Με τις διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου να κινούνται τις τελευταίες ημέρες σταθερά πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι, παρά τα όποια σκαμπανεβάσματα παρατηρούνται από την έναρξη του πολέμου, και πλέον στα πρατήρια υγρών καυσίμων να πωλείται η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης στα 2 ευρώ το λίτρο, η κυβέρνηση αναμένεται, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, να ανακοινώσει την ερχόμενη εβδομάδα μέτρα που θα οδηγήσουν στην αποκλιμάκωση των επιβαρύνσεων που έχουν επιφέρει σε νοικοκυριά και επαγγελματίες οι ξέφρενες αυξήσεις στα καύσιμα.
Το σήμα για την εφαρμογή νέων μέτρων έδωσε ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά το πέρας των εργασιών της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες την περασμένη Πέμπτη, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η κυβέρνηση είναι έτοιμη, στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας».
Πόσο θα κοστίσουν
Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι τελικά πόσο θα κοστίσουν τα μέτρα, πόσα από αυτά θα καλύψει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο η Ευρώπη και πόσο αντέχει ο κρατικός προϋπολογισμός μια παρατεταμένη κρίση, με τις διεθνείς τιμές στο πετρέλαιο να σκαρφαλώνουν ολοένα και περισσότερο και σε κάθε περίπτωση να είναι πολύ πάνω από την τιμή αναφοράς βάσει της οποίας έχουν γίνει οι όποιες προβλέψεις.
Αυτό όμως που πρέπει να γίνει αντιληπτό είναι ότι σε πρώτη φάση, και ανεξάρτητα από τις τελικές αποφάσεις της Ευρώπης, το όποιο βάρος των μέτρων εφαρμόσει η Ελλάδα θα επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Αλλωστε, αυτό που δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα «ενισχύσει περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων» και θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη-μέλη για τη μείωση του κόστους καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, δεν είναι κάτι που θα γίνει αύριο, αλλά θα χρειαστεί ένα χρονικό διάστημα μέχρι να ωριμάσει και να υπάρξουν οι οριστικές αποφάσεις.
Το «μαξιλάρι»
Οπως αναφέρει στο «Βήμα» ανώτερος παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών, μέχρι στιγμής στον κρατικό προϋπολογισμό υπάρχει ένα «μαξιλάρι» περίπου 700 εκατ. ευρώ, που μέχρι να φθάσουμε στις εξαγγελίες της ΔΕΘ του 2026 μπορεί να διαμορφωθεί στο 1 δισεκατομμύριο. Στην περίπτωση που υπάρξει στήριξη από την Ευρώπη για τα μέτρα που θα ανακοινωθούν, τότε αυτό το «μαξιλάρι» δεν θα επηρεαστεί.
Ομως, αν τελικά δεν υπάρξει κάλυψη από την Ευρώπη, τότε το πακέτο που θα ανακοινωθεί είναι βέβαιο ότι θα ψαλιδίσει τις όποιες προσδοκίες υπάρχουν για γενναίο πακέτο στη ΔΕΘ από τον Πρωθυπουργό σε επιχειρήσεις και απλούς πολίτες. Οι ετήσιες εισπράξεις από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα αποτελούν στην Ελλάδα μία από τις βασικότερες πηγές εσόδων και οι όποιες αποφάσεις ληφθούν θα έχουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σοβαρές επιπτώσεις στα έσοδα του κράτους. Ειδικότερα, το κράτος έχει προβλέψει να εισπράξει συνολικά για το 2026 από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης 7,4 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης στα καύσιμα είναι 4 δισ. ευρώ και ο ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και στα παράγωγα αυτών είναι 2,1 δισ. ευρώ.
Οι μειώσεις τιμών
Μία μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στις βενζίνες και στο diesel κίνησης κατά 20 λεπτά το λίτρο (σήμερα ανέρχεται σε 70 λεπτά/lt και 41 λεπτά/lt αντίστοιχα), που εξετάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης ως ένα από τα μέτρα για να περιοριστεί η ακρίβεια που παρατηρείται στα πρατήρια υγρών καυσίμων, θα είχε ετησίως ένα κόστος, μαζί με τον ΦΠΑ, περίπου 1,7 δισ. ευρώ για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Εφόσον το μέτρο εφαρμοστεί για έναν μήνα, οι απώλειες για τα έσοδα του κράτους θα ήταν περίπου 140 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι αν τελικά προκριθεί αυτό το μέτρο, τότε αυτόματα οι τιμές στα πρατήρια υγρών καυσίμων, με βάση τις σημερινές διεθνείς τιμές, θα μειώνονταν στα 1,75 ευρώ ανά λίτρο από 2 ευρώ σήμερα, δηλαδή θα επέστρεφαν στα προ πολέμου επίπεδα.
Σε ό,τι αφορά τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, επειδή πρόκειται για ορυκτά καύσιμα, η ευρωπαϊκή οδηγία 2006/112 δεν επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να προχωρήσει στη μείωσή του στον χαμηλό συντελεστή 13%. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να υπάρξει αλλαγή πλαισίου ή ειδική συμφωνία. Ομως για τη μείωση του συντελεστή ΕΦΚ και έμμεσα και του ΦΠΑ δεν χρειάζεται να πάρει η ελληνική πλευρά κάποια έγκριση από τις Βρυξέλλες.
Νέο Fuel Pass;
Οσον αφορά τη χορήγηση ενός νέου Fuel Pass, οι όροι και οι προϋποθέσεις θα κινηθούν στα πρότυπα αυτού που είχε δοθεί πριν από κάποια χρόνια και ανάλογα με την κατηγορία που ανήκουν εισοδηματικά τα νοικοκυριά, θα κυμανθεί περί τα 100 ευρώ ή και παραπάνω, με το συνολικό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό να διαμορφώνεται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ. Το τελευταίο Fuel Pass που δόθηκε αφορούσε το 3μηνο Ιουλίου – Σεπτεμβρίου 2022 και τα ποσά που είχαν δοθεί ήταν 80 ευρώ για αυτοκίνητα στην ηπειρωτική Ελλάδα και 100 ευρώ για αυτοκίνητα σε νησιωτικές περιοχές, ενώ για τις μοτοσικλέτες η ενίσχυση ήταν περίπου 60 ευρώ. Μένει να φανεί αν το καινούριο (3ο κατά σειρά Fuel Pass) θα είναι υψηλότερο από τα δύο προηγούμενα και αν στην ουσία θα δώσει ανάσα, έστω και προσωρινή, στην ακρίβεια που παρατηρείται στις πρατήρια υγρών καυσίμων.
Τέλος, αξίζει να τονιστεί ότι οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές καυσίμων αναμένεται να επηρεάσουν και την εξέλιξη των δεικτών του κρατικού προϋπολογισμού, ειδικά αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κρατήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό διότι ο προϋπολογισμός για το 2026 έχει συνταχθεί με μέση τιμή Brent στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Μια παραμονή σε τιμές άνω των 100 δολαρίων αποτελεί σημαντική απόκλιση από τη βασική υπόθεση και μπορεί να προκαλέσει σοκ στην ομαλή εκτέλεση του προϋπολογισμού, την ανάπτυξη και φυσικά τον πληθωρισμό, «ροκανίζοντας» το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ την ίδια στιγμή θα οδηγήσει και σε πάγωμα των επενδύσεων.
