από metereologos.gr
Τετάρτη 13 Δεκεμβρίου 2017
 
 

Ο Ντοστογιέφσκι στο νησί Οτόγια

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Link

Ο Νικολάϊ Μιχαϊλόφσκι είναι Ρώσος φιλόσοφος και συγγραφέας δοκιμίων του προπερασμένου αιώνα, ο οποίος σε ένα από τα κείμενά του είχε αποκαλέσει τον Ντοστογιέφσκι «στυγερό ταλέντο». Ενα από τα πιο «φρικτά ευρήματα» του Ντοστογιέφσκι, έγραψε, είναι το γεγονός ότι ανακάλυψε στον άνθρωπο την ροπή για «άσκοπη στυγερότητα». Συχνά, ο άνθρωπος βασανίζει τον συνάνθρωπό του «άσκοπα», χωρίς κανένα πρακτικό αποτέλεσμα, μόνο και μόνο γιατί του «χαρίζει» ηδονή και ευχαρίστηση - αν και ο βασανιστής δεν θα δεχτεί ποτέ κάτι τέτοιο δημόσια. Εκείνος θα πει ότι οι πράξεις του ήταν «απαραίτητες».

Ηταν ο Ντοστογιέφσκι που έκανε αυτό το «φρικτό εύρημα», γράφει ο Μιχαϊλόφσκι, στο διήγημά του «Το χωριό του Στιεπαντσίκοβο και οι κάτοικοί Του». Εκεί περιγράφει έναν ανθρωπάκο της επαρχίας ονόματι Φόμα Οπίσκιν - βασανιστής, στυγερός δολοφόνος, τύραννος. Κατασπαράσσοντας τα θύματά του ο Φόμα ικανοποιεί την ανάγκη του να δρα σαδιστικά, να βασανίζει, να προκαλεί πόνο. Ο Φόμα δεν είναι πρακτικός άνθρωπος - «ψάχνει πάντα αυτό που δεν είναι απαραίτητο». Προκαλώντας πόνο στον συνάνθρωπό του δεν πετυχαίνει τίποτα πρακτικό.

Παρ'όλα αυτά κανείς από αυτούς που σκέφτονται λογικά, πραγματιστικά, ωφελιμιστικά, δεν μπορεί να καταλάβει τον Φόμα Οπίσκιν. Για αυτόν το νόημα έγκειται στην ίδια την σαδιστική πράξη, στην βία για την βία, στην ηδονή της βίας. Όταν ο Φόμα «σκοτώνει χωρία καμία αιτία έναν αθώο άνθρωπο» νιώθει μεγάλη ευχαρίστηση και μια αίσθηση απόλυτης εξουσίας. «Δώστε στον Φόμα Οπίσκιν την εξουσία του Ιβάν του Τρομερού ή του Νέρωνα» γράφει ο Μιχαϊλόφσκι «και όχι μόνο θα τους ισοφαρίσει σε φρικαλεότητες αλλά θα αφήνει όλο τον κόσμο άναυδο με τα εγκλήματά του». Γιατί, όμως, αναρωτιέται, τύποι σαν τον Φόμα Οπίσκιν βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στην Ρωσία; Ο ίδιος απαντάει: «επειδή το κύριο χαρακτηριστικό του Ρώσου, εγγεγραμμένο στον πολιτισμικό κώδικα του ρωσικού έθνους, είναι η συνεχής επιδίωξη του πόνου». Εδώ ο Μιχαϊλόφσκι αστόχησε. Ο Φόμα Οπίσκιν, σχεδόν έτσι όπως τον περιγράφει ο Ντοστογιέφσκι, έδρασε προχθές στην Νορβηγία. «Καθαρόαιμος» Νορβηγός, ονόματι Αντερς Μπέχριγκ Μπρέιβικ, νέος, ξανθός, ευπαρουσίαστος, ακροδεξιός, μισούσε θανάσιμα τους Μουσουλμάνους και οραματιζόταν Σταυροφορίες, δολοφόνησε με στυγερό τρόπο και εντελώς άσκοπα, δεκάδες Νορβηγούς νέους και εφήβους στο νησί Οτόγια…

