Το κείμενο αυτό και κατ’ επέκταση το υπό έκδοση Δοκίμιό μου, έχει αναφορές σε πολλά Πρόσωπα, αλλά συμβολικά ως οφειλόμενος φόρος τιμής και μνήμης είναι αφιερωμένο στον αείμνηστο Ανδρέα Παπανδρέου, στον αείμνηστο Κωστή Μοσκώφ, στον αείμνηστο Γέροντα Βασίλειο Γοντικάκη, στον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο Γιαννουλάτο και στον αείμνηστο Διονύση Σαββόπουλο.
Πέντε αγαπημένα μου Πρόσωπα, που καθόρισαν και σημάδεψαν ως σηματωροί ο καθένας με το δικό του καταλυτικό τρόπο, το βίωμά μου, τις σχέσεις μου και το οδοιπορικό μου στο Άγιον Όρος και στην Αθωνική Πολιτεία.
Πρώτον
Το Άγιον Όρος και η Αθωνική Πολιτεία οριοθετείται ως η ανατολικότερη Χερσόνησος της Χαλκιδικής, με έκταση περίπου 350 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που έχει ως κατάληξή της το Ακρωτήριο Νυμφαίο ή Ακρόθωον.
Ως Χερσόνησος έχει περίπου μήκος 60 χλμ., κυμαινόμενο πλάτος 8 – 12 χιλιόμετρα, δαντελωτή ακτογραμμή περίπου 66 μίλια (38 μίλια προς το Αιγαίο και 28 μίλια προς το Σιγγιτικό κόλπο).
Γεωμορφολογικά προσδιορίζεται από την οροσειρά του Άθω (με σχήμα πυραμίδας – κώνου και ύψος 2033 μέτρα), το μεγάλο συναφές θαλάσσιο βάθος (περίπου 1000 μέτρα), συνδυάζοντας σε μια τόσο μικρή χωρική έκταση το χερσαίο μέγιστο ύψος με το μέγιστο θαλάσσιο βάθος (βάραθρο).
Στην Αρχαία Ελλάδα, με την Ελληνική Μυθολογία να περιγράφει το συναρπαστικό ταξίδι του ανθρώπου μέσα στο χώρο και το χρόνο με αναφορές στην Θεογονία και την Κοσμογονία, αυτή η περιοχή ονοματισμένη ως «Ακτή» είχε τους δικούς της προσδιορισμούς στη Γιγαντομαχία, στον ΑΘΩ, στον Ποσειδώνα, στην Άρτεμις, στον Απόλλωνα και τη Δάφνη.
Ο Άθως με τη Χερσόνησό του είχε καθιερωθεί σε εκτεταμένες εκτάσεις του ως Ιερό Τέμενος – Άλσος της Αρτέμιδος με Ναούς και λατρευτικούς χώρους άβατο (τότε) για τους άνδρες. Είχε καθιερωθεί ως χώρος εξαγνισμού και αθωότητας ανθρώπων, χωρίς ποινή και ενοχή (όπως παραπέμπει ετυμολογικά ίσως – ίσως η λέξη Άθως, αλλά σίγουρα η λέξη Αθώος με το στερητικό Α+Θωή (όπου ετυμολογικά σημαίνει το στερητικό Α=χωρίς και η Θωή= ποινή = ενοχή, «χωρίς ενοχή»).
Οι αρχαίοι Γεωγράφοι έχουν χαρτογραφήσει τη Χερσόνησο με αναφορές σε Πόλεις και λατρευτικούς χώρους. Οι επτά Πόλεις, ως οικιστικά πολίσματα, έφεραν τα ονόματα Σάνη, Θύσσος, Κλεωναί, Δίον, Ολόφυξος, Ακρωθόοι, Απολλωνία.
Ο Όμηρος μνημονεύει τον «Άθω υψηλόν». Οι Αρχαίοι Συγγραφείς κάνουν συγκεκριμένες αναφορές και παραλληλισμούς στην ιδιαιτερότητα και στην ιερότητα της Χερσονήσου.
