ΔΙΑΒΗΜΑ πραγματοποίησε ο έλληνας μόνιμος αντιπρόσωπος στην Ευρωπαϊκή Ενωση κ. Λ. Τσίλας στον επίτροπο για τις Εξωτερικές Υποθέσεις κ. Χανς βαν ντεν Μπρουκ την περασμένη Πέμπτη με αντικείμενο τους δύο κανονισμούς που προωθούνται για τη χρηματοδότηση της Τουρκίας πληροφορείται «Το Βήμα». Η κίνηση αυτή έγινε έπειτα από οδηγίες του υπουργού Εξωτερικών κ. Θ. Πάγκαλου και του υφυπουργού κ. Γ. Κρανιδιώτη με αφορμή την επίσημη παρουσίαση των σχετικών εγγράφων από τον κ. Βαν ντεν Μπρουκ. Ο κ. Τσίλας σε ιδιαίτερα έντονο ύφος μετέφερε τη μομφή που αποδίδει η Αθήνα στον κοινοτικό επίτροπο, ότι δεν σεβάστηκε την ευρωπαϊκή νομιμότητα και δεν ανταποκρίθηκε στον ρόλο του θεματοφύλακά της, καθώς παρέκαμψε τα συμφέροντα ενός κράτους-μέλους και τροποποίησε τη νομική βάση των αποφάσεων του Κάρντιφ. Ο κ. Βαν ντεν Μπρουκ υποσχέθηκε από την πλευρά του ότι θα επιδιώξει τηλεφωνική επικοινωνία με τον κ. Πάγκαλο.
Παρά την ένταση που κυριάρχησε, η ελληνική πλευρά εισηγήθηκε την αναζήτηση μιας φόρμουλας που θα στηρίζεται στην επαναβεβαίωση της ενταξιακής πορείας της Κύπρου και στην ικανοποίηση της ανησυχίας της Ελλάδας από την επεκτατική πολιτική της Αγκυρας. Σε πρακτικό επίπεδο αυτό θα σήμαινε πως η Ελλάδα θα συναινούσε σε έναν κανονισμό υπό την προϋπόθεση ότι η Ενωση θα έκανε μια δήλωση εγγύησης των ελληνικών συνόρων και θα αναλάμβανε τη δέσμευση να μη συνδεθεί η ένταξη της Κύπρου με την επίλυση του πολιτικού προβλήματος. Από τη συζήτηση που έγινε φάνηκε πάντως ότι ο κ. Βαν ντεν Μπρουκ προχώρησε υπό το βάρος μιας μακράς και ατελέσφορης αναμονής, καθώς η ιδέα κυκλοφορούσε εδώ και αρκετό καιρό αλλά ελάχιστα προωθήθηκε στην πράξη. Ο κ. Βαν ντεν Μπρουκ ανέμενε τη συγκεκριμενοποίηση της πρότασης από την Αθήνα, ενώ η ελληνική κυβέρνηση θεωρούσε πως την πρωτοβουλία έπρεπε να την αναλάβουν οι Βρυξέλλες και τελικά όλα έμειναν στον αέρα…
Του επεισοδίου είχε προηγηθεί ένα δεκαήμερο εντατικής ανταλλαγής απόψεων ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ελληνική διπλωματία προσπάθησε να επιτύχει κάποια μορφή συνεννόησης με τον κ. Βαν ντεν Μπρουκ και στην αρχή φάνηκε ότι υπήρχαν σοβαρές ελπίδες να βρεθεί μια φόρμουλα αποδεκτή από όλους. Την περασμένη Πέμπτη όμως το κλίμα των διαβουλεύσεων μεταβλήθηκε άρδην και τα ελληνικά αιτήματα απορρίφθηκαν κατηγορηματικά. Η αιτία της μεταστροφής αποδίδεται στην κλιμάκωση των πιέσεων από τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ολλανδία και το Βέλγιο. Ο τέσσερις αυτές χώρες ζήτησαν την άμεση ανταπόκριση της Επιτροπής στις οδηγίες του Συμβουλίου Κορυφής του Κάρντιφ. Επιπλέον, σε όλες τις πρόσφατες επαφές της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες οι Αμερικανοί σταθερά ζητούσαν να πληροφορηθούν την πορεία του θέματος και αν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη χρηματοδότηση της Τουρκίας.
