Καθώς η Γαλλία και η Ισπανία βρίσκονται αντιμέτωπες με μερικές από τις χειρότερες πυρκαγιές της πρόσφατης ιστορίας, οι ειδικοί προειδοποιούν για ένα άνευ προηγουμένου φαινόμενο που θα μπορούσε να επιδεινώσει τις επιπτώσεις των πυρκαγιών: τους πυροσωρείτες, ή «σύννεφα φωτιάς».
Οι πυρκαγιές συχνά εξαπλώνονται, όταν συνυπάρχουν συνθήκες ζέστης, ανέμου και ξηρασίας, αλλά οι σημαντικές φωτιές μπορούν να δημιουργήσουν τα δικά τους μοναδικά μετεωρολογικά συστήματα. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα αυτού είναι οι πυροσωρείτες, ή καταιγίδες που δημιουργούνται από τη φωτιά, οι οποίες αποτελούν τη σοβαρότερη μορφή «σύννεφων φωτιάς».
Τι πρέπει να γνωρίζουμε όμως, για αυτό το ιδιαίτερο φαινόμενο;
Τι είναι το «σύννεφο φωτιάς»;
Με λίγα λόγια, οι πυροσωρείτες, ή τα πυροκουμουλωνίμπουσα, ή «pyroCb», είναι γιγαντιαία καταιγιστικά σύννεφα που δημιουργούνται από μια δασική πυρκαγιά.
Οι τεράστιες δασικές πυρκαγιές εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και θερμότητας, οι οποίες ανεβαίνουν γρήγορα σχηματίζοντας ένα νέφος καπνού. Όταν το νέφος καπνού ανέβει αρκετά ψηλά, η χαμηλή ατμοσφαιρική πίεση προκαλεί την ψύξη του αέρα, με αποτέλεσμα η υγρασία να συμπυκνώνεται και να σχηματίζει ένα σύννεφο. Τέτοια σύννεφα μπορούν να προκαλέσουν κεραυνούς και ισχυρούς ανέμους.
Εάν μια πυρκαγιά είναι αρκετά μεγάλη και έντονη, το νέφος καπνού που δημιουργεί μπορεί να σχηματίσει ένα σύννεφο πυροσωρειτών, το οποίο μπορεί να φτάσει σε υψόμετρα 10–15 χλμ. και να διεισδύσει στη στρατόσφαιρα. Η NASA τα αποκαλεί «τα σύννεφα-δράκοι που φτύνουν φωτιά».
«Πρόκειται για μια πλήρη καταιγίδα που σχηματίζεται μέσα στο νέφος καπνού της πυρκαγιάς», υπογραμμίζει ο Ρικ ΜακΡέι στη βρετανική εφημερίδα «The Guardian», αναπληρωτής καθηγητής της ερευνητικής ομάδας για τις δασικές πυρκαγιές του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW). «Αυτά τα σύννεφα φτάνουν σε ύψος περίπου 10.000 κυβικών χιλιομέτρων στην ατμόσφαιρα, οπότε έχουν μεγάλη επίδραση», συμπλήρωσε ο ίδιος.
Γιατί είναι τόσο επικίνδυνοι αυτοί οι σχηματισμοί πυροσωρειτών;
Όταν σχηματίζονται πυροσωρείτες, μπορούν να δημιουργήσουν ανέμους που κάνουν τις πυρκαγιές στο έδαφος να εξαπλώνονται ακόμη πιο γρήγορα, ενώ μερικές φορές παράγουν και δικούς τους κεραυνούς, οι οποίοι με τη σειρά τους μπορούν να αναφλέξουν περισσότερες φωτιές σε απομακρυσμένες περιοχές.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι ισχυρότερες ριπές ανέμου μπορούν να προκαλέσουν ακόμα πιο απρόβλεπτα μοτίβα πυρκαγιάς και, ως εκ τούτου, να καταστήσουν τις συνθήκες πιο επικίνδυνες για τους πυροσβέστες που καταπολεμούν τις φλόγες στο έδαφος.
«Το σύννεφο επιβεβαιώνει ότι η φωτιά είναι πολύ επικίνδυνη», εξηγεί ο Ρικ ΜακΡέι από το Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας, ο οποίος εργάστηκε ως ανώτερος υπεύθυνος πυρασφάλειας για 30 χρόνια. «Το σύννεφο επιβεβαιώνει ότι η μαζική αναχωρηση των κατοίκων (σ.σ. από τις περιοχές που υπάρχουν φωτιές) ήταν η σωστή απόφαση», προσθέτει.
Πόσο συχνά εμφανίζονται τα «σύννεφα φωτιάς»;
Η Αυστραλία άρχισε να αντιμετωπίζει σύννεφα πυροσωρειτών στις αρχές του αιώνα και, σύμφωνα με τους ειδικούς, φαίνεται ότι γίνονται όλο και πιο συχνά. Σχηματίστηκαν επίσης, κατά τη διάρκεια των τεράστιων πυρκαγιών στην Καλιφόρνια το 2022, αλλά αυτό θα μπορούσε να αποτελεί μια πρωτόγνωρη συνθήκη για τη Γαλλία. Εάν επιβεβαιωθεί, αυτή θα είναι η πρώτη φορά που παρατηρούνται «σύννεφα φωτιάς» στη Γαλλία.
«Είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία πρέπει να εξετάσει ρητά την έννοια των πυροσωρειτών», επισημαίνει ο Ρικ ΜακΡέι. «Το αν υπήρχε ή όχι ένα τέτοιο σύννεφο πριν από λίγες ημέρες δεν είναι το πραγματικό ζήτημα», αναφέρει, «το ζήτημα είναι αν θα εμφανιστεί ένα την Τρίτη ή την Τετάρτη αυτή την εβδομάδα».
Γιατί αυτά τα σύννεφα εμφανίζονται πιο συχνά;
Η κλιματική κρίση δημιουργεί πιο επικίνδυνες συνθήκες για τις πυρκαγιές σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και τις συνθήκες που οδηγούν στο σχηματισμό «σύννεφων φωτιάς». «Δεν είναι απλά θέμα αύξησης της θερμοκρασίας. Πρόκειται για πλήρη κλιματική αλλαγή», σχολιάζει ο Ρικ ΜακΡέι. «Είναι αλλαγές στην ατμόσφαιρα, αλλαγές στις καιρικές συνθήκες στην επιφάνεια, αλλαγές σε πολλά πράγματα», αναφέρει ο ίδιος.
Οι ειδικοί εξηγούν πως τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν ότι αυτές οι τάσεις θα γίνουν πιο έντονες στο μέλλον. Οι φωτιές στην Ευρώπη ξέσπασαν κατά τη διάρκεια της τουριστικής αιχμής, σε μια περιοχή που έχει πληγεί από διαδοχικά κύματα καύσωνα, με τις δασικές εκτάσεις να έχουν ξεραθεί λόγω της έλλειψης βροχής από τον Μάιο.
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι ένας νέος καύσωνας ενδέχεται να πλήξει τη Γαλλία από την Τρίτη, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές. «Θα υπάρξει μια ζώνη έντονης ζέστης που θα μετακινηθεί από την Τσεχία σε διάστημα τεσσάρων ή πέντε ημερών», τόνισε ο ΜακΡέι.
