Η Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί μέρος της κοινωνίας μας εδώ και δεκαετίες. Η γενιά μου είναι από τις πρώτες που μεγάλωσαν εξ ολοκλήρου μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό σύστημα – με ανοιχτά σύνορα, κοινό νόμισμα και κοινούς θεσμούς. Είμαστε προνομιούχοι επειδή ζούμε σε μια κοινωνία όπως η Ευρώπη. Ομως ο καθημερινός μας κόσμος, με το οικείο πλαίσιό του, αλλάζει και έτσι η ΕΕ οφείλει να προσαρμοστεί σε αυτές τις αλλαγές.
Εκ πρώτης όψεως, η ΕΕ δεν παίζει κυρίαρχο ρόλο στην καθημερινή μας ζωή. Αν όμως πλησιάσουμε λίγο περισσότερο και ρίξουμε μια προσεκτική ματιά στην ΕΕ ως θεσμό και ως ένωση, συνειδητοποιούμε γρήγορα ότι στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει. Αν και κάθε κράτος-μέλος αποφασίζει πώς ακριβώς θα ενσωματωθούν οι οδηγίες και θα εφαρμοστούν οι συστάσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Κοινοβούλιο παρέχουν το πλαίσιο για την εθνική νομοθεσία· είτε πρόκειται για την εμπορική είτε για την κλιματική ή τη μεταναστευτική πολιτική. Γεγονός είναι ότι η ΕΕ μάς παρέχει τη βάση για μια ειρηνική συνύπαρξη βασισμένη σε παρόμοιες αξίες. Μια ένωση όπου κάθε χώρα εργάζεται για τις άλλες και μαζί με τις άλλες. Πώς και τα γνωρίζω όλα αυτά; Επειδή μελέτησα την Ευρωπαϊκή Ενωση πιο προσεκτικά, με δική μου πρωτοβουλία.
Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς: Ποιος έφηβος θα μπορούσε να πει επακριβώς ποιοι είναι οι στόχοι της ΕΕ χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή έρευνα; Πιθανώς σχεδόν κανένας. Και εδώ έγκειται το βασικό πρόβλημα: στο πεδίο της ευαισθητοποίησης γύρω από την ΕΕ και, κατά συνέπεια, στο πεδίο της δημοκρατίας στην Ευρώπη.
Παρόλο που η δημοκρατία υπόσχεται διαφάνεια αλλά και συμμετοχή για όλους, όλοι οι πολίτες δεν εισακούονται ούτε συμπεριλαμβάνονται εξίσου.
Καταλαβαίνω ότι, ειδικά σε έναν τόσο μεγάλο θεσμό όπως η ΕΕ, δεν είναι δυνατόν να ακουστεί κάθε μεμονωμένη φωνή και δεν μπορεί να εφαρμοστεί κάθε μεμονωμένη άποψη.
Ολοι προσπαθούν να καταλήξουν στον βέλτιστο κοινό συμβιβασμό, που είναι, άλλωστε, η αρχή της δημοκρατίας. Αλλά, κατά τη γνώμη μου, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά όταν πρόκειται για τους νέους.
Συχνά αισθάνομαι ότι πολλοί νέοι στην Ευρώπη δεν έχουν καμία σύνδεση με την Ευρώπη, με την ΕΕ. Φαίνονται να νιώθουν απομακρυσμένοι από τη λήψη των πολιτικών αποφάσεων, παρόλο που πολλές από τις αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα διαμορφώσουν το μέλλον μας. Πολλοί νέοι δεν έχουν ιδέα τι κάνει στην πραγματικότητα η ΕΕ ή ποιοι είναι οι στόχοι της ευρωπαϊκής πολιτικής. Μέρη όπως οι Βρυξέλλες και το Στρασβούργο είναι πολύ μακριά για να εδραιωθούν πραγματικά στη συνείδηση των νεαρών Ευρωπαίων.
Οι αποφάσεις είναι πολύ στείρες και τεχνοκρατικές.
