Περισσότερο κοντά από κάθε άλλη φορά στο ενδεχόμενο να καταφύγει στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών βρίσκεται η κυβέρνηση. Η κρίσιμη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο Ελσίνκι, η προσπάθεια για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ και η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας οδηγούν κορυφαία κομματικά και κυβερνητικά στελέχη στο συμπέρασμα ότι η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες με πρωτοβουλία του ΠαΣοΚ «καθίσταται αναπόφευκτη» και εισηγούνται στον πρωθυπουργό κ. Κ. Σημίτη εκλογικό αιφνιδιασμό. Υπουργός που βρίσκεται πολύ κοντά στον Πρωθυπουργό εκμυστηρεύθηκε προς «Το Βήμα» ότι «προέχει να συνδέσουμε τις εκκρεμότητες με τις εκλογές και να πάρουμε εμείς την πρωτοβουλία».
Ο κ. Σημίτης φέρεται να έχει προαναγγείλει από καιρό σε συνεργάτες του ότι «τον Δεκέμβριο στο Ελσίνκι θα έχουμε δυσκολίες», ενώ τις τελευταίες ημέρες εμφανίζεται προβληματισμένος για το ενδεχόμενο να «σηκώσει το βάρος» μιας απόφασης που θα ανοίξει τον ευρωπαϊκό δρόμο της Τουρκίας, χωρίς, όπως διαφαίνεται, να υπάρξουν χειροπιαστά ανταλλάγματα από την πλευρά της Αγκυρας. Ο κ. Σημίτης εξέθεσε και στον αμερικανό πρόεδρο κ. Μπιλ Κλίντον την κρισιμότητα αλλά και τη δυσκολία που έχει για την Ελλάδα και για τον ίδιο προσωπικά η συγκατάθεση στην απονομή του τίτλου της «υποψήφιας χώρας» προς την Τουρκία αν δεν υπάρξουν εκ μέρους της συγκεκριμένες δεσμεύσεις είτε στο Κυπριακό είτε στην αναγνώριση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου της Χάγης.
Η κυβέρνηση εξετάζει και το ενδεχόμενο να ζητήσει τη μετάθεση της συζήτησης για την Τουρκία στο επόμενο συμβούλιο κορυφής, αλλά οι πιθανότητες να το επιτύχει είναι περιορισμένες. Εφόσον οι προϋποθέσεις που επιδιώκει δεν έχουν εξασφαλισθεί ως τις 10 Δεκεμβρίου, η προσφυγή στο βέτο εμφανίζεται ως «μονόδρομος». Με βάση αυτό το ενδεχόμενο καταστρώνεται ήδη το «εκλογικό σενάριο» βάσει του οποίου ο Πρωθυπουργός θα ζητήσει, κατά το Σύνταγμα, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τη διάλυση της Βουλής για να αντιμετωπισθούν «εξαιρετικής σημασίας θέματα», στα οποία, εκτός από τα ελληνοτουρκικά, θα ενταχθούν και οι χειρισμοί για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ. Σε αυτή την περίπτωση οι εκλογές θα προκηρυχθούν αμέσως μετά την ψήφιση του προϋπολογισμού και οι κάλπες θα στηθούν περί τα μέσα Ιανουαρίου.
*Ευνοϊκές συνθήκες
Ορισμένοι συνεργάτες του κ. Σημίτη πιστεύουν ότι οι συνθήκες προσφέρονται για πρόωρες εκλογές ακόμη και στην περίπτωση μιας «επιτυχίας» στο Ελσίνκι, παρ’ ότι σε αυτή την περίπτωση η προσφυγή στο άρθρο 41 του Συντάγματος θα χρειαστεί μια ιδιαίτερη αιτιολογία. Σε κάθε περίπτωση πάντως κρίνουν ότι, αν η Ελλάδα θέσει βέτο στο Ελσίνκι, οι εκλογές θα είναι «απαραίτητη συμπληρωματική κίνηση» που ευνοεί τις εκλογικές επιδιώξεις του κυβερνώντος κόμματος.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Δ. Ρέππας άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο του βέτο. Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις την περασμένη εβδομάδα τόνισε χαρακτηριστικά: «Είμαστε έτοιμοι να συμπυκνώσουμε τη θέση μας σε ένα ναι ή ένα όχι. Αυτό θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες. Είμαστε σε μια περίοδο συζητήσεων για όλα αυτά τα ζητήματα και μας δίνεται η δυνατότητα να σταθμίσουμε με γνώμονα το εθνικό συμφέρον τη στάση μας εκείνη την ημέρα που θα ληφθεί η τελική απόφαση, αφού δούμε ποια θα είναι και η στάση όλων των άλλων χωρών σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα». Στον ίδιο τόνο, ανοικτό άφησε το ενδεχόμενο του βέτο και ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Παπανδρέου, ο οποίος φέρεται να υποστηρίζει τη θέση ότι «αν δεν πάρουμε κάτι συγκεκριμένο, δεν πρόκειται να συγκατατεθούμε στην αναγνώριση της Τουρκίας ως υποψήφιας χώρας».
