Η αγορά των κρυπτονομισμάτων βρίσκεται σίγουρα σε φάση μετάβασης. Μετά από έναν κύκλο έντονης κερδοσκοπίας, υπερβολικών προσδοκιών και βίαιης διόρθωσης, το ερώτημα δεν είναι αν τα κρυπτονομίσματα «τελείωσαν», αλλά πώς επανατοποθετούνται μέσα στο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα. Η πρόσφατη εμπειρία δείχνει ότι η κρίση της αγοράς δεν προήλθε από αποτυχία της τεχνολογίας, αλλά από την απόσταση ανάμεσα στην καινοτομία και την ωριμότητα των θεσμών που τη φιλοξενούν.
Η τεχνολογία blockchain συνεχίζει να προσφέρει ουσιαστικές δυνατότητες: αμετάβλητα μητρώα συναλλαγών, έξυπνα συμβόλαια, αποκεντρωμένες εφαρμογές και tokenization πραγματικών περιουσιακών στοιχείων. Παράλληλα, η σύγκλιση με την τεχνητή νοημοσύνη, το διαδίκτυο των πραγμάτων (Internet of Things) και τα αυτοματοποιημένα συστήματα διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον αυξημένης αυτοματοποίησης οικονομικών λειτουργιών, στο οποίο ψηφιακά συστήματα αλληλεπιδρούν και λαμβάνουν αποφάσεις με ελάχιστη ή μηδενική ανθρώπινη παρέμβαση.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα ψηφιακά και προγραμματιζόμενα μέσα αξίας αποκτούν λειτουργικό ρόλο. Η αγορά, ωστόσο, φαίνεται πλέον να διαχωρίζει με σαφήνεια τη χρησιμότητα της τεχνολογίας από την επενδυτική υπερβολή που χαρακτήρισε την προηγούμενη δεκαετία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση του Bitcoin στον παγκόσμιο νομισματικό χάρτη. Με κεφαλαιοποίηση της τάξης των 1,8 περίπου τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το Bitcoin δεν αποτελεί ανταγωνιστή των μεγάλων κρατικών νομισμάτων, όπως το δολάριο ή το ευρώ, αλλά λειτουργεί ως ένα ψηφιακό αποθεματικό αξίας περιορισμένης κλίμακας. Σε όρους μεγέθους, θα μπορούσε να συγκριθεί με νομίσματα μεσαίων αλλά και μεγάλων οικονομιών, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για ένα αποκεντρωμένο ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο χωρίς κρατική έκδοση ή κεντρική τράπεζα.
Η σύγκριση με τον χρυσό είναι ενδεικτική. Η συνολική αξία του παγκόσμιου αποθέματος χρυσού προσεγγίζει σήμερα τα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που καθιστά σαφές ότι τα κρυπτονομίσματα δεν αντικαθιστούν τον χρυσό, αλλά διεκδικούν ένα μικρό – πλην υπαρκτό – τμήμα της παγκόσμιας αποθήκευσης αξίας. Αυτή ακριβώς η δυναμική εξηγεί γιατί τα κρυπτονομίσματα δεν εξαφανίζονται, αλλά ενσωματώνονται σταδιακά στο παγκόσμιο «επίσημο» χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η νέα πραγματικότητα είναι σαφής: δεν θα επιβιώσουν όλα τα κρυπτονομίσματα. Οπως συνέβη με το διαδίκτυο μετά το 2000, χιλιάδες projects χωρίς σαφή χρήση, βιώσιμο μοντέλο και πραγματική ζήτηση θα εξαφανιστούν. Αντίθετα, ένα περιορισμένο σύνολο ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων με θεσμική αποδοχή, ρυθμιστική προσαρμογή και λειτουργική ενσωμάτωση θα συνεχίσει να υφίσταται ως συμπληρωματικό στοιχείο του σύγχρονου χρηματοοικονομικού οικοσυστήματος.
Η επόμενη φάση της αγοράς crypto δεν θα χαρακτηρίζεται από μαζικό FOMO και εκρηκτικές αποδόσεις, αλλά από αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή και έμφαση στη χρήση αντί της αφήγησης. Τα κρυπτονομίσματα δεν επιστρέφουν ως υποκατάστατο του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά ως ενσωματωμένο ψηφιακό τμήμα μέσα σε αυτό.
Η αγορά των κρυπτονομισμάτων δεν οδηγείται σε εξαφάνιση, αλλά σε επιλεκτική ενσωμάτωση. Δεν επιστρέφει ως άναρχη κερδοσκοπία, αλλά ως πιο ώριμη και θεσμικά πλαισιωμένη αγορά. Στη νέα αυτή πραγματικότητα, η αξία δεν θα δημιουργείται από την υπόσχεση γρήγορου πλουτισμού, αλλά από τη χρησιμότητα, την εμπιστοσύνη και τη βιωσιμότητα.
Τα κρυπτονομίσματα φυσικά και δεν τελείωσαν. Τελείωσε η ψευδαίσθηση ότι όλα αξίζουν.
Ο κ. Νικόλαος Φίλιππας είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ιδρυτής και πρόεδρος του Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού.
