Υπάρχουν καλλιτέχνες που δεν ζωγραφίζουν απλώς εικόνες, αλλά συναισθήματα, αναμνήσεις και στιγμές που μοιάζουν οικείες ακόμη και όταν δεν μας ανήκουν. Η Τάνια Δημητρακοπούλου ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Με την έκθεσή της «Θέρως» στην Γκαλερί Σκουφά να έχει ολοκληρωθεί πρόσφατα, περιλαμβάνοντας έργα εμπνευσμένα από το φως, τη θάλασσα και την ανεμελιά του ελληνικού καλοκαιριού, η καταξιωμένη ζωγράφος μιλάει για τη διαδρομή της από τη βιολογία στην τέχνη, για τη δύναμη της δημιουργίας, αλλά και για τη θέση της ζωγραφικής σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται διαρκώς.
Τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας συγκινεί και να σας κινητοποιεί δημιουργικά έπειτα από τόσα χρόνια ενασχόλησης με τη ζωγραφική;
«Δεν μπορώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς τη ζωγραφική. Είναι ο δικός μου προσωπικός χώρος, όπου μπορώ να κινούμαι ελεύθερα στη σφαίρα της φαντασίας μου, μακριά από τις απαιτήσεις της πραγματικής ζωής. Αυτό που εξακολουθεί να με συγκινεί και να με κινητοποιεί είναι η ανάγκη να ξεπερνώ την προηγούμενη γραφή μου. Να αποτυπώνω όλο και πιο ουσιαστικά τον εσωτερικό χείμαρρο που έχω μέσα μου και να εξελίσσομαι διαρκώς. Αισθάνομαι πολύ τυχερή που έχω αυτό το μέσο έκφρασης και εκτόνωσης των συναισθημάτων μου, όπου κάθε ερέθισμα γίνεται αφορμή για νέες διαδρομές και αναζητήσεις».
Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που αναζητείτε όταν στέκεστε μπροστά σε έναν λευκό καμβά;
«Ο λευκός καμβάς είναι η στιγμή πριν από τη δημιουργία. Είναι η αμηχανία του συγγραφέα πριν γράψει την πρώτη λέξη στο χαρτί, του σκηνοθέτη πριν ζωντανέψει την παράσταση στη σκηνή. Είναι η πρόκληση να δώσεις μορφή σε κάτι που μέχρι εκείνη τη στιγμή υπάρχει μόνο στη σκέψη και στο συναίσθημά σου. Οταν στέκομαι μπροστά σε έναν λευκό καμβά, δεν αναζητώ απαραίτητα μια συγκεκριμένη εικόνα. Αναζητώ τη σύνδεση με αυτό που θέλω να εκφράσω και τον τρόπο να το μεταφέρω όσο πιο αληθινά γίνεται. Η στιγμή εκείνη, λίγο πριν από την αρχή, έχει κάτι το απόλυτο και αποτελεί μία από τις πιο συναρπαστικές πλευρές της δημιουργίας».
Το ελληνικό καλοκαίρι αποτελεί διαχρονική πηγή έμπνευσής σας. Ο τίτλος «Θέρως» της φετινής σας έκθεσης ισορροπούσε ανάμεσα στο θέρος και τον έρωτα. Πώς προέκυψε αυτή η επιλογή;
«Αναζητώντας έναν τίτλο για την έκθεση, έπαιζα με διάφορες λέξεις και έννοιες που συνδέονται με το ελληνικό καλοκαίρι. Η λέξη “θέρος” με γοήτευε ιδιαίτερα, γιατί συμπυκνώνει όλες εκείνες τις εικόνες, τα χρώματα και τα συναισθήματα που είναι η ελληνική καλοκαιρινή εμπειρία. Την ίδια περίοδο, μέσα από τη συμμετοχή μου στο θέατρο, ήρθα σε επαφή με το “Ονειρο θερινής νυκτός” του Σαίξπηρ, ένα έργο που υμνεί τη δύναμη του έρωτα και της φαντασίας. Εκεί γεννήθηκε η σύνδεση. Το καλοκαίρι και ο έρωτας μοιράζονται κάτι κοινό: μας γεμίζουν φως, χρώμα και μια αίσθηση ελευθερίας, ενώ, όταν περνούν, αφήνουν πίσω τους μια γλυκιά νοσταλγία.