Ο Φόμα Οπίσκιν ανήκει σε όλα τα έθνη και η Νορβηγία δεν είναι μια χώρα που έχει «εγγεγραμμένη στον πολιτισμικό της κώδικα την συνεχή επιδίωξη του πόνου». Είναι χώρα ευνομούμενη, όπου η φύση και οι άνθρωποι προσπαθούν να συνυπάρχουν σε αρμονία, μια χώρα πολυπολιτισμική που σέβεται τα ανθρώπινα και ατομικά δικαιώματα, που ευημερεί χάρη στο πετρέλαιο αλλά και χάρη στην προνοητικότητα, την πειθαρχία και την εργατικότητα των κατοίκων της, μια κοινωνία ανοιχτή όπου οι πολίτες σέβονται το κράτος και το κοινωνικό κράτος σέβεται τους πολίτες, μια χώρα όπου τα μπεστ σέλερ είναι συνήθως αστυνομικά και όπου οι αστυνομικοί κυκλοφορούν άοπλοι - από προχθές, όμως, κυκλοφορούν με αλεξίσφαιρα και όπλα στα χέρια-, μια χώρα όπου μπορείς να συναντήσεις στο μπαρ τον Πρωθυπουργό της χώρας ή τον Βασιλιά και να τα πείτε χαλαρά, μια χώρα όπου τα νεκροταφεία μοιάζουν με πολύχρωμα ανθηρά πάρκα και πάνω στις ταφόπετρες οι νεκροί «γράφουν» την φράση «Takk for alt» («Ευχαριστώ για όλα»). Ένας «μικρός παράδεισος» όπως την έχουν αποκαλέσει.

Ο Νορβηγός Φόμα Οπίσκιν, προχθές, προσπάθησε να πνίξει αυτό το «μικρό Παράδεισο» στο αίμα. Κατάφερε να τον βιάσει, να τον τσαλακώσει, με την δική του «άσκοπη στυγερότητα». Το μέχρι προχθές χαρούμενο πρόσωπο της Νορβηγίας μοιάζει σήμερα στην «Κραυγή» - τον διάσημο πίνακα του Munch, Νορβηγός και εκείνος, αιρετικός και συγκλονιστικός. Σε πολλές από τους πίνακές του, δίπλα στην ζωή, στην ομορφιά, στην ευτυχία, στη μονοτονία των ημερών, καραδοκούν η Αγωνία και ο Θάνατος…

***
Τύπους σαν τον Φόμα Οπίσκιν «ενσωμάτωσαν» με μεγάλη επιτυχία οι ολοκληρωτικές, μεσσιανικές ιδεολογίες του 20ου αιώνα: ο ναζισμός και ο σταλινισμός. Αυτά τα καθεστώτα έδωσαν στον Φόμα Οπίσκιν την εξουσία του Ιβάν του Τρομερού και του Νέρωνα, για να βασανίσουν, να καταδιώξουν, να σφάξουν τους φυλετικούς ή ταξικούς εχθρούς. Σε εκείνες τις ιδεολογίες οι Φόμα Οπίσκιν όλου του κόσμου βρήκαν το ιδανικό πεδίο δράσης τους.

Σήμερα, οι Φόμα Οπίσκιν του Παγκόσμιου και δικτυωμένου Χωριού μας, βρίσκουν το ιδανικό πεδίο δράσης τους στον εθνικισμό, στον ρατσισμό, στον θρησκευτικό φονταμενταλισμό. Αυτά τα τρία - εθνικισμός, ρατσισμός, θρησκευτικός φονταμενταλισμός - είναι οι πανούκλες του 21ου αιώνα, γράφει ο μεγάλος Πολωνός ταξιδευτής Ρίσαρντ Καπισίνσκι. Και οι τρεις αυτές «πανούκλες» - αν και οι οπαδοί τους αλληλοσκοτώνονται μεταξύ τους - μοιράζονται τα ίδια χαρακτηριστικά: την τυφλή βία και την απόλυτη ανορθολογικότητα. Όποιος αρρωσταίνει από αυτές τις «πανούκλες» σκέφτεται μόνο ένα πράγμα - τους «εχθρούς» και την εξουδετέρωσή τους. Για αυτόν ο κόσμος είναι γεμάτος από εχθρούς, φανερούς και κρυφούς, που πρέπει να εντοπίζει, να εξουδετερώσει, ώστε να προστατέψει και να καθαρίσει την δική του αυλή, την δική του φυλή, το δικό του έθνος, την δική του θρησκεία. Κάθε απόπειρα διαλόγου με έναν τέτοιο πανουκλο-χτυπημένο είναι μάταιη. Εκείνος δεν έχει ανάγκη από κουβέντες και διαλόγους. Αναγνωρίζει μόνο δηλώσεις ότι συμφωνείς μαζί του, ότι έχει δίκιο, ότι θα πάρεις το μέρος του. Αλλιώς, στα μάτια του, εσύ δεν έχεις καμία σημασία, δεν υπάρχεις, και σε τελευταία ανάλυση δεν πρέπει καν να υπάρχεις, γιατί εκείνος βρίσκεται σε πόλεμο και «όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας».

