Η επιστροφή στο πανεπιστήμιο για ένα μεταπτυχιακό αποτελούσε ανέκαθεν το «σχέδιο Β» των νέων εργαζομένων που φιλοδοξούν να ανελιχθούν επαγγελματικά ή αγωνίζονται να σταδιοδρομήσουν σε μια σκληρή αγορά εργασίας. Σύμφωνα με νέα στοιχεία, η απόκτηση ενός μεταπτυχιακού τίτλου δεν αποτελεί πλέον εγγύηση για επαγγελματική αποκατάσταση.
Το ποσοστό ανεργίας στους κατόχους μεταπτυχιακού κάτω των 35 ετών είναι από τα υψηλότερα των τελευταίων 20 χρόνων, σύμφωνα με το Burning Glass Institute, μια δεξαμενή σκέψης για την αγορά εργασίας που εστιάζει στο μέλλον της εργασίας, η οποία ανέλυσε στοιχεία που συνέλεξε από το 2003 η Υπηρεσία Στατιστικών Μελετών Εργασίας των ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό ανεργίας στους κατόχους διδακτορικού, πτυχίου Νομικής ή Ιατρικής, κάτω των 35 ετών είναι από τα χαμηλότερα.
«Τα τελευταία είκοσι χρόνια, ως επί το πλείστον, οι δύο αυτοί δείκτες κινούνταν παράλληλα – όχι πια όμως» εξηγεί ο Γκαντ Λεβανόν, επικεφαλής οικονομολόγος του Burning Glass. Ο Λεβανόν έχει μια θεωρία για τον λόγο που οι ανώτεροι τίτλοι σπουδών δεν έχουν πια όλοι το ίδιο αντίκρισμα: «Είναι μεγαλύτερος ο αριθμός των πτυχίων και μικρότερος ο αριθμός των θέσεων για τις οποίες τα πτυχία αυτά θα αποτελούσαν διαβατήριο».
Η αύξηση των μάστερ
Τα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών επιπέδου μάστερ πολλαπλασιάστηκαν τα τελευταία είκοσι χρόνια, σημειώνοντας αύξηση 69%, και ξεπέρασαν τα 33.500 μεταξύ 2005 και 2021, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε το Κέντρο Ερευνας Μεταδευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Οικονομικών. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν ιδρυθεί ακόμη περισσότερα προγράμματα, πολλά από τα οποία εστιάζουν στην επανακατάρτιση στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Πέρα από τα παραδοσιακά μεταπτυχιακά διοίκησης επιχειρήσεων, για παράδειγμα, προσφέρονται επίσης online προγράμματα MBA και εξειδικευμένα μονοετή προγράμματα διοίκησης επιχειρήσεων, όπως στους τομείς της επιστήμης των δεδομένων και της διαχείρισης μονάδων υγείας. Επιπλέον, έχουν αυξηθεί οι εργαζόμενοι που επιλέγουν να επιστρέψουν στο πανεπιστήμιο για να αποκτήσουν τίτλους ειδίκευσης στον τομέα της κοινωνικής εργασίας και των επαγγελμάτων υγείας, μεταξύ άλλων.
Ενώ τα πτυχία Νομικής και Ιατρικής παρέχουν συγκεκριμένα επαγγελματικά δικαιώματα, τα μεταπτυχιακά αποτελούν περισσότερο ένα τυπικό προσόν, δήλωσε ο Λεβανόν. Και ένα τυπικό προσόν χάνει την αξία του όταν το διαθέτουν τόσοι πολλοί άνθρωποι. «Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα σου εξασφαλίσουν μια καλή δουλειά».
Πλέον, οι κάτω των 35 ετών κάτοχοι μεταπτυχιακών τίτλων βρίσκονται στο 77ο εκατοστημόριο της ανεργίας, όπου το 50ό εκατοστημόριο θεωρείται το φυσιολογικό, σύμφωνα με την ανάλυση του Burning Glass. Ακόμη και οι κάτοχοι ενδιάμεσων τίτλων σπουδών (διετούς φοίτησης) είχαν υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης το περασμένο έτος. Η ανεργία στους κατόχους μεταπτυχιακών τίτλων ήταν χειρότερη μόνο για χρονικό διάστημα που αναλογεί στο ένα τέταρτο περίπου των τελευταίων 20 και πλέον ετών: κατά τη διάρκεια της πανδημίας και για ένα μεγαλύτερο διάστημα την περίοδο που οι ΗΠΑ έβγαιναν από την ύφεση του 2008 και του 2009.
200 αιτήσεις, ελάχιστες προτάσεις
Ο Κέβιν Βάντο το 2024 ξεκίνησε ένα διετές πρόγραμμα MBA πλήρους φοίτησης στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα στο Γκέινσβιλ. Είχε εργαστεί στον τραπεζικό τομέα, στη Morgan Stanley και τη Wells Fargo, μετά τις προπτυχιακές του σπουδές και πίστευε ότι το μεταπτυχιακό θα τον βοηθούσε να μεταπηδήσει στον τομέα της διαχείρισης εμπορικών σημάτων. Ο Βάντο ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό του νωρίτερα αυτόν τον μήνα και – έχοντας κάνει περίπου 200 αιτήσεις για θέσεις εργασίας και έχοντας δικτυωθεί με περισσότερους από 80 αποφοίτους που εργάζονται σε μεγάλες εταιρείες, όσο ήταν ακόμα στη σχολή – περίμενε ότι θα έχει βρει ήδη δουλειά μέχρι τώρα. «Οι προτάσεις που έχω δεχτεί είναι πολύ λιγότερες από ό,τι περίμενα» λέει. «Αποδείχτηκε αρκετά δύσκολο να κλείσω συνεντεύξεις».