Οι ιστορικοί περιγράφουν τη διαχρονική εξέλιξη της Χερσονήσου από την Αρχαία Ελλάδα, τους Περσικούς Πολέμους, την κυριαρχία του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλέξανδρου, τους Ελληνιστικούς Χρόνους, την ακμή του Βυζαντίου, τη Μεταβυζαντινή εποχή, τη Ρωμαϊκή κυριαρχία, τις Σταυροφορίες, τις επιδρομές των Καταλανών, τις Εκκλησιαστικές έριδες του Χριστιανισμού, την Παλαιολόγεια περίοδο, την Οθωμανική κυριαρχία, την Εθνικο-Απελευθερωτική Επανάσταση του 1821, την ένταξη του Αγίου Όρους στο Νεοελληνικό Κράτος και τη συμπόρευσή του με όλες τις συνακόλουθες εξελίξεις της Ελλάδας.
Η φυσική συνέχεια με τη Χαλκιδική είναι διακεκομμένη από τον στενό Ισθμό (Διώρυγα) του Ξέρξη στον αυχένα της Χερσονήσου, συνδέοντας έτσι την περιοχή με τα ιστορικά ορόσημα των νικηφόρων για την Ελλάδα Περσικών Πολέμων. (Εισβολή στον Ελληνικό Χώρο με τον Μαρδόνιο το 493 π.Χ. (… και το ναυαγισμένο Περσικό στόλο κατά τον περίπλου του Άθω….), με τον Ξέρξη το 480 π.Χ.).
Τεκμηριώνεται με ακρίβεια και σαφήνεια μέσα από αυτές τις περιγραφές και αναφορές, πως η απείρου κάλλους Χερσόνησος του Όρους, προβάλλει ως προνομιακός τόπος αρχετυπικών αναφορών, συνθέσεων, αντιπαραθέσεων, συγκρούσεων και συνδυασμών διαφορετικών μύθων, Θρησκειών και θρησκευτικών λατρειών, φιλοσοφικών – πολιτισμικών ρευμάτων, ιστορικών γεγονότων – σταθμών στη διαδρομή πολλών χιλιετιών.
Η στρωματογραφία και το παλίμψηστο του Αγίου Όρους αποκαλύπτει αυτή την αλήθεια με την εγχάραξη και με την καταγραφή των αλλεπαλλήλων αποτυπωμάτων υπαρκτών πολιτισμικών και θρησκευτικών κυμάτων μιας υπερ-τρισχιλιετούς διαχρονικής διαδρομής.
Δεύτερος
Ο πιστός και Θεόπνευστος πεζογράφος (… «παιζο-γράφος και παιζω-γράφος» κατά τη δική του ρήση….) Νικόλαος – Γαβριήλ Πεντζίκης στο εκπληκτικό Γεωγραφο-χαρτογραφικό Συναξάρι του για τη Βόρεια Ελλάδα, με την αξεπέραστη, «αιρετική» αλλά και συνθετική διαχρονική ποιητική γεωγραφική, πολιτισμική, θρησκευτική και ιστορική αφήγησή του, αναφέρεται στον Άθω και το Άγιον Όρος.
Παραθέτω ορισμένα αποσπάσματά του:
«….. Ο Όμηρος μετά τα «ἱπποπόλων θρηκών όρεα νιφόεντα» τοποθετεί τον Άθω….».
«…. Πυραμίς 2.000 μέτρων ύψους ό Άθως, πού σκέφτηκε ό μηχανικός Στασικράτης να μετατρέψει σε άγαλμα του Αλεξάνδρου και πολυπληθή Πολιτεία….. Μα ο βράχος της Προσευχής δεν ήταν προορισμένος για ανάδειξη των φυσικών ικανοτήτων του ανθρώπου….».
