Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του ντοκιμαντέρ Finding Harmony: A King’s Vision, η δημόσια συζήτηση γύρω από τον βασιλιά Κάρολο επανέρχεται όχι μόνο ως βιογραφική αναδρομή, αλλά ως αφορμή για μια ευρύτερη αποτίμηση της στάσης που επιφύλασσε επί δεκαετίες η κοινωνία σε όσους μιλούσαν για το περιβάλλον. Σήμερα, η κλιματική κρίση αποτελεί δεδομένο σημείο αναφοράς: εντάσσεται στα προγράμματα όλων σχεδόν των κυβερνήσεων, απασχολεί διεθνείς συνδιασκέψεις, διαμορφώνει οικονομικές πολιτικές και αποτελεί κοινό τόπο στη δημόσια σφαίρα. Ωστόσο, δεν ήταν πάντοτε έτσι. Υπήρξε μια εποχή όπου ο περιβαλλοντικός ακτιβισμός αντιμετωπιζόταν ως περιθωριακή ανησυχία ή υπερβολή — και σε εκείνη ακριβώς την περίοδο ο τότε νεαρός πρίγκιπας Κάρολος επέλεγε να τοποθετηθεί δημόσια.
Από την αυγή του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος μέχρι σήμερα, η δημόσια συζήτηση για την προστασία της φύσης και την κλιματική αλλαγή διένυσε μια μακρά και συχνά εχθρική διαδρομή έως ότου καταστεί κυρίαρχη. Μετά τη δεκαετία του ’60, όταν έργα όπως το Silent Spring της Rachel Carson αποκάλυψαν τους κινδύνους της χρήσης του DDT και πυροδότησαν τα πρώτα οργανωμένα οικολογικά κινήματα, όσοι μιλούσαν για τα όρια της ανθρώπινης ανάπτυξης και για τις επιπτώσεις της βιομηχανικής δραστηριότητας στον πλανήτη αντιμετωπίζονταν συχνά με καχυποψία, ειρωνεία ή ως «παράξενοι» και υπερβολικοί.
Τη δεκαετία του ’70 και του ’80, παρά την καθιέρωση πρωτοβουλιών όπως η πρώτη Μέρα της Γης (Earth Day) το 1970 και την εμφάνιση περιβαλλοντικών οργανώσεων, οι οικολογικές ιδέες παρέμεναν στο περιθώριο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Συχνά χαρακτηρίζονταν από επικριτές ως εμπόδιο στην οικονομική ανάπτυξη ή ως παρωχημένες αντι-προοδευτικές αντιλήψεις. Σε αυτό το κλίμα, όποιος τολμούσε να προειδοποιήσει για τη ρύπανση, τα απόβλητα ή την εξάντληση των φυσικών πόρων ρίσκαρε να στιγματιστεί ως κινδυνολόγος.
Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εμφανίζεται ο τότε πρίγκιπας της Ουαλίας, ο σημερινός βασιλιάς Κάρολος. Πολύ πριν το ζήτημα της κλιματικής κρίσης εισέλθει στη θεσμική ατζέντα, άρχισε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 να εκφράζει δημόσια ανησυχίες για τη ρύπανση του αέρα, τα πλαστικά απορρίμματα, την οικολογική υποβάθμιση και την ανάγκη για πιο βιώσιμες, οικολογικές γεωργικές πρακτικές. Όταν, σε ηλικία μόλις 21 ετών, μιλούσε για «τρομακτικά αποτελέσματα της ρύπανσης σε όλες τις μορφές της», η κοινωνία της εποχής δεν ήταν έτοιμη να ακούσει μια τέτοια προειδοποίηση.
Για πολλά χρόνια, οι παρεμβάσεις του αντιμετωπίζονταν από μεγάλο μέρος των μέσων ενημέρωσης και του κοινού με ειρωνεία και χλευασμό, όπως βλέπουμε και στο ντοκιμαντέρ του. Πολλοί τον θεωρούσαν «εντελώς τρελό» ή «προκλητικά εκκεντρικό», ενώ δεν έλειψαν οι χαρακτηρισμοί όπως «ηλίθιος» και «λίγο hippie», επειδή μιλούσε για τη φύση.
Για την εποχή, ο Κάρολος έγινε ένα meme. «Ο πρίγκιπας που μιλάει με τα φυτά», τον φώναζαν τα μίντια. Ακόμη και σήμερα, αν ψάξετε στην μηχανή αναζήτησης του Google «Prince Charles talking», η πρώτη επιλογή που εμφανίζεται είναι αυτή. Το αστείο αυτό βασίζεται στη συνήθεια του Καρόλου να απευθύνεται στα φυτά και ενίοτε να τους κάνει «χειραψία», σαν μια συμβολική ένδειξη σεβασμού στο μεγαλείο της φύσης. Το 1986, σε συνέντευξή του ανέφερε ότι το να μιλάει στα φυτά του είναι μέρος της καθημερινότητάς του και τον κάνει να νιώθει συνδεδεμένος με τη φύση. «Είναι σημαντικό να τους μιλάς. Σε ακούνε και ανταποκρίνονται», δήλωνε τότε.
Η φράση «ο πρίγκιπας που μιλάει στα φυτά» έγινε μία από τις πιο επίμονες ειρωνικές αναφορές που τον συνόδευσαν για χρόνια και, όπως ο ίδιος έχει παραδεχθεί, η δημόσια αυτή κριτική τον «στοίχειωνε», καθώς τον παρουσίαζε ως εκτός πραγματικότητας ή ακόμη και αντιεπιστημονικό, σε μια εποχή όπου η επιστημονική συναίνεση για την κλιματική αλλαγή δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί στον δημόσιο διάλογο. Για τα μίντια αλλά και το γενικότερο zeitgeist της εποχής, ο Βρετανός πρίγκιπας δεν ήταν παρά συνωμοσιολόγος με πλατφόρμα.
Με την πάροδο των δεκαετιών, καθώς η προστασία του περιβάλλοντος μετατράπηκε σε κεντρικό πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα και οι διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα κατέστησαν σαφές το μέγεθος της πρόκλησης, οι απόψεις που άλλοτε λοιδορούνταν άρχισαν να αναγνωρίζονται ως διορατικές.
Η μετατόπιση αυτή από τον χλευασμό στην επιβεβαίωση, αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες που αναδεικνύει το ντοκιμαντέρ, φωτίζοντας μια διαδρομή όπου η περιβαλλοντική ανησυχία πέρασε από το περιθώριο στο κέντρο της παγκόσμιας συνείδησης.