Ως Αμερικανός πρώτης γενιάς που ονειρευόταν από παιδί να αποκτήσει ένα MBA, ο Βάντο λέει ότι η επένδυσή του εξακολουθεί να είναι επωφελής. «Μπορεί να ακούγεται κοινότοπο, αλλά σου προσφέρει μια προσωπική ικανοποίηση το να βρεθείς σε μια σχολή διοίκησης επιχειρήσεων» εξηγεί, προσθέτοντας ότι έκανε μια πολλά υποσχόμενη συνέντευξη την περασμένη εβδομάδα. «Εξακολουθώ να πιστεύω ότι άξιζε τον κόπο αλλά, με την υπάρχουσα κατάσταση στην αγορά εργασίας, δεν έχει μέχρι στιγμής την ανταποδοτικότητα που περίμενα».
Οι εργοδότες
Κάποιοι εργοδότες δείχνουν μικρότερο ενδιαφέρον για την πρόσληψη υποψηφίων με μεταπτυχιακούς τίτλους. Πάνω από το 40% των εργοδοτών που συμμετείχαν σε έρευνα του LeBow College of Business του Πανεπιστημίου Drexel στη Φιλαδέλφεια δήλωσαν ότι δεν σκοπεύουν να προσλάβουν κατόχους MBA φέτος, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση με το αντίστοιχο 26,8% του 2025.
«Ολα δείχνουν ότι σήμερα οι διευθυντές προσλήψεων είναι πιο δεκτικοί από ποτέ στην ιδέα ότι δεν χρειάζεται κανείς να έχει μεταπτυχιακό για να είναι ανταγωνιστικός» λέει ο Τζόνι Κ. Τέιλορ Τζούνιορ, πρόεδρος του SHRM, της κύριας επαγγελματικής ένωσης στον κλάδο της διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού.
Ο Τέιλορ συνομιλεί με στελέχη του κλάδου που εργάζονται σε διάφορες μεγάλες και μεσαίες εταιρείες και αναφέρει ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει λειτουργήσει ως επιταχυντής για την υιοθέτηση μιας προσέγγισης στις προσλήψεις που δίνει προτεραιότητα στις δεξιότητες και όχι στα τυπικά προσόντα. «Το βλέπουμε αυτό, ξεκάθαρα, ειδικά τα τελευταία δύο ή τρία χρόνια με την τεχνητή νοημοσύνη» λέει αναφερόμενος στο θέμα της εργασιακής ετοιμότητας. Οι εργοδότες θέλουν απλώς να ξέρουν: «Μπορείς να το φέρεις εις πέρας;».
Ο Αμίρ Ζέλτζερ αποφάσισε ότι θα συνεχίσει τις σπουδές του στο Mays Business School του Πανεπιστημίου Τέξας A&M το 2024, ενώ ήταν ακόμη τελειόφοιτος. Ηθελε να εργαστεί ως μηχανικός στη βιομηχανία, αλλά το προηγούμενο έτος είχε βρεθεί αντιμέτωπος με μια βάναυση πραγματικότητα κατά την αναζήτηση εργασίας, όταν κατάφερε να κλείσει μόλις δύο συνεντεύξεις αφού είχε κάνει τουλάχιστον 80 αιτήσεις για πρακτική άσκηση. Μέχρι το τελευταίο έτος, ο Ζέλτζερ αναρωτιόταν αν το πτυχίο και το βιογραφικό του θα ήταν αρκετά, ειδικά όταν είχε να ανταγωνιστεί απολυμένους νέους επαγγελματίες που διέθεταν περισσότερη εμπειρία. Ο Ζέλτζερ πιστεύει επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μεταμορφώσει πραγματικά την εργασία, γι’ αυτό και επέλεξε να εγγραφεί στο πρόγραμμα MBA της σχολής που απευθύνεται σε μηχανικούς.
«Σκέφτηκα ότι οι δεξιότητες που θα αποκτούσα μέσα από ένα MBA θα με βοηθούσαν να προετοιμαστώ καλύτερα για κάτι τέτοιο» δήλωσε.
Ο Ζέλτζερ βρήκε δουλειά ως αναλυτής λειτουργιών, με πλήρη απασχόληση, στην Texas Instruments, στο Ντάλας, και θα ξεκινήσει το φθινόπωρο. Θεωρεί ότι οι υπηρεσίες διασύνδεσης και σταδιοδρομίας που παρείχε η σχολή τον βοήθησαν πολύ ώστε να καταφέρει να πάρει τη θέση. Οι υποψήφιοι MBA του Texas A&M κάνουν υποχρεωτικά εντατική προετοιμασία πριν από τις «ημέρες καριέρας»· στο πλαίσιο αυτό είχε και κατ’ ιδίαν συνάντηση με έναν σύμβουλο για να τον βοηθήσει να προετοιμαστεί για συγκεκριμένες συνεντεύξεις και να εξασκηθεί στη διαπραγμάτευση των αποδοχών. «Σίγουρα δεν μετανιώνω που συμμετείχα στο πρόγραμμα» λέει.