«….. Στην εσχατιά του παλαιότερα είχε ναυαγήσει ο στόλος του υπερόπτη μονάρχη της Ασίας. Ο εφήμερα ισχυρός άνθρωπος δεν μπόρεσε να κάμει άλλο, παρά να αποκόψει την υψαύχενη απόφυση της λατρείας του αιωνίου. Αλλά επί ματαίω, γιατί με τον καιρό η διώρυγα ξαναγέμισε…..».
«….. Οι κουρσάροι της Μπαρμπαριάς κυριάρχησαν στον Σιγγιτικό, μέχρι Αμουλιανή και Βουρβουρού με τις ευάριθμες νησίδες. Άμυνα κρατούσαν οι Καλόγηροι από τους πύργους των είκοσι Ιερών Μονών….».
«….. Ανθρωπίνων αποτυχιών και ναυαγίων θησαύρισμα, ο Άθως συντηρεί μιαν άλλη εικόνα ζωής. Όπως την αισθάνονται τα παιδιά, που οι άγγελοι τα παραστέκουν….».
«….. Συν τω χρόνω, ολόκληρο το Άγιον Όρος κατέστη το κατ’ εξοχήν περιβόλι της Δεσποίνης ημών Θεοτόκου….».
Το γεωγραφο-χαρτογραφικό Συναξάρι του Ν.Γ.Πεντζίκη (ένα αποθησαύρισμα συμπυκνωμένων γνώσεων), που φέρει τον ευρηματικό τίτλο «ΨΙΛΗ Ή ΠΕΡΙΣΠΩΜΕΝΗ» εμπεριέχει ως επιστέγασμα της σκέψης του, ως ακροτελεύτια παράγραφο του «Μικρού Βιβλίου» τα εξής λόγια:
«…. Ας μην παρασυρθούμε όμως, πέραν των καλλιγραφικών μας δυνατοτήτων, κοιτώντας τον χάρτη και χρησιμοποιώντας δια της μνήμης τα πράγματα που ξέρουμε και μαθαίνουμε, σαν χρωματικές και μουσικές αποχρώσεις, για να υποδηλώσομε με γράμματα, τον τόνο ή το πνεύμα της Βορείου Ελλάδας, που σαν ψιλή ή περισπωμένη επικάθεται στο υπόλοιπο ελλαδικό σώμα…..».
Αν αποκρυπτογραφήσει κανείς τον χάρτη της Βόρειας Ελλάδας και τον τίτλο του Μικρού Βιβλίου η «ΠΕΡΙΣΠΩΜΕΝΗ» παραπέμπει στη στέψη του Ελλαδικού χώρου και η διαζευκτική «’΄Η ΨΙΛΗ» παραπέμπει στο άνοιγμα, στην εξερευνητική ματιά προς την Ανατολή. Δίκαια το αξιανάγνωστο, γλαφυρό και ιδιότυπο Συναξάρι έχει χαρακτηριστεί ως «.… πυκνότατο και ποιητικότατο οδοιπορικό Πεντζίδικης μνήμης».
Τέλος αξίζει να σχολιαστεί η επισήμανση του Ν.Γ.Πεντζίκη, που συνοψίζεται στη φράση «…. Πυραμίς 2.000 μέτρων ύψους ο Άθως, που σκέφτηκε ο μηχανικός Στασικράτης να μετατρέψει σε άγαλμα του Αλεξάνδρου και πολυπληθή Πολιτεία…. Μα ο βράχος της Προσευχής δεν ήταν προορισμένος για ανάδειξη των φυσικών ικανοτήτων των ανθρώπων…».
Η επισήμανση αυτή αντιστοιχεί σε μια ιστορική καταγραφή με σύζευξη στο όνομα του Μεγα-Αλέξανδρου, του «Στασικράτη» και στο όρος «Άθως».
Ο Στασικράτης ως πρόσωπο και όνομα, ιστορικά πιστοποιείται και ταυτοποιείται με διαφορετικές παραλλαγές ως Δεινοκράτης ο Ρόδιος, ως Στασικράτης και ως Χειροκράτης έζησε και μεγαλούργησε ως αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και εικαστικός στον 4ο αιώνα π.Χ..
