Τα τελευταία χρόνια συντελείται στην ελληνική οικονομία μια εξέλιξη που πριν από μία δεκαετία θα έμοιαζε μάλλον απίθανη: οι ελληνικές εξαγωγές εξελίχθηκαν σε έναν από τους βασικότερους πυλώνες ανάπτυξης της χώρας. Μέσα από αλλεπάλληλες κρίσεις – δημοσιονομική, πανδημική, ενεργειακή και γεωπολιτική – η εξωστρεφής επιχειρηματικότητα όχι μόνο άντεξε, αλλά κατάφερε να επεκτείνει το αποτύπωμά της στις διεθνείς αγορές.
Οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών κατέγραψαν ιστορικά υψηλές επιδόσεις, αποδεικνύοντας ότι η χώρα διαθέτει επιχειρήσεις με ανταγωνιστικότητα, ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα. Από τα τρόφιμα και τα αγροτικά προϊόντα έως τα βιομηχανικά υλικά, τα φάρμακα, την τεχνολογία, τη ναυτιλία και τις υπηρεσίες, οι ελληνικές επιχειρήσεις απέδειξαν ότι μπορούν να σταθούν ισότιμα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Το σημαντικότερο όμως δεν είναι μόνο οι αριθμοί. Είναι ότι διαμορφώνεται σταδιακά ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα για τη χώρα. Για δεκαετίες η Ελλάδα στηρίχθηκε υπερβολικά στην κατανάλωση και στις μη διεθνώς εμπορεύσιμες δραστηριότητες. Σήμερα, η εξαγωγική δραστηριότητα επαναφέρει στο επίκεντρο την παραγωγή, την καινοτομία, τις επενδύσεις και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Αυτό το «ανέλπιστο θαύμα» δεν προέκυψε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της επιμονής χιλιάδων ελληνικών επιχειρήσεων που επένδυσαν σε ποιότητα, πιστοποιήσεις, τεχνογνωσία και ανθρώπινο δυναμικό. Είναι επίσης αποτέλεσμα μιας νέας γενιάς επιχειρηματιών που αντιλαμβάνεται ότι η ελληνική αγορά, από μόνη της, δεν αρκεί για βιώσιμη ανάπτυξη.
Ωστόσο, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Οι προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας είναι μεγάλες και σύνθετες. Το υψηλό κόστος ενέργειας, οι ακριβές χρηματοδοτήσεις, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, οι αδυναμίες στις υποδομές και η βραδύτητα της διοίκησης εξακολουθούν να περιορίζουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων. Την ίδια στιγμή, το διεθνές περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο ασταθές, με εμπορικούς ανταγωνισμούς, γεωπολιτικές εντάσεις και αυξημένο προστατευτισμό.
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η μετάβαση από την ποσοτική στην ποιοτική αναβάθμιση των εξαγωγών μας. Η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, μεγαλύτερη επένδυση στην καινοτομία, ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής και ουσιαστική σύνδεση πανεπιστημίων, έρευνας και επιχειρήσεων.
Οι εξαγωγές δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Είναι εθνική υπόθεση. Και ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται μια νέα, ουσιαστική σχέση συνεργασίας ανάμεσα στην πολιτεία και τον εξαγωγικό κόσμο της χώρας. Οι επιχειρήσεις μπορούν να επενδύσουν, να καινοτομήσουν και να ανοίξουν νέες αγορές, όμως η πολιτεία οφείλει να διαμορφώσει ένα σταθερό και ανταγωνιστικό περιβάλλον που θα στηρίζει αυτή την προσπάθεια στην πράξη και όχι μόνο σε επίπεδο διακηρύξεων. Η μείωση της γραφειοκρατίας, η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, οι σύγχρονες υποδομές, η αναβάθμιση των logistics και μια πιο ενεργητική οικονομική διπλωματία αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη συνέχεια. Χρειαζόμαστε μια εθνική συμμαχία εξωστρέφειας με κοινό στόχο: περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις στις διεθνείς αγορές, περισσότερη παραγωγή, περισσότερες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Αν θέλουμε η σημερινή επιτυχία να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, απαιτείται ένα σταθερό εθνικό σχέδιο εξωστρέφειας με συνέπεια, ταχύτητα και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η Ελλάδα απέδειξε ότι μπορεί. Το ζητούμενο τώρα είναι να αποδείξει ότι μπορεί και να διατηρήσει αυτή τη δυναμική.
Ο κ. Αλκιβιάδης Καλαμπόκης είναι πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων.