Φαντάσου τι γίνεται με το μυαλό ενός ανθρώπου που κουβαλά και τις τρεις «πανούκλες» μαζί. Και καθώς σκέφτομαι ξανά τα τρομερά γεγονότα στην Νορβηγία, αναρωτιέμαι για μια στιγμή τι θα είχε ειπωθεί και συμβεί, από το Όσλο μέχρι τον Άγιο Παντελεήμονα, εάν ο Νορβηγός Φόμα Οπίσκιν είχε σπείρει τον όλεθρο όχι στο όνομα του Χριστού αλλά του Μωάμεθ;


Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (17)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    γιατι να ειναι ετσι | 11/08/2011 10:30
    το ερωτημα ειναι - γιατι υπαρχουν τοσοι πολλοι ανθρωποι σημερα που κουβαλανε αυτες τις τρεις πανουκλες ή μαλλον γιατι τους αφηνουμε να υπαρχουν διπλα μας?γιατι οι ανθρωποι φοβουνται τους ξενους πιο πολυ απο αυτους τους μισαλλοδοξους ρατσιστες? και οσο η παιδεια στη χωρα αυτη-και οχι μονο- θα φυλακιζει τα μυαλα των ανθρωπων αντι να τα ελευθερωνει δεν μπορουμε να περιμενουμε και πολλα
    maria
    απάντηση00
     
     
    ΓΕΩΡΓΙΑ Τ. | 27/07/2011 17:18
    θα σε συμβουλευα να διαβασεις το βιβλιο πρωτα. Αν εκει ο χαρακτηρας εχει καμοια σχεση με αυτα που περιγραφει ο Καπλανι με ενημερωνεις και μενα... Οσον αφορα το κειμενο στα αγγλικα που μου προτεινες γραφει ακριβως το ιδιο με αυτο που γραφω και εγω και καμοια σχεση δεν εχει με αυτα που περιγραφει ο καπλανι...
    ST
    απάντηση19
     
     
    Φομα | 27/07/2011 13:23
    ST – Πρέπει να είναι κανείς σαν τον Φόμα (Θωμά) Οπίσκιν για να μιλάει με τόση εμπάθεια (με το συμπάθιο δηλαδή). Επειδή δεν είσαι ο μόνος που διαβάζει λογοτεχνία για τον συγκεκριμένο χαρακτήρα του Ντοστογιέφσκι υπάρχουν πάμπολλες ερμηνείες - από χιουμοριστικές μέχρι τραγικές, άλλοι ερευνούν την υπόγεια σχέση του Ντοστογιέφσκι με τον Γκόγκολ και τους Γάλλους commediens επίσης. Διαβάζοντας το άρθρο καταλαβαίνω ότι ο κ. Καπλάνι αναφέρεται και υιοθετεί την ερμηνεία του Μιχαιλόφσκι, τον οποίο ούτε ξέρω ούτε έχω διαβάσει. Εσείς ως παντογνώστης σας γνώσεις μήπως τον ξέρετε τον συγκεκριμένο κύριο; Γράφει πράγματι αυτά που αναφέρει ο κ. Καπλάνι; Βοηθήστε μας! Προσωπικά βρίσκω κάπως τραβηγμένη την ερμηνεία του Μιχαιλόσφκι. Εάν ο κ. Καπλάνι είχε αναφερθεί και σε άλλες πτυχές του χαρακτήρα του Φόμα θα ήταν καλύτερα , έχω την εντύπωση παρόλα αυτά ότι ο σκοπός του άρθρου δεν ήταν η λογοτεχνική ανάλυση. Όσο για ερμηνείες σε ένα από τα αγγλόφωνα μπλογκ που διαβάζω υιοθετείται σε μεγάλο μέρος η ερμηνεία του Μιχαιλόσφκι . Αν ξέρετε αγγλικά διαβάστε το αγαπητέ Φόμα: «In Foma Fomich Opiskin we have the grand tyrant, master of the universe, king and audience rolled into one, king in the country of the blind. Dostoevsky's master stroke in The Village of Stepanchikovo sees Foma Fomich tyrannize the household that has given him refuge; from a jester, a court fool to master of his master, Foma Fomich's decree is law» http://disquietthoughts.blogspot.com/2010/01/foma-fomich-opiskin.html
    Γεωργία Τ.
    απάντηση80
     
