Οταν σκεφτόμαστε τον προστατευτισμό, το μυαλό μας πηγαίνει σε οικονομικές πολιτικές όπως οι δασμοί, οι επιδοτήσεις σε εγχώριες επιχειρήσεις και οι περιορισμοί εισαγωγών. Σε μία πρόταση, προστατευτισμό ασκεί ένα κράτος όταν περιορίζει τον ξένο ανταγωνισμό για να προστατεύσει εγχώριες επιχειρήσεις και στρατηγικούς κλάδους της οικονομίας. Τι γίνεται όμως με τους καταναλωτές του;
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη αναλογία διεθνών τουριστικών αφίξεων. Οι διεθνείς τουριστικές αφίξεις ξεπερνούν τα 40 εκατομμύρια ετησίως, για πληθυσμό περίπου 10,4 εκατομμυρίων. Δηλαδή, σχεδόν τέσσερις διεθνείς αφίξεις για κάθε Ελληνα. Ο τουρισμός, προφανώς, φέρνει σημαντικά οικονομικά οφέλη. Εχει όμως και ουσιαστικό κόστος για τους έλληνες πολίτες.
Ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών ασκεί έντονη πίεση στις δημόσιες υποδομές, αυξάνοντας τη ζήτηση για νερό, τις ανάγκες σε αποχέτευση και διαχείριση απορριμμάτων, ενώ τα τοπικά συστήματα υγείας καλούνται να εξυπηρετήσουν πολύ περισσότερους ανθρώπους από τον μόνιμο πληθυσμό. Ταυτόχρονα, η αυξημένη κατανάλωση νερού, η παραγωγή απορριμμάτων, η έντονη δόμηση και η υπερεκμετάλλευση των ακτών απειλούν την ισορροπία πολλών περιοχών, ιδιαίτερα στα νησιά.
Ο τουρισμός έχει ανεβάσει δραματικά το κόστος ζωής. Από το κόστος ενοικίασης και αγοράς κατοικίας μέχρι τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, την εστίαση και την καθημερινή κατανάλωση, η αύξηση της ζήτησης μετατρέπεται σε οικονομικό βάρος για τον έλληνα πολίτη.
Στο νησί μου, την Κω, όπως και σε πολλά νησιά της Ελλάδας, οι πολίτες διαμαρτύρονται έντονα για τις υποδομές αποχέτευσης, οι οποίες σχεδιάστηκαν τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 για να εξυπηρετούν έναν πολύ μικρότερο πληθυσμό. Σήμερα καλούνται να εξυπηρετήσουν εκατομμύρια τουρίστες μέσα σε μια τουριστική περίοδο που ξεπερνά πλέον τους έξι μήνες. Και η λειψυδρία πια αποτελεί υπαρξιακό κίνδυνο για πολλούς πληθυσμούς της νησιωτικής Ελλάδας.
Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλο μέρος των Ελλήνων δηλώνει πως δεν θα πραγματοποιήσει διακοπές λόγω κόστους. Μια οικογένεια με δύο παιδιά και ένα αυτοκίνητο χρειάζεται σχεδόν έναν κατώτατο μισθό μόνο για να φτάσει στα ελληνικά νησιά από την Αθήνα, χωρίς να συμπεριληφθούν η διαμονή και η σίτιση.
Ομως οι έλληνες πολίτες είναι αυτοί που πληρώνουν τον λογαριασμό. Υπερφορολογούμαστε για να συντηρούνται οι αποχετεύσεις, να χτίζονται οι δρόμοι, να διατηρούνται οι δομές υγείας, να λειτουργούν οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και τα μουσεία.
Το χειρότερο; Ο έλληνας φορολογούμενος πληρώνει δύο φορές: πρώτα μέσω της φορολογίας του, για να δημιουργηθούν και να συντηρηθούν οι υποδομές που στηρίζουν τον τουρισμό, και έπειτα ως καταναλωτής, μέσω της αύξησης των τιμών στα ακτοπλοϊκά, στη στέγη, στην εστίαση, στα αξιοθέατα και συνολικά στην καθημερινότητά του.
Το ζήτημα δεν είναι να περιορίσουμε τον τουρισμό. Είναι να σταματήσουμε να επιδοτούμε το πραγματικό του κόστος.
Αν θέλουμε ο τουρισμός να παραμείνει βιώσιμος και κερδοφόρος, πρέπει να πάψουμε να επωμιζόμαστε το μεγαλύτερο μέρος του κόστους και να το μεταφέρουμε στους επισκέπτες που χρησιμοποιούν αυτές τις υποδομές. Η συζήτηση για μέτρα όπως η διαφοροποιημένη τιμολόγηση – άλλες τιμές για τους μόνιμους κατοίκους, άλλες για τους επισκέπτες – πρέπει να ανοίξει σοβαρά, όπως και η δέσμευση συγκεκριμένων εσόδων από τον τουρισμό για επενδύσεις στις υποδομές.
Και αν υπάρχουν νομοθετικά κωλύματα για μια τέτοια πολιτική, πρέπει να τα λύσουμε. Δεν είναι δυνατόν οι έλληνες πολίτες, που χρηματοδοτούν αυτές τις υποδομές και ζουν όλο τον χρόνο τις συνέπειες της τουριστικής πίεσης, να βρίσκονται στο περιθώριο όταν πρόκειται για την πρόσβαση στη δική τους χώρα. Ο έλληνας φορολογούμενος δεν μπορεί να επωμίζεται το κόστος μιας τουριστικής ανάπτυξης που αυξάνει συνεχώς τις πιέσεις στις υποδομές, στις τιμές και στην ποιότητα ζωής του, ενώ ο ίδιος δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να απολαύσει τη χώρα του.
Στην εποχή που υπερδυνάμεις όπως η Αμερική και η Κίνα προστατεύουν στρατηγικούς παραγωγικούς κλάδους όπως οι ημιαγωγοί, ήρθε η στιγμή να αδράξουμε και εμείς αυτή την ευκαιρία να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας. Αυτός να είναι ο δικός μας προστατευτισμός: η προστασία του έλληνα πολίτη με κάθε μέσο, απέναντι σε ένα ολοένα αυξανόμενο τουριστικό ρεύμα.
Ο κ. Γιώργος Σκανδαλίδης είναι κάτοχος MPhil στη Φιλοσοφία από το University of Cambridge.