*Επιθετική τακτική
Εκτός των στενών συνεργατών του κ. Σημίτη, δεν είναι λίγοι οι κυβερνητικοί και κομματικοί παράγοντες που συγκλίνουν στην εκτίμηση κατά την οποία «από τη στιγμή που η Ελλάδα θα υποχρεωθεί να ασκήσει βέτο στο Ελσίνκι, διαμορφώνονται για την κυβέρνηση ευνοϊκές προϋποθέσεις για να καταφύγει στη λαϊκή βάση». Σύμφωνα με τους ίδιους, ο κ. Σημίτης θα είναι ιδιαιτέρως πειστικός απέναντι στο εκλογικό σώμα αν ζητήσει την ανανέωση της λαϊκής εντολής για τον περαιτέρω χειρισμό του θέματος της υποψηφιότητας της Τουρκίας και εκ παραλλήλου εντάξει στην απόφασή του για πρόωρες εκλογές τόσο την ίσης σπουδαιότητας υποψηφιότητα της χώρας για την ΟΝΕ όσο και την ανάγκη να εκλεγεί από μια ανανεωμένη Βουλή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Το σενάριο αυτό ενισχύεται από τις προγενέστερες εισηγήσεις που δέχθηκε ο Πρωθυπουργός για πρόωρες εκλογές από έναν ευρύ κύκλο στελεχών που κρίνουν ότι η κυβέρνηση πρέπει να επιδιώξει τη «φυγή προς τα εμπρός» προκειμένου να εκμεταλλευθεί το ευνοϊκό κλίμα που έχουν δημιουργήσει σε επί μέρους κοινωνικές ομάδες οι παροχές των τελευταίων μηνών και ταυτόχρονα να ανακόψει την «επιθετική τακτική» των κομμάτων της αντιπολίτευσης που επιδιώκουν τη φθορά της κυβέρνησης είτε με τη «σκανδαλολογία», που κλιμακώνεται κυρίως από την πλευρά της ΝΔ, είτε με την εκμετάλλευση ακόμη και τυχαίων περιστατικών.
Τα ίδια στελέχη πιστεύουν ότι «η ευνοϊκή συγκυρία για την κυβέρνηση δεν θα αντέξει ως τον Μάρτιο», ενώ η πιθανότητα να μεθοδευτεί από τη ΝΔ η μετάθεση των εκλογών για τον Σεπτέμβριο του 2000 θα δυσχεράνει ιδιαιτέρως το ΠαΣοΚ. Η ένταξη στην ΟΝΕ θα οδηγήσει στην υποχρέωση για έναν «σφιχτό» προϋπολογισμό του 2001 προκειμένου να εξασφαλισθεί η διατηρησιμότητα των κριτηρίων της ένταξης και συνεπώς δεν θα υπάρχουν περιθώρια για τις αναγκαίες εκλογικές παροχές, ενώ τα μέτρα που έχουν αναγγελθεί εσχάτως θα εξανεμισθούν.