Η όλη διαδικασία μπαίνει σε νέα φάση από την επόμενη Τετάρτη, όταν οι δύο κανονισμοί χρηματοδότησης της Τουρκίας θα συζητηθούν στο Κολέγιο των Επιτρόπων. Από εκεί και πέρα η εισήγηση της Επιτροπής θα εξεταστεί στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 26ης Οκτωβρίου, όπου για την επικύρωσή τους απαιτείται πλειοψηφία για τον στηριγμένο στο άρθρο 130Χ και ομοφωνία για τον δεύτερο, που έχει βάση το άρθρο 235. Κατά συνέπεια η Ελλάδα μπορεί αμέσως να εμποδίσει την εφαρμογή τού ενός, αλλά ο άλλος θα αρχίσει την πορεία του μέσα στον δαίδαλο των ευρωπαϊκών θεσμικών ρυθμίσεων. Και εκεί όμως υπάρχουν κωλύματα που δύσκολα μπορεί να υπερβεί, καθώς απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αν η γνώμη είναι ομόφωνη, ο κανονισμός μπορεί να εφαρμοστεί αμέσως. Σε άλλη περίπτωση αναπέμπεται στο Συμβούλιο των Υπουργών, όπου όμως πλέον απαιτείται για την εκ νέου έγκρισή του η ομοφωνία.
Η υποβολή των κανονισμών από τον κ. Βαν ντεν Μπρουκ δεν αποτέλεσε απόπειρα αιφνιδιασμού της Αθήνας. Η προοπτική έκδοσης των κανονισμών συζητήθηκε και στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων που έγινε στο Λουξεμβούργο. Εκεί για πρώτη φορά ο κ. Πάγκαλος εξήγησε στους ομολόγους του ότι η Αθήνα είναι αποφασισμένη να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε περίπτωση που οι κανονισμοί δεν ανταποκρίνονται στη δική της ερμηνεία για το περιεχόμενο των οδηγιών του Κάρντιφ. Η επιλογή της χρονικής στιγμής από τον κ. Βαν ντεν Μπρουκ δεν είναι τυχαία, σχετίζεται με την προγραμματισμένη επίσκεψή του στην Αγκυρα επ’ ευκαιρία των εορτασμών της 75ης επετείου από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας και την αναμενόμενη συνάντησή του με τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών κ. Ισμαήλ Τζεμ. Οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης επιθυμούν την έγκαιρη αποστολή των κατάλληλων μηνυμάτων στην Αγκυρα, ώστε να εξασφαλιστεί και η επιτυχία του Συμβουλίου Σύνδεσης για να αποτελέσει το σημείο στροφής στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Οι προσεχείς δύο μήνες θα είναι εξαιρετικά σημαντικοί για τις επαφές με την τουρκική πλευρά, ώστε να υπάρξει αποτίμηση των κοινών προσπαθειών πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης, το οποίο θα κληθεί να προβεί σε απογραφή των προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής.
Η ελληνική κυβέρνηση στις συσκέψεις που έγιναν το προηγούμενο διάστημα είχε καταλήξει στη θέση ότι θα πρέπει να διαπραγματευτεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη βάση των δύο απαιτήσεων που παρουσιάζονται σήμερα. Εν τούτοις, παρά τις οδηγίες που δόθηκαν από τον πρωθυπουργό κ. Κ. Σημίτη, παρουσιάστηκε μια απροσδόκητη δυσκινησία, η οποία εμπόδισε την ομαλή εξέλιξη της τακτικής της Αθήνας. Το αποτέλεσμα ήταν να επαναλαμβάνεται από την ελληνική διπλωματία η απαίτηση για δήλωση, εκ μέρους της Αγκυρας, που θα ακύρωνε τις τουρκικές απαιτήσεις για τα Ιμια. Το τελικό αποτέλεσμα της δυσκινησίας φάνηκε την περασμένη εβδομάδα…