Ο Στασικράτης – Δεινοκράτης θήτευσε ως έμπιστος Τεχνικός Σύμβουλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου με εξέχουσα και εμβληματική δράση, αφήνοντας τα δημιουργικά και μνημειώδη αποτυπώματά του στον πολεοδομικό σχεδιασμό της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου, στο ταφικό μνημείο (πυρά) του Ηφαιστίωνα στη Βαβυλώνα, στην ανοικοδόμηση του ναού της Αρτέμιδος στην Έφεσο (μετά την καταστροφική πυρπόλησή του από τον Ηρόστρατο).
Ο Στασικράτης – Δεινοκράτης – Χειροκράτης είχε προτείνει στο Μέγα-Αλέξανδρο να λαξευτεί και να σμιλευτεί συμβολικά σε μια γιγαντιαία υπερφυσική κλίμακα, η ολόσωμη μορφή του στο όρος Άθως κρατώντας στο ένα χέρι του μια νέα Πόλη και στο άλλο χέρι μία πηγή – δεξαμενή με συνεχή ροή ύδατος.
Ο Μέγα – Αλέξανδρος απέρριψε την πρόταση μετά πολλών επαίνων γιατί η πρωτοφανής γιγαντιαία κλίμακα του έργου, αν και φιλοδοξούσε να χαρακτηριστεί ως το «όγδοο Θαύμα του Κόσμου», ξέφευγε από κάθε ανθρώπινο μέτρο και ισοδυναμούσε με ύβρι προς τους Θεούς. Η άρνηση τού Αλέξανδρου άφησε τον Άθω, με το γεωμορφολογικό και φυσικό, με το μυθολογικό, θρησκευτικό και πολιτισμικό οικοσύστημά του ανεπηρέαστο από κάθε ανθρώπινη ματαιόδοξη παρέμβαση, να δεσπόζει ως Όρος και τόπος απείρου κάλλους, μυθολογίας, πολιτισμού και ιστορίας, πίστης και προσευχής.
Τρίτον
Το Άγιον Όρος αναντίλεκτα έχει χαρακτηριστεί ως «Οικολογικό Απόθεμα» και έχει ενταχθεί, σύμφωνα με το Πρόγραμμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.), ως Ειδικό Χωρικό Σύνολο στο Εθνικό Δίκτυο «Φύση 2000» και στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστασίας «NATURA 2000».
Τα οικοσυστήματά του με τις κρίσιμες και εύθραυστες ισορροπίες τους καταγράφονται ως μοναδικά με πλούσια και ζωντανή Βιο-ποικιλότητα, που για αιώνες και χιλιετίες γεννιούνται, υπάρχουν, εμπλουτίζονται και αναγεννιούνται, χωρίς ανθρωπογενείς καταστροφικές παρεμβάσεις.
Πουθενά αλλού σε τόσο περιορισμένο γεωγραφικά χώρο δεν υπάρχει τέτοιο μωσαϊκό οικοσυστημάτων, με τόσο μεγάλο πλούτο Ειδών, με τέτοια Βιο-Ποικιλότητα.
Το Οικολογικό Απόθεμα και το Φυσικό Περιβάλλον του Αγίου Όρους οφείλεται στη μεγάλη ποικιλία των γεωλογικών σχηματισμών και των πετρωμάτων, στη πολυσχιδή γεωμορφολογική διαμόρφωση, στο πολύμορφο τοπογραφικό ανάγλυφο, στην εναλλαγή πολλών κλιματικών τύπων. Η συνδυαστική κλιματική διασύνδεση της Ευρώπης, της Μεσογείου και της Ασίας, με κρίκο την Ελλάδα δημιουργεί ένα «σπάνιο και ποικιλόμορφο μωσαϊκό τύπων βλάστησης», (από τους καθαρά μεσογειακούς μέχρι τους υπαλπικούς και αλπικούς τύπους) με μοναδική θαλερότητα και πληρότητα καθώς και μεγάλη ποικιλία ειδών χλωρίδας και πανίδας.