*Ανεση χειρισμού
Οι υποστηρικτές του σεναρίου για εκλογικό αιφνιδιασμό διατείνονται ότι η νέα κυβέρνηση θα έχει την ευχέρεια και τη νομιμοποίηση να χειριστεί με «άνεση» τόσο το θέμα που αφορά τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση όσο και τις διαδικασίες για την ένταξη στην ΟΝΕ και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις που ενδεχομένως θα προκύψουν τα δύο πρώτα χρόνια μετά την ένταξη. Σε ό,τι αφορά την προεδρική εκλογή διατείνονται ότι «κανένα κόμμα δεν θα έχει την πολυτέλεια να παρεμβάλει προσκόμματα τον Μάρτιο», ενώ ορισμένοι πιστεύουν ότι το ΠαΣοΚ μπορεί να θέσει ως στόχο την κατάκτηση «προεδρικής πλειοψηφίας» 180 βουλευτών στη νέα Βουλή, αξιοποιώντας τη σταθερή επιμονή του στην επανεκλογή του κ. Κ. Στεφανόπουλου.
Ο κομματικός μηχανισμός βρίσκεται σε ετοιμότητα
Χαρακτηριστικό του κυβερνητικού προσανατολισμού σε πρόωρες εκλογές είναι ότι η ομάδα των στελεχών που συνήθως χειρίζεται τα θέματα επικοινωνίας και εκλογικής τακτικής εμφανίζει κινητικότητα τις τελευταίες ημέρες. Οι κκ. Κ. Λαλιώτης, Ευ. Βενιζέλος, Π. Λάμπρου, Ν. Αθανασάκης και Θ. Τσουκάτος έχουν κάθε Τρίτη συνεργασία με συγκεκριμένη διαφημιστική εταιρεία που υποστηρίζει παγίως το ΠαΣοΚ στις εκλογές, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες έχουν εξασφαλισθεί ήδη χώροι για υπαίθρια διαφήμιση και εκ παραλλήλου διαμορφώνονται προϋποθέσεις για την κάλυψη των «πρακτικών αναγκών» των εκλογών, όπως είναι η παραγωγή του έντυπου υλικού, η διακίνηση των ψηφοφόρων κτλ.
Στην επιχειρηματολογία όσων εισηγούνται πρόωρες εκλογές συμπεριλαμβάνεται και η διαπίστωση ότι ο κομματικός μηχανισμός του ΠαΣοΚ βρίσκεται σε ετοιμότητα, η διατήρηση της οποίας για μεγάλο διάστημα είναι αμφίβολη, ενώ σημειώνουν επίσης ότι «η σύντμηση της προεκλογικής περιόδου θα αποβεί όχι μόνο υπέρ του ΠαΣοΚ αλλά και υπέρ της χώρας και του πολιτικού κλίματος που κινδυνεύει όσο ανεβαίνουν οι τόνοι». Ορισμένοι μάλιστα επισημαίνουν τον κίνδυνο να «κουραστούν» τα στελέχη του ΠαΣοΚ εφόσον «βρίσκονται μονίμως σε θέση άμυνας» και παρατηρούν ότι συχνά εμφανίζεται το φαινόμενο να μην υπάρχουν πολλοί πρόθυμοι να αντιπαρατεθούν δημοσίως με την αντιπολίτευση αναλογιζόμενοι την προσωπική φθορά τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι τις τελευταίες εβδομάδες ελάχιστοι υπουργοί βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Αν εξαιρεθεί ο έμπειρος υπουργός Επικρατείας κ. Κ. Γείτονας, ο οποίος σπεύδει σε κάθε περίπτωση να πάρει μέρος σε δημόσιες συζητήσεις με την αντιπολίτευση, από τα λοιπά μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου μόνο οι κκ. Ευ. Βενιζέλος και Κ. Λαλιώτης και κατά περίπτωση οι κκ. Μ. Χρυσοχοΐδης και Μ. Παπαϊωάννου σήκωσαν το βάρος της αναμέτρησης με τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ορισμένοι από τους «πρωτοκλασάτους» του ΠαΣοΚ προτιμούν να ασχολούνται με την «ατομική προετοιμασία» στις εκλογικές περιφέρειές τους, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις υπουργών και μάλιστα σε «μετωπικά» υπουργεία που αποφεύγουν συστηματικά να υπερασπισθούν δημοσίως την κυβέρνηση, παρ’ ότι ορισμένοι ανήκουν στον στενό κύκλο των πολιτικών φίλων του Πρωθυπουργού!