Ετσι προέκυψε το “Θέρως”, ένας τίτλος που ισορροπεί ανάμεσα στο θέρος και τον έρωτα, εκφράζοντας αυτή την ονειρική, φωτεινή και βαθιά συναισθηματική διάσταση του ελληνικού καλοκαιριού».
Οι πίνακες της τελευταίας σας έκθεσης βασίζονταν σε πραγματικές μνήμες και βιώματα ή ήταν περισσότερο εσωτερικά, φανταστικά τοπία; Υπάρχει, ας πούμε, κάποια παιδική καλοκαιρινή ανάμνηση που επανέρχεται συχνά στα έργα σας;
«Τα έργα μου ξεκινούν συνήθως από πραγματικές εμπειρίες, εικόνες και βιώματα, αλλά μέσα από τη διαδικασία της ζωγραφικής μεταμορφώνονται και αποκτούν μια πιο εσωτερική, προσωπική διάσταση. Θα έλεγα ότι βρίσκονται κάπου ανάμεσα στη μνήμη και τη φαντασία. Πάντα με συγκινούσε η ανθρώπινη φιγούρα και γι’ αυτό αποτελεί σταθερό στοιχείο της ζωγραφικής μου. Παράλληλα, ένα ταξίδι, ένα τυχαίο περιστατικό ή ακόμη και μια καθημερινή εικόνα μπορούν να γίνουν αφορμή για ένα έργο. Ιδιαίτερα σημαντική για εμένα υπήρξε η περίοδος που μεγάλωναν τα παιδιά μου. Ο κόσμος τους, οι ανακαλύψεις, τα παιχνίδια και η αθωότητά τους αποτέλεσαν μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Το ίδιο συνέβη και με τα ταξίδια και την επαφή μου με διαφορετικούς τόπους και κουλτούρες. Ολες αυτές οι εικόνες συναντούν τη δική μου εσωτερική διάθεση και γίνονται η αφετηρία της ζωγραφικής μου».
Σε μια εποχή γρήγορης εναλλαγής εικόνων και συνεχούς ψηφιακής κατανάλωσης, τι μπορεί να προσφέρει ακόμη η ζωγραφική;
«Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η ζωγραφική εξακολουθεί να έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Λειτουργεί ως αντίβαρο στους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας, προσφέροντας ψυχική και πνευματική ισορροπία. Αποτελεί έναν τρόπο αποτύπωσης και έκφρασης συναισθημάτων, αλλά και μια διαδικασία βαθύτερης επικοινωνίας με τον εαυτό μας και τον κόσμο γύρω μας. Μέσα από αυτή γεννιούνται στιγμές συγκέντρωσης, εσωτερικής ηρεμίας και δημιουργικής ελευθερίας».
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να παράγει εικόνες και έργα που θυμίζουν ανθρώπινη δημιουργία. Πώς αντιμετωπίζετε αυτή τη νέα πραγματικότητα ως ζωγράφος;
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι μια νέα πραγματικότητα που ήδη αποτελεί μέρος της ζωής μας. Την αντιμετωπίζω με ενδιαφέρον και αποδοχή, γιατί η τέχνη ανέκαθεν εξελισσόταν μέσα από τις αλλαγές που έφερναν οι νέες συνθήκες. Δεν πιστεύω ωστόσο ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αντικαταστήσει τη ζωγραφική ως ανθρώπινη ανάγκη και εμπειρία. Ισως, μάλιστα, αυτή η εξέλιξη να αναδείξει ακόμη περισσότερο την αξία του χειροποίητου έργου και της προσωπικής ματιάς του καλλιτέχνη. Αυτό που γνωρίζω με βεβαιότητα είναι ότι η ανθρώπινη συγκίνηση, η εμπειρία και η ανάγκη για δημιουργία παραμένουν αναντικατάστατες».
