Θα μπορούσε να είναι σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας. Είναι όμως «σενάριο» από την (επιστημονική) ζωή βγαλμένο, με πιθανές προεκτάσεις για τις ζωές όλων μας. Προσφάτως στη Βραζιλία η αστυνομία συνέλαβε μια ερευνήτρια που εργαζόταν στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Καμπίνας (Unicamp), από τα κορυφαία της χώρας, επειδή φέρεται να έκλεψε δείγματα ιών από ένα εργαστήριο υψηλού επιπέδου βιοασφάλειας. Η Σολεδάδ Παλαμέτα Μίλερ, που εργαζόταν παλαιότερα στο συγκεκριμένο εργαστήριο αλλά είχε μεταπηδήσει σε άλλο τμήμα του Unicamp, αφέθηκε τελικώς ελεύθερη με εγγύηση και αντιμετωπίζει πλήθος κατηγοριών στην επικείμενη δίκη της.
Τι είδους δείγματα ιών «έκαναν φτερά» από το εργαστήριο; Μεταξύ άλλων, επρόκειτο για δείγματα των ιών τσικουνγκούνια, δάγκειου πυρετού αλλά και Epstein-Barr, σύμφωνα με ρεπορτάζ βραζιλιάνικων ΜΜΕ, αν και το ίδιο το πανεπιστήμιο δεν έχει δημοσιοποιήσει την επίσημη λίστα των παθογόνων – κοινώς ιών, ορισμένοι εκ των οποίων συνδέονται με σοβαρά συμπτώματα και πιθανές επιπλοκές.
Τα καλά νέα είναι πως η αστυνομία ανέκτησε τα χαμένα δείγματα εντοπίζοντάς τα στο τμήμα όπου εργάζεται η Μίλερ. Τα επίσης καλά νέα είναι πως η αρμόδια ρυθμιστική αρχή για την υγεία της Βραζιλίας (Anvisa) εξέτασε τα ανακτηθέντα δείγματα και κατέληξε στο συμπέρασμα πως δεν έθεσαν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.
Αντιδράσεις στον επιστημονικό κόσμο
Υπάρχουν όμως και τα κακά νέα που πηγάζουν από αυτό καθαυτό το περιστατικό και τα οποία ευλόγως προκάλεσαν αντιδράσεις στον επιστημονικό κόσμο της Βραζιλίας (και όχι μόνο): πώς μια τέτοια κλοπή κατέστη δυνατή σε ένα εργαστήριο βιοασφάλειας επιπέδου 3 (BSL-3); Φανταστείτε ότι αυτό το επίπεδο βιοασφάλειας είναι το δεύτερο υψηλότερο στην κατηγοριοποίηση που αφορά τα εργαστήρια όπου διεξάγονται σημαντικές μελέτες με εν δυνάμει θανατηφόρα παθογόνα (το ανώτατο επίπεδο αφορά εργαστήρια βιοασφάλειας επιπέδου 4 – BSL-4 –, ένα τέτοιο μάλιστα ετοιμάζεται αυτή τη στιγμή στη Βραζιλία σε κοντινή απόσταση από το Unicamp).
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τέτοια περιστατικά είναι σπάνια παγκοσμίως– για παράδειγμα, ένα αμερικανικό πρόγραμμα που δημοσιεύει από το 2015 ετήσιες εκθέσεις σχετικά με πιθανές περιπτώσεις κλοπών σε εργαστήρια ύψιστης βιοασφάλειας δεν είχε καταγράψει καμία κλοπή δειγμάτων ιών μέχρι σήμερα.
Είναι όμως εξίσου σημαντικό να τονιστεί ότι ακόμη και ένα περιστατικό κλοπής παθογόνων, τα οποία απαιτείται να μελετώνται υπό δρακόντεια μέτρα βιοασφάλειας, είναι πιθανώς αρκετό για να προκαλέσει παγκόσμια βιο-ανασφάλεια. Και κάτι τέτοιο είναι το τελευταίο που χρειαζόμαστε σε μια εποχή τόσο μεγάλης ανασφάλειας σε όλα τα επίπεδα.