Πώς μπορούμε όμως να το αλλάξουμε αυτό; Νομίζω συμφωνούμε όλοι ότι κάτι πρέπει να αλλάξει. Για να εξακολουθήσει η ΕΕ να είναι μια δημοκρατική ένωση σε δέκα, δεκαπέντε ή πενήντα χρόνια, πρέπει να συμπεριλάβουμε τους νέους. Δεν αρκεί μόνο να τους δίνουμε το δικαίωμα να ψηφίζουν από την ηλικία των 16 ετών, όπως συμβαίνει ήδη στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρέπει επίσης, σε συνδυασμό με αυτό το συγκριτικά χαμηλό όριο ηλικίας ψήφου, να αρχίσουμε να ενημερώνουμε τη νέα γενιά για την ΕΕ. Πρέπει να κάνουμε σαφή τα πλεονεκτήματα, τη σημασία που έχει για τη δημοκρατία και τις ευκαιρίες που παρέχει, αλλά και τις αδυναμίες και τους τομείς που χρειάζονται βελτίωση. Και δεν αρκεί να προβάλλονται ξαφνικά οι ιδέες ενός κόμματος για την Ευρώπη σε μια προεκλογική χρονιά. Η ΕΕ πρέπει να εξελιχθεί σε μια πιο σύγχρονη και προοδευτική ένωση, ώστε να είναι έτοιμη για το μέλλον.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για καλό σκοπό
Κατά τη γνώμη μου, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα μπορούσαν να προσφέρουν μια μεγάλη ευκαιρία εδώ. Οι ραγδαίες αλλαγές των τελευταίων ετών – και τα social media είναι σίγουρα μία από αυτές τις αλλαγές – δεν είναι απαραιτήτως κακές· αντίθετα, μπορούν να προσφέρουν μια ευκαιρία για αλλαγή των υφιστάμενων συστημάτων και διαδικασιών.
Είτε πρόκειται για το TikTok είτε για το Snapchat ή το Instagram, οι νέοι σήμερα βασίζονται όλο και περισσότερο σε αυτά τα μέσα για να διαμορφώσουν την άποψή τους, χρησιμοποιώντας τα ως κύρια πηγή για την πληροφόρησή τους. Επομένως, προκειμένου η ΕΕ να αποτελέσει μέρος αυτού του σύμπαντος, μέρος του κόσμου των ειδήσεων και, πάνω απ’ όλα, μέρος της γνωστικής και συνειδητής μνήμης των νέων στην Ευρώπη, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η αυξημένη παρουσία σε αυτά είναι σχεδόν απαραίτητα για την εδραίωση μιας ευρωπαϊκής συνείδησης.
Ο κόσμος μας αλλάζει με πολλούς τρόπους και η μεταβολή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ΕΕ είναι μόνο ένα από τα πολλά παραδείγματα. Ενώ οι γονείς μου αργά αλλά σταθερά έμαθαν να βλέπουν θετικά το εγχείρημα μιας κοινής δημοκρατίας, εγώ μεγαλώνω με μια ασύγκριτη αίσθηση των δημοκρατικών αξιών.
Για μένα, είναι φυσιολογικό να υπάρχουν θεσμοί όπως η ΕΕ· για μένα η παρουσία τους είναι αυτονόητη στην καθημερινή μου ζωή. Αυτό συμβαίνει επειδή η οπτική μας για την Ευρώπη αλλάζει. Απομακρυνόμαστε από το «Ωωω, αυτός ο θεσμός της ΕΕ είναι μοναδικός, τι πλεονεκτήματα μας προσφέρει!» και κινούμαστε προς το «ΕΕ, τι είναι στην πραγματικότητα και χρειαζόμαστε όντως κάτι τέτοιο;». Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε αυτή την αλλαγή, να διασφαλίσουμε ότι οι ευρωπαϊκές αξίες δεν θεωρούνται δεδομένες και ότι δεν θα κυριαρχήσει η αδιαφορία. Είναι σημαντικό να σκεφτόμαστε το μέλλον και να εκπαιδεύουμε τους νέους για την Ευρώπη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ώστε να δημιουργηθεί ένα κοινό αίσθημα ότι «είμαστε Ευρωπαίοι».
Feemke Steinecke, Γερμανία, Eichenschule Scheebel