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να δραστηριοποιείται ένας εικαστικός στην Ελλάδα σήμερα;
«Θεωρώ πως σήμερα είναι αρκετά δύσκολο για έναν εικαστικό να δραστηριοποιείται επαγγελματικά στην Ελλάδα. Η πορεία αυτή απαιτεί πείσμα, επιμονή, συνέπεια και αδιάκοπη δουλειά. Ακόμη όμως και όταν υπάρχουν όλα αυτά, η πρόσβαση στο ευρύ κοινό και η δυνατότητα να ζήσει κανείς αποκλειστικά από την τέχνη του δεν είναι δεδομένες. Χρειάζεται όχι μόνο καλλιτεχνική δουλειά, αλλά και ευκαιρίες, σωστές συνεργασίες και αρκετή υπομονή. Υπάρχουν στιγμές που μπορεί να γίνουν αποκαρδιωτικές, όμως πιστεύω ότι όσοι παραμένουμε σε αυτόν τον δρόμο το κάνουμε επειδή η δημιουργία δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα· είναι ένας τρόπος ζωής και μια βαθιά εσωτερική ανάγκη».
Πιστεύετε ότι το κοινό σήμερα έχει μεγαλύτερη ανάγκη από εικόνες γαλήνης και αισιοδοξίας ή αναζητεί στην τέχνη κάτι διαφορετικό;
«Ανέκαθεν η τέχνη αντανακλούσε την εποχή και την ανθρώπινη εμπειρία σε όλες τις εκφάνσεις της. Αλλοτε φωτίζει την ομορφιά και την ελπίδα, άλλοτε εκφράζει την αγωνία, την αμφισβήτηση ή την ανατροπή. Ολα έχουν τη θέση τους. Προσωπικά, είμαι ένας άνθρωπος που αναζητεί τη γαλήνη, το φως και την ομορφιά, και αυτό αντανακλάται φυσικά στη δουλειά μου. Δεν είναι μια συνειδητή επιλογή αισιοδοξίας, αλλά ένας τρόπος να βλέπω και να βιώνω τον κόσμο. Πιστεύω ότι η τέχνη οφείλει πάνω απ’ όλα να προκαλεί συναισθήματα, να δημιουργεί εικόνες που μένουν μέσα μας και να ανοίγει έναν χώρο προσωπικής σύνδεσης ανάμεσα στον δημιουργό και τον θεατή».
Θεωρείτε ότι οι Ελληνες είναι τελικά ένας φιλότεχνος λαός ή εξακολουθεί η επαφή με τις εικαστικές τέχνες να αφορά ένα σχετικά περιορισμένο κοινό;
«Πιστεύω πως ολοένα και περισσότεροι Ελληνες, κυρίως νέοι, έρχονται σε επαφή με τις εικαστικές τέχνες, είτε ως θεατές είτε μέσα από ερασιτεχνική ενασχόληση, και πως υπάρχει καλύτερη πρόσβαση και περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής και εξοικείωσης με τις καλές τέχνες από ό,τι στο παρελθόν. Βέβαια, η πιο συστηματική σχέση με τις εικαστικές τέχνες εξακολουθεί να αφορά ένα πιο περιορισμένο κοινό».
Αν η νεαρή βιολόγος Τάνια Δημητρακοπούλου συναντούσε σήμερα τη ζωγράφο Τάνια Δημητρακοπούλου, τι πιστεύετε ότι θα της έλεγε;
«Θα της έλεγε ένα “ευχαριστώ” που τόλμησε να αλλάξει πορεία και να ακολουθήσει έναν δρόμο που αποδείχθηκε τόσο δημιουργικός, γεμάτος εμπειρίες και όμορφες στιγμές. Και η ζωγράφος θα της απαντούσε ότι όλα γίνονται για κάποιον λόγο, ότι τίποτα δεν πάει χαμένο και πως, τελικά, εμείς οι ίδιοι είμαστε εκείνοι που διαμορφώνουμε τη μοίρα μας».
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
«Τα επόμενα σχέδιά μου είναι απλά να συνεχίσω να γεμίζω εμπειρίες. Να εξελίσσομαι μέσα από τα πολλά και διαφορετικά πράγματα που αγαπώ, όπως το θέατρο, η μουσική και ο χορός. Είμαι άνθρωπος που δίνεται ολοκληρωτικά σε ό,τι κάνει. Αν ευχόμουν κάτι, θα ήταν να είχα περισσότερο χρόνο για όλα όσα με συγκινούν. Και, βέβαια, να βρεθώ ξανά μπροστά στους λευκούς καμβάδες μου, έτοιμη να τους γεμίσω με νέες ιστορίες και εικόνες».
