Με ποιον τρόπο πρέπει να απαντήσει η Ευρώπη στις απειλές του Τραμπ; Διότι η αδράνεια δεν μπορεί να αποτελεί διαρκή επιλογή. Το είπε και ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ. «Η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να δείξει αποφασιστικότητα. Μην σκύβετε άλλο το κεφάλι».
Δεν υπέδειξε όμως τον τρόπο. Αυτό είναι υπόθεση των Ευρωπαίων. Η επικρατέστερη είναι η αντεπίθεση με το ίδιο όπλο, με την επιβολή δασμών σε αμερικανικά προϊόντα. Πρέπει όμως η ΕΕ να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα;
Η αποτελεσματικότητα των δασμών αμφισβητείται από πολλούς. Θεωρούν ότι μπορεί εν τέλει να αποδειχθεί μπούμερανγκ. Να βλάψει την ίδια την Ευρώπη, τους ευρωπαίους καταναλωτές, όπως φαίνεται ότι βλάπτει και την αμερικανική οικονομία.
Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου του Κιέλου, το κόστος των αμερικανικών δασμών στις εισαγωγές δεν το επωμίζονται οι ξένοι εξαγωγείς. Αντιθέτως, πλήττει την ίδια την εγχώρια οικονομία.
Σε αντίθεση με τη ρητορική της κυβέρνησης Τραμπ, οι εισαγωγείς και οι καταναλωτές στις ΗΠΑ σηκώνουν το 96% του βάρους των δασμών.
Παρότι η αμερικανική κυβέρνηση σκόπευε οι δασμοί να στοχεύσουν ξένες επιχειρήσεις, στην πράξη η πολιτική αυτή βλάπτει την εγχώρια οικονομία. «Οι δασμοί είναι αυτογκόλ» λέει χαρακτηριστικά ο Julian Hinz, διευθυντής έρευνας στο Ινστιτούτο του Κιέλου και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης. «Ο ισχυρισμός ότι οι ξένες χώρες πληρώνουν αυτούς τους δασμούς είναι μύθος.
Τα δεδομένα δείχνουν το ακριβώς αντίθετο: τον λογαριασμό τον πληρώνουν οι Αμερικανοί». Οι δασμοί λειτουργούν σαν φόρος κατανάλωσης στα εισαγόμενα προϊόντα. Ταυτόχρονα, μειώνεται τόσο η ποικιλία όσο και ο όγκος των διαθέσιμων αγαθών.
Οπως προκύπτει από την έρευνα, τελικά οι αμερικανικές επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με συρρικνούμενα περιθώρια κέρδους και οι καταναλωτές με υψηλότερες τιμές σε βάθος χρόνου. Οι χώρες που εξάγουν στις ΗΠΑ θα πουλούν λιγότερο και θα πιεστούν να βρουν νέες αγορές. «Οι δασμοί, στο τέλος της ημέρας, ζημιώνουν τους πάντες» καταλήγει ο Hinz.
Αν τα παραπάνω ισχύουν για τις ΗΠΑ, έχει λόγο η Ευρώπη να υιοθετήσει αντίστοιχη λογική; Οι σπασμωδικές απαντήσεις σπάνια είναι αποτελεσματικές. Το ερώτημα δεν είναι πώς θα απαντήσει σήμερα στον Τραμπ ή αύριο σε κάποιον άλλον, αλλά πώς η ίδια θα ισχυροποιηθεί.
Τη συνταγή την επανέλαβε μια Ευρωπαία, η επικεφαλής του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ: Με την ολοκλήρωση της Ενωσης Κεφαλαιαγορών, την ενίσχυση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, με την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ενωσης και τη διευκόλυνση της κινητικότητας εργαζομένων εντός της ΕΕ.
Τα παραπάνω βήματα – και πολλά άλλα – έχουν περιγραφεί και υπεραναλυθεί. Το ζητούμενο είναι να γίνουν πράξη.