     
    ΣΤΑΜΑΤΑ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΨΕΜΑΤΑ | 27/07/2011 02:55
    Το χωριο Στεπαντσικοβο ειναι απο τα πρωτα βιβλια που διαβασα στην εφηβεια μου...ατυχως για σενα το θυμαμαι σαν να ηταν χθες... Ο χαρακτηρας που περιγραφεις ως αιμοδιψη δολοφονο απλα δεν υπαρχει.... Ο Φομα (Θωμας) Οπισκιν ειναι το παραδειγμα του καραγκιοζη που καταφερνει να ανεβει στον σβερκο του αφεντη του και να τον τυρρανησει και αυτον και τον περιγυρο του πνευματικα και ψυχολογικα αλλα οχι σωματικα... Αυτη ειναι η Ιστορια που περιγραφει ο Ντοστογεφσκι στο Χωριο Στεπαντσικοβο....κατα αντιστοιχια ο Φομα (Θωμας) Οπισκιν δεν ειναι τιποτα αλλο απο το φαινομενο που εχουμε βιωσει στην Ελλαδα μετα την πτωση της Χουντας και την ανοδο στην κορυφη της πνευματικης και ψυχολογικης τυρρανιας του εσμου που αντιπροσωπευουν η ψευτοαριστερα και το χαχολοπασοκ...αυτοι ειναι οι Φομα (Θωμαδες) Οπισκιν του χωριου Ελλαδα.....Για σχεδον 40 χρονια τυρρανουν τον αφεντη αυτου του τοπου (τον Λαο) με την απατεωνια τους, την αλητεια τους, την αγυρτεια τους κλπ..οπως ακριβως κανει και ο χαρακτηρας του Ντοστογεφσκι στο βιβλιο...το τελος τους φυσικα προδιαγραφεται το ιδιο ζοφερο οπως και αυτο του χαρακτηρα του Ντοστογεφσκι... Οποτε περιμενω το λιγοτερο μια συγνωμη προς τους αναγνωστες του Βηματος για τις αρλουμπες που εγραψες και την διαστρεβλωση του βιβλιου του Ντοστογεφκσι....
    ST
    απάντηση29
     
     
    Παράνοια | 27/07/2011 02:39
    Νομίζω πως ο Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ είναι ο ορισμός της παράνοιας, η οποία τον οδήγησε σε απομόνωση, κάτι που τον τρέλανε, τον γέμισε με αισθήματα οργής, μίσους, καταδίωξης και στο τέλος μετατράπηκε σε τέρας προβαίνοντας σε αυτό το αποτρόπαιο και ειδεχθές έγκλημα.
    Kώστας Κανταρτζής
    απάντηση41
     
     
    υπέροχο κείμενο | 27/07/2011 02:02
    Είναι πραγματικά ένα πολύ ωραίο κείμενο και η αναφορά στην Ρώσο Φόμα Οπίσκιν ήταν αρκετά εύστοχη
    S.R
    απάντηση70
     
     
    Υποκρισία | 27/07/2011 00:42
    Αν είχε σπείρει τον όλεθρο στο όνομα του Μωάμεθ, δεν θα γράφατε λέξη, κ. Καπλάνι. Απλώς θα σιωπούσατε.
    Μακεδνός
    απάντηση312
     
     
     
    ΣΥΓΚΡΙΣΗ | 26/07/2011 19:09
    ΣΙΓΟΥΡΑ ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΟΥΜΕ ΤΕΤΟΙΕΣ ΟΛΕΘΡΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ με χριστιανικη ιδεολογια. ΣΙΓΟΥΡΑ επισης δεν μπορουν να συγκριθουν οι δυο θρησκειες. ΑΥΤΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ στατιστικα, αλλα κυριως στην ιδια την ιδεολογια καθε θρησκειας. ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΑ ΜΕΡΙΑ ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ και από την άλλη ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΟΥ μίσους για τους άπιστους και η ΤΖΙΧΑΝΤ.
    TASOS
    απάντηση618
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Ο φανατισμος | 26/07/2011 16:42
    Καταπληκτική ανάλυση ο,τι καλύτερο έχω διαβάσει για το συμβάν. Από κάποια σχόλια καταλαβαίνεις πόση αμορφωσια έχουν κάποιοι Εθνομαγκες. Κύριε Καπλανι τους κάνετε να νιώθουν αυτό που είναι ανθρωπακια όπως δίνετε χαρά στους ανοιχτομυαλους ανθρωπους
    Γεωργία. Τ
    απάντηση177
     