Σύμφωνα με τις περιγραφές, τις αναφορές και τις μελέτες των Επιστημόνων στα περίπου 350 τετραγωνικά χιλιόμετρα της συνολικής έκτασης του Αγίου Όρους έχει καταγραφεί η σπάνια χλωρίδα του με 1.450 είδη φυτών, 350 είδη μανιταριών, 50 διαφορετικοί τύποι φυτοκοινωνιών.
Για να έχει κανείς ένα μέτρο συγκριτικής αντιστοιχίας αξίζει να αναφερθεί ότι ο πλούτος της Βιοποικιλότητας του Αγίου Όρους είναι ισοδύναμος με τη Βιοποικιλότητα μεγάλων Χωρών της Κεντρικής και της Βόρειας Ευρώπης.
Το βασικό χαρακτηριστικό του Όρους είναι η πολύ μεγάλη βιοποικιλότητα ειδών. Από αυτά τα 37 είδη είναι τοπικά ενδημικά δηλαδή βρίσκονται μόνο στο Άγιον Όρος και περί τα 100 είδη είναι ευρύτερα ενδημικά της Ελλάδος, των Βαλκανίων, της Μεσογείου και προστατεύονται από Διεθνείς Συνθήκες.
Η πανίδα του Όρους αποτελείται από ένα σχετικά μεγάλο αριθμό ζώων, μικρών και μεγάλων θηλαστικών, πτηνών, ερπετών και αμφιβίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μια περιοχή η οποία δεν είναι υγροτοπική, έχουν καταμετρηθεί περί τα 105 είδη πτηνών, πολλά από τα οποία θεωρούνται σπάνια ή κινδυνεύοντα και προστατεύονται από Διεθνείς Συνθήκες.
Τα κρίσιμα Οικοσυστήματα με την ποικιλία τους και το φυσικό κάλλος των τοπίων, που συνιστούν «τη μαγεία του Όρους», «το ιερό δέος και το κλέος του Όρους», διαμορφώνονται από τον συνδυασμό του ανάγλυφου του εδάφους, των κλιματικών συνθηκών και των μορφών βλάστησης.
Συμπληρωματικά εμφανίζονται μια σειρά ειδικών τοπίων, όπως οι απόκρημνες βραχώδεις ακτές, (ιδιαίτερα στο Νότιο μέρος της Χερσονήσου), τα ακρωτήρια, οι ωραιότατοι αμμώδεις μυχοί, οι όρμοι και οι αρσανάδες, οι οροσειρές του Άθω και του Αντι-Άθω με τα πετρώδη – βραχώδη τοπία των κορυφών τους, τα φαράγγια του Άθω και του Αντίθωνα, η σάρρα του Αγίου Νείλου, η «Έρημος» με το αφιλόξενο – άγριο τοπίο της και την κατάληξή της στο Ακρό-θωον με την απόκρημνη, απόκοσμη, βραχώδη και σπηλαιώδη ακτογραμμή ως τόπος ακραίας εγκαταβίωσης των Ασκητών στα πρωτόγονα «κρεμαστά» κελιά τους, οι λόφοι, τα βουνά και οι μικροί κάμποι με μικρές καλλιέργειες ελιάς και αμπέλου, τα υπέροχα μονοπάτια με τις σειρές των αιωνόβιων δέντρων, των μοσχοβολιστών θάμνων αρωματικών φυτών και των βοτάνων, τα ρέματα, τα ρυάκια, οι καταρράκτες, οι πολλές βρύσες και οι αναβλύζουσες πηγές.
