Ηβροχή πέφτει καταρρακτωδώς αλλά κανείς επισκέπτης δεν μοιάζει να ενοχλείται. Ιούνιος στο Μπιέρκεμπεκ, το σπίτι της Σίγκρι Ούντσετ στο Λιλεχάμερ της Νορβηγίας, στα ριζά της κοιλάδας Γκιντμπραντσντάλεν – τόπου συμβολικού στη μετάβαση της χώρας από τον παγανισμό στον καθολικισμό τον 11ο αιώνα. Από εδώ περνούσε ο δρόμος των πρώτων προσκυνητών για τον καθεδρικό του Νινταρός στο Τρόντχαϊμ· εδώ χτυπούσε η μεσαιωνική καρδιά της Νορβηγίας και αναβίωναν τα αρχαία νορδικά σάγκα· εδώ συνέλεγε για μήνες ο νεαρός Ερρίκος Iψεν τα λαϊκά παραμύθια που θα τον ενέπνεαν να γράψει τον Πέερ Γκυντ.
Περισσότερο απ’ όλους, φυσικά, τη βροχή απολαμβάνουν τα φυτά στον κήπο που δημιούργησε με ζήλο η Ούντσετ, πριν τον καταστρέψουν οι γερμανοί κατακτητές και τον παραμελήσει, μετά τον θάνατό της, το 1949, ο μικρός γιος της, Χανς. Νούμερο ένα στόχος των Ναζί λόγω της δημοφιλούς αρθρογραφίας της κατά του Χίτλερ, η Ούντσετ αναγκάστηκε να διαφύγει στη Σουηδία κι ύστερα, μέσω ΕΣΣΔ και Ιαπωνίας, στις ΗΠΑ. Κατά την απουσία της, η Oberkommando της Βέρμαχτ μετέτρεψε το Μπιέρκεμπεκ σε μαιευτήριο για εγκύους με παιδιά γερμανών στρατιωτών. Μετά τον θάνατό της, ο Χανς αδιαφόρησε εγκληματικά για τον κήπο που ήταν απολύτως συνδεδεμένος με το έργο της μητέρας του και την αντίληψή της για το «θείο»: τόπος εξιλέωσης και συμφιλίωσης, γέννησης του αληθινού και του όμορφου που θα επιζούσε μετά τον θάνατό της.
Ευτυχώς ο δήμος αγόρασε το κτήμα το 1990 και βάλθηκε να αναβιώσει οικήματα και γη. Το σπίτι μετατράπηκε σε μουσείο το 1997· είναι ένα σύμπλεγμα από ξύλινα παραδοσιακά κτίσματα που ενώνονται εσωτερικά και φιλοξενούν ακόμα το γραφείο της, τα ιστορικά και φιλολογικά περιοδικά της, τα υπνοδωμάτια και τις οικογενειακές φωτογραφίες. Σε μία από αυτές, ο πρωτότοκος γιος της, Ανερς, παιδί ακόμα, χαϊδεύει τον σκύλο της οικογένειας κάποιο ανέμελο καλοκαίρι. Εχασε τη ζωή του σε μάχη με τους Γερμανούς λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, τον Απρίλη του 1940, σε ηλικία 27 ετών.
Το κτήμα ξαναφυτεύτηκε με τη βοήθεια βοτανολόγων και ιστορικών, με είδη που είχε διαλέξει η ίδια η Ούντσετ. Το έργο ολοκληρώθηκε μόλις πέρυσι. Το αποτέλεσμα – τότε και τώρα – δεν είναι ένας κήπος «καθαρός και περιποιημένος», αλλά μια ζούγκλα από διαφορετικά φυτά που ευδοκιμούν λόγω συνύπαρξης και δημιουργούν, μεριές-μεριές, αδιαπέραστες λόχμες. Ορισμένα κρατούν από την εποχή της: το άγριο σκόρδο συνεχίζει να εξαπλώνεται κατά μήκος του ρέματος που είχε σκάψει η ίδια· σε μια λίστα αγορών από τις 5 Απριλίου του 1924 διαβάζουμε ότι αγόρασε 150 geum rivale: τα λουλουδάκια τους ακόμα ανθοφορούν.
Η Ούντσετ δεν ξεπέρασε ποτέ τον πολυετή ξεριζωμό της από το μέρος που είχε διαμορφώσει σύμφωνα με τα ιδανικά της. Μπορεί στις ΗΠΑ να έγραφε πυρετωδώς άρθρα, να έδινε διαλέξεις και ραδιοφωνικές ομιλίες για να εμψυχώσει την Αντίσταση, μα λογοτεχνία δεν ξανάγραψε μετά την επιστροφή της στη Νορβηγία. Τα πολύτομα μυθιστορήματα που της χάρισαν το Νομπέλ για τον τρόπο που αποτύπωνε την πάλη της μεσαιωνικής Νορβηγίας μεταξύ παγανισμού και καθολικισμού είχαν γραφτεί ήδη από τη δεκαετία του 1920.
Ο αρχαιολόγος πατέρας της τής είχε μάθει να διαβάζει αρχαία νορδικά από την ηλικία των 11 ετών και η μικρή Σίγκρι τού διάβαζε τις μεταφράσεις του δυο χρόνια αργότερα, στο νεκροκρέβατό του. Οι βιβλιοθήκες της βρίθουν μελετών για τα σάγκα και τους κήπους. Αλλά και για τον καθολικισμό, τον οποίο η Ούντσετ ασπάστηκε – σκανδαλωδώς για το λουθηρανικό και σοσιαλιστικό πνεύμα της Νορβηγίας – το 1924. Οι επιθέσεις που δέχτηκε από τους συμπατριώτες της ήταν πραγματικά βάναυσες, μα εκείνη δεν έπαψε να υπερασπίζεται δημοσίως την πίστη της. Ούτε και τη νοοτροπία που την οδήγησε σε αυτήν, όπως αποτυπώνεται στον κήπο της: ο καλός κηπουρός μαθαίνει να συμμαχεί με τα φυτά που τον ξεπερνούν, που ριζώνουν βαθιά κι επιβιώνουν ακόμα και μετά τον θάνατό του.
Η κυρία Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη είναι ποιήτρια και μεταφράστρια.