     
    ΛΑΘΟΣ | 26/07/2011 15:55
    1)ΕΙΠΕΣ: μια χώρα πολυπολιτισμική που σέβεται τα ανθρώπινα και ατομικά δικαιώματα, που ευημερεί χάρη στο πετρέλαιο ΔΗΛΑΔΗ Ο ΘΑΥΜΑΣΜΟΣ ΣΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΒΟΡΕΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΠΑΕΙ ΠΕΡΙΠΑΤΟ. ΣΤην ελλαδιτσα την ρατσιστικη και την συκοφαντημενη απο σενα και τους ομοιους σου ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΕΧΤΙΚΟΤΗΤΑ και η εγκληματικοτητα ειναι περισσότερο εισαγόμενη. 2) ΕΙΠΕΣ:τι θα είχε ειπωθεί και συμβεί, από το Όσλο μέχρι τον Άγιο Παντελεήμονα, εάν ο Νορβηγός Φόμα Οπίσκιν είχε σπείρει τον όλεθρο όχι στο όνομα του Χριστού αλλά του Μωάμεθ; ΠΑΛΙ ΜΕΡΟΛΗΠΤΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΣΟΥ ΠΛΕΥΡΑ, ΓΙΑΤΙ Η ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΣΤΑ ΔΥΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΤΙΚΟ. ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΠΟΥ ΔΑΧΩΡΙΖΕΙΣ ΤΗ ΒΙΑ ΣΕ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΚΗ. Η ΒΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΚΡΙΤΕΑ ΑΠΟΟΠΟΥ ΚΑΙ ΑΝ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ χωρις ελαφρυντικα.
    NIKOS
    απάντηση619
     
     
    Μη σας τρομάζουν | 26/07/2011 14:53
    Δεν ανησυχώ για τους άρρωστους αλλά για τους λογικούς. Κάποιοι λογικοί αιματοκύλισαν την Ευρώπη στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Και φοβάμαι ότι όλα αυτά που ζούμε είναι προετοιμασίες για τον τρίτο. Δεν πρέπει να τους περάσει! Δυσπιστείτε απέναντι σε όλους όσους σας παρουσιάζονται φίλοι ή εχθροί, σκεφτείτε με συναίσθημα, χωρίς φόβο, ελεύθερα. Κάποια ωραία μέρα θα σκάσει το παραμύθι και πρέπει να μας βρει υποψιασμένους…
    GDG
    απάντηση114
     
     
    τελεια σκιαγραφηση | 26/07/2011 13:05
    Συμφωνω μαζι σας κ. Καπλανι,και συνχαρητηρια για το αρθρο σας.
    tasw
    απάντηση184
     
     
     
    twisted history | 26/07/2011 11:56
    Kat arxas oi apopseis, oi paratiriseis kai ta "symperasmata" aforoun protistws tin Dysi. Min ta mplekoume. Deyteron to paradeigma tou Nerwna einai toulaxiston atyxes: o Nerwn einai isws i pio sykofantimeni kai parexigimeni morfi tis Istorias. Opws kai i Mother Teresa gia ton akrivws anti9eto logo ayti. Protou analw9eite me ta stereotypa diavaste ligi Istoria.
    Hung
    απάντηση531
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    δεν το ειχα σκεφτεί αυτό | 26/07/2011 11:44
    "τι θα είχε ειπωθεί και συμβεί, από το Όσλο μέχρι τον Άγιο Παντελεήμονα, εάν ο Νορβηγός Φόμα Οπίσκιν είχε σπείρει τον όλεθρο όχι στο όνομα του Χριστού αλλά του Μωάμεθ;" Πραγματικά μπορώ να φανταστώ πολύ κοντινούς μου ανθρώπους να λέγανε πόσο φανατικοί είναι οι μουσουλμάνοι σε μία τέτοια περίπτωση.... Πραγματικά, δεν μου είχε περάσει καθόλου από το μυαλό πόσο διαφορετικά θα ήταν τα συναισθήματα αν ήταν μουσουλμάνος ο δολοφόνος. Τώρα ήταν απλώς μία έκπληξη και θλίψη, αλλά όχι θυμός ούτε φόβος. Πιστεύω ότι σε τέτοια περίπτωση θα υπήρχε και το "γιατί" , και ο θυμός, ίσως και φόβος...
    Ανώνυμος / η
    απάντηση250