Τέταρτον
Ο αείμνηστος και για πάντα αξιοσέβαστος, καταξιωμένος και επιδραστικός Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο ακατάβλητος ερευνητής, ο σοφός Δάσκαλος, ο ταπεινός και πιστός προσκυνητής της Αθωνικής Πολιτείας Σπύρος Ντάφης, με την διεπιστημονική ερευνητική του Ομάδα, έχει αποτυπώσει, κατατάξει, αξιολογήσει και τεκμηριώσει όλα τα διαχρονικά στοιχεία για τα οικοσυστήματα, τη γεωμορφολογία, τους κλιματικούς τύπους και τη βιοποικιλότητα του Αγίου Όρους.
• Όλα τα ευρήματα τής πολύμοχθης και εμπεριστατωμένης εργασίας τους συμπεριλαμβάνονται κατά θεματικές ενότητες στη μνημειώδη και ολοκληρωμένη «Έκδοση – Λεύκωμα» της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος και του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ), που φέρει τον τίτλο: «ΦΥΣΗ και ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ στο ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ».
Αυτό το υλικό ενσωματώθηκε και προβλήθηκε με ξεχωριστό τρόπο στην Έκθεση «Θησαυροί του Αγίου Όρους» κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Θεσσαλονίκη 1997».
Σε αυτή την έκδοση τεκμηριώνεται και προβάλλει το Άγιον Όρος και η Αθωνική Πολιτεία ως το διαχρονικό «Οικολογικό – Περιβαλλοντικό Απόθεμα» για την Ελλάδα, για την Ευρώπη, για την Οικουμένη.
Πέμπτον
Ο Χριστιανισμός στην Ορθόδοξη εκδοχή του ως Θρησκεία του «Ανθρώπινου Μέτρου αλλά και των Εσχάτων Ορίων», σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες, τους κανόνες και τα κηρύγματα, τους κώδικες και τα πρότυπά του, έχει εμπεδώσει συνδυαστικά την αρμονική συνύπαρξη και τη δημιουργική σχέση ανάμεσα στον Θεό-Δημιουργό, τον Άνθρωπο και τη Φύση.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος τόσο με τις Θέσεις του όσο και με τις διεθνείς πρωτοβουλίες και τις παρεμβάσεις του έχει θέσει την Ορθοδοξία στην πρώτη γραμμή των αναζητήσεων και των αγωνιών για το παρόν και το μέλλον του Πλανήτη με Ειρήνη, με συνεργασία των Λαών και διάλογο όλων των Θρησκειών, για το Περιβάλλον και την Κλιματική Αλλαγή, για την Αειφόρο Ισόρροπη και τη Δίκαιη Ανάπτυξη, για τα δικαιώματα, την ασφάλεια, την ελευθερία και την Ποιότητα Ζωής για όλους τους ανθρώπους σε κάθε Χώρα και σε κάθε Ήπειρο.
Έκτον
Το ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ και η ΑΘΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ως «Κιβωτός της Ορθοδοξίας» και ως «Πολιτισμικό – Οικολογικό Απόθεμα» έχει κατοχυρωθεί ως ένα αυθεντικό βιωματικό παράδειγμα, ως μια ενδιαφέρουσα και εμπεδωμένη πρόταση, ως ιερός Τόπος αναφοράς προσκυνήματος, περισυλλογής, αναζήτησης και έμπνευσης Ασκητών και Μοναχών αλλά και Στοχαστών, Θεολόγων, Φιλοσόφων, Ιστορικών, Αρχιτεκτόνων, Επιστημόνων, Λογοτεχνών, Συγγραφέων, Ποιητών, Μουσικών, Συνθετών, Τραγουδοποιών και Καλλιτεχνών (Ζωγράφων, Φωτογράφων, Σκηνοθετών…) κυρίως από τον Ελληνισμό αλλά και από άλλες χώρες.
Στην Ελλάδα τη 10ετία του 1980 εμφανίστηκε το «Κίνημα των Νέο-Ορθόδοξων» «… το ούτως αποκληθέν, κυρίως από τους αντιπάλους του παρά από τους σηματωρούς του..» με σηματοδοτική αναφορά στο Άγιον Όρος.
