστήριο της ασιατικής κουλτούρας. Η ιδέα για ένα αφιέρωμα από το Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης στις ταινίες που ο Τζον Γου γύρισε στο Χονγκ Κονγκ δεν θα ήταν καθόλου άσχημη, πόσο μάλλον από τη στιγμή που ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Μισέλ Δημόπουλος τρέφει υπέρμετρη αγάπη προς τις ταινίες ασιατικής ταυτότητας…

Τα αστυνομικά παραμύθια

Τι έκανε ο Τζον Γου στην Αμερική; Εκανε καλύτερα αυτό που έμαθε να κάνει στο Χονγκ Κονγκ: πληθωρικές ταινίες δράσης. Οι ταινίες του Γου δεν προσπαθούν να κοροϊδέψουν κανέναν. Σύγχρονα αστυνομικά παραμύθια, τοποθετούνται στον χαοτικό μικρόκοσμο κακοποιών, οι οποίοι όμως λειτουργούν πιστοί στους κώδικές τους. Παραμύθια στα οποία ταυτοχρόνως διακρίνουμε μια αίσθηση διεστραμμένου χιούμορ που βρίσκει πάντα τη θέση του μέσα σε ποταμούς αίματος, χιλιάδες άδειους κάλυκες και άλλες τόσες σφαίρες που έχουν σφηνώσει σε άψυχα σώματα. Τα «Αδίστακτα πρόσωπα» («Face/Off», 1997), όπου το «Καλό» ταυτίζεται με το «Κακό» την ώρα που ο Τζον Τραβόλτα παίζει τον Νίκολας Κέιτζ και ο Νίκολας Κέιτζ παίζει τον Τζον Τραβόλτα, παραμένει η καλύτερη περίπτωση τέτοιας ταινίας. Χειρότερη θα λέγαμε ότι είναι η πρώτη ταινία του Γου στις ΗΠΑ, ο «Δύσκολος στόχος» («Hard target», 1992), που και πάλι είναι η μοναδική παραγωγή για την οποία θα πρέπει να αισθάνεται υπερήφανος ο πρωταγωνιστής της Ζαν-Κλοντ βαν Νταμ.

Η «Επικίνδυνη αποστολή 2» υπήρξε μια ιδιαίτερη πρόκληση για τον Γου, ο οποίος, αν και ομολογεί ότι δεν αγαπά τα sequels διότι δεν βρίσκει σε αυτά δημιουργικό υπόβαθρο, δέχθηκε να τη γυρίσει εφόσον του δόθηκε απόλυτη ελευθερία από τον Κρουζ. «Προσπαθώ να σκηνοθετώ τη δράση συναισθηματικά» υποστηρίζει ο σκηνοθέτης. «Μου αρέσει να χρησιμοποιώ την αργή κίνηση και να φτιάχνω ρομαντική ατμόσφαιρα μέσα στον κίνδυνο. Προτιμώ να αντιμετωπίζω τη βία όπως το μπαλέτο και καμιά φορά όπως τα καρτούν».