Το Φιλοσοφικό – Θρησκευτικό – Ουμανιστικό Ρεύμα της «Νέο-Ορθοδοξίας» είχε ένα κοινό πλαίσιο συμπροσδιορισμού με πολλαπλούς κώδικες, αλλά δεν ήταν ποτέ ενιαίο, συνεκτικό, δογματικό και μονολιθικό. Αντιθέτως ήταν πάντα ένα ρεύμα, με ετερότητες και αντιθέσεις ανοικτό, ποικιλόμορφο, ετερόκλητο, α-δογμάτιστο και πολλές φορές ποικιλότροπο και αντιφατικό.
Το «Ρεύμα» αυτό διατύπωσε και κατέθεσε προβληματισμούς, ζωτικά ερωτήματα και θέσεις για τη διαχρονία της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού, για τη συνέχεια της Αρχαίας Ελλάδας στους Ελληνιστικούς, Βυζαντινούς και Μετα-Βυζαντινούς και νεότερους χρόνους, για μια αυθεντική ιδιοπροσωπεία της Ελλάδας και τη συνδυαστική σχέση της με τη Δύση και την «καθ’ ημάς Ανατολή», για το περιεχόμενο, το νόημα και τις ιεραρχήσεις της ζωής των Ανθρώπων, για την προστασία του Περιβάλλοντος, την Αειφόρο Ανάπτυξη και την αξιοβίωτη ποιότητα ζωής, για τον Κοινοτισμό, την Ελευθερία, την Ισότητα και την Αδελφοσύνη, για την Κοινωνική Δικαιοσύνη, την κοινωνική χειραφέτηση και απελευθέρωση των Πολιτών, για τον αυτοπροσδιορισμό των ανθρώπων με όρους πίστης προς το Δημιουργό (… Επουράνιο Άλλον…), με όρους σεβασμού, ειρήνης και προστασίας προς το Άλλο (… τη φύση και τον πλανήτη…), με όρους βαθειάς αλληλεγγύης, ειρήνης και αγάπης προς τους Άλλους (… αγαπάτε αλλήλους ως εαυτόν…).
Είχα την τύχη και την τιμή να διατηρώ φιλικές σχέσεις και να συμμετέχω σε έναν ανοιχτό και γόνιμο διάλογο (με δεδομένη πάντα την ιδεολογική μου αυτονομία και την πολιτική – κομματική ταυτότητά μου), με ορισμένους ανήσυχους Διανοούμενους – Στοχαστές, φωτισμένους Γέροντες και αφυπνισμένους Ιερωμένους, με τους αείμνηστους Φίλους μου τον Κωστή Μοσκώφ, τον Βασίλειο Γοντικάκη, τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Γιώργο Εμ. Στεφανάκη, τον παπα-Γιώργη Πηρουνάκη, τον Τιμόθεο Λαγουδάκη, τον Πέτρο Μηλιαράκη, τον Γεώργιο Μουστάκη.
Αυτοί οι αείμνηστοι Φίλοι μου μαζί με άλλους εξέχοντες Θεολόγους και Φιλοσόφους (Στ.Ράμφος, Χρ.Γιανναράς, Ν.Γ.Πεντζίκης, Π.Νέλλας, Γ.Μεταλληνός, Κ.Ζουράρις), Γέροντες και Ιεράρχες, Επιστήμονες και Καλλιτέχνες, Δημοσιογράφους και Αρθρογράφους με τις παρεμβάσεις τους σε Εφημερίδες, σε Ειδικές Συνάξεις και Περιοδικά σηματοδοτούσαν το «Νέο-Ορθόδοξο Ρεύμα» με ευρύτατες, πλουραλιστικές και πολυδιάστατες προσεγγίσεις και θεματικές αναφορές.
Ανακαλώ στη μνήμη μου τους Φιλοσοφικούς και Μεταφυσικούς διαλόγους και τις Συνάξεις μου, στη 10ετία του 1980 αλλά και μετά, με Πεφωτισμένες Ηγετικές Μορφές της Ορθοδοξίας, με τους αείμνηστους αφυπνισμένους στοχαστές Γέροντες της Μονής Σταυρονικήτα και Ιβήρων Βασίλειο Γοντικάκη, της Μονής Γρηγορίου Γεώργιο Καψάνη και τον αείμνηστο «Ιερό-Απόστολο των Εθνών» Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας Αναστάσιο Γιαννουλάτο.
(…. Για τους διαλόγους μου και τις σχέσεις μου με τον αείμνηστο Γέροντα Βασίλειο Γοντικάκη και τον αείμνηστο Φίλο μου Κωστή Μοσκώφ, αφιερώνω ως απότιση φόρου τιμής και μνήμης ένα ξεχωριστό κεφάλαιο….).
Έβδομον
Για να αποτίσω φόρο τιμής και μνήμης προς αυτούς τους αείμνηστους Φίλους και συνομιλητές μου, θεωρώ χρέος μου να παραθέσω την ακροτελεύτια παράγραφο από την Εισήγησή μου στο Συνέδριο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών με θέμα «Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής. Η Σοσιαλιστική Πρόταση», στη Σκιάθο 1992.
«…… Τελειώνω την Εισήγησή μου από εδώ τη Σκιάθο, το νησί του Παπαδιαμάντη, με την έκκληση ενός Επιφανούς και Φωτισμένου Ιεράρχη, αν και κινδυνεύω να καταχωρηθώ στους «Νέο-Ορθόδοξους». Ο Μητροπολίτης Κισσάμου Ειρηναίος έχει συμπυκνώσει μία συγκλονιστική αλήθεια σε λίγες μόνο λέξεις: «… Οι Οικολόγοι μας καλούν σε μετάνοια γιατί αμαρτήσαμε απέναντι στον Κόσμο μας και το Δημιουργό του …..».
Ο Μητροπολίτης Ειρηναίος (Γαλανάκης) για πολλές 10ετίες είχε αναγνωριστεί καθολικά ως κορυφαίο Πρόσωπο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Κρήτης για το ριζοσπαστικό και ανεπανάληπτο πνευματικό, κοινωνικό, καινοτόμο και αναπτυξιακό του έργο. Δίκαια είχε χαρακτηριστεί από τον Κρητικό Λαό ως «Ειρηνικός Επαναστάτης» και «Ακούραστος Διάκονος», ως το παράδειγμα και το υπόδειγμα ενός Φωτισμένου Ιεράρχη.
Με την αδιαμφισβήτητη διορατικότητά του και τη Θεία έμπνευσή του είχε δημιουργήσει και καθιερώσει την Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, ως θεσμό διεθνούς εμβέλειας, ως τόπο συνάντησης, αναζήτησης και διαλόγου Φιλοσόφων, Θεολόγων, Επιστημόνων, Διανοούμενων και Πολιτικών με παγκόσμια εμβέλεια.
Η θεματολογία των Διεθνών Συνεδρίων ήταν ευρύτατη και αφορούσε κυρίως το διάλογο, την κατανόηση και τη συνεργασία των Θρησκειών και των Εκκλησιών, τον Αφοπλισμό και την Ειρήνη, τη συσχέτιση της Ορθοδοξίας και της Επιστήμης, της Ανάπτυξης με το Περιβάλλον.
Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί με μεγάλη επιτυχία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Αθωνική Πολιτεία, αλλά στους δύσκολους καιρούς και τις πρωτόγνωρες προκλήσεις του εικοστού πρώτου αιώνα είναι αναγκαίο να κατοχυρωθούν θεσμικά με διεθνείς συμμετοχές και αναγνωρίσεις για να έχουν συνέχεια, κλιμάκωση, φιλόδοξους στόχους και θετικά αποτελέσματα.
