Το κτίριο στο οποίο γεννήθηκε ο Αδόλφος Χίτλερ, κοντά στα σύνορα της Αυστρίας με τη Γερμανία, ξεκίνησε επισήμως την Τετάρτη (22/07) μια νέα πορεία ως αστυνομικό τμήμα. Η αυστριακή κυβέρνηση ελπίζει ότι η μετατροπή του θα αποτρέψει το ενδεχόμενο να εξελιχθεί σε τόπο νεοναζί «προσκυνήματος».
Ύστερα από χρόνια συζητήσεων σχετικά με το μεγάλο, παραδοσιακό διαμπερές σπίτι στην πόλη Braunau am Inn, το οποίο ανήκε σε ιδιώτη και μέχρι πρότινος στέγαζε φιλανθρωπική οργάνωση για άτομα με αναπηρία (τι ειρωνεία), η Αυστρία προχώρησε το 2017 σε αναγκαστική απαλλοτρίωσή του.
Δύο χρόνια αργότερα, το 2019, ανακοίνωσε ότι το κτίριο θα ανακαινιζόταν και θα άλλαζε οριστικά χρήση, μετατρεπόμενο σε αστυνομικό τμήμα.
Το σπίτι που γεννήθηκε ο Χίτλερ
Ακόμη και πριν από τη μετατροπή του, το μοναδικό στοιχείο που μαρτυρούσε τη σύνδεση με τον Αδόλφο Χίτλερ ήταν ένας λίθος στο πεζοδρόμιο, προερχόμενος από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν.
Το κολαστήριο Μαουτχάουζεν ιδρύθηκε λίγο μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στη Γερμανία (1938). Οι κρατούμενοι του στρατοπέδου ήταν υποχρεωμένοι να εργάζονται στο κοντινό λατομείο και, αργότερα, στην κατασκευή υπόγειων σηράγγων για εργοστάσια συναρμολόγησης πυραύλων.
Οι αμερικανικές δυνάμεις απελευθέρωσαν το στρατόπεδο τον Μάιο του 1945. Μέχρι την απελευθέρωσή του, πάνω από 206.000 κρατούμενοι από όλη την Ευρώπη, γνώρισαν στο Μαουτχάουζεν ό,τι πιο απάνθρωπο μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Για τους 122.797 από αυτούς – ανάμεσά τους και 3.700 Έλληνες – η απελευθέρωση ήρθε πολύ αργά.
Στο σπίτι του Braunau am Inn, η επιγραφή αναφέρει «Ποτέ ξανά φασισμός», χωρίς καμία αναφορά στον Χίτλερ. Ο λίθος παραμένει στη θέση του. Η μόνη προσθήκη στη λευκή πρόσοψη του κτιρίου είναι η επιγραφή «Αστυνομία».
Για να αποφευχθεί ένα ναζιστικό «προσκύνημα»
«Στόχος ήταν να αποτραπεί οποιαδήποτε σύνδεση με τον Αδόλφο Χίτλερ, ώστε να απογυμνωθεί το κτίριο από τη μυστηριακή αίγλη που το περιέβαλλε», δήλωσε στους δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια ξενάγησης στο κτίριο, ο επικεφαλής του τμήματος Ιστορίας του αυστριακού υπουργείου Εσωτερικών, Στέφαν Μλτσόχ.
Κατά τη διάρκεια του ναζιστικού καθεστώτος, το λεγόμενο «σπίτι όπου γεννήθηκε ο Φύρερ» λειτουργούσε ως μουσείο τέχνης. Ωστόσο, όπως εξήγησε ο Μλτσόχ, ο Χίτλερ έζησε εκεί μόνο για λίγες εβδομάδες μετά τη γέννησή του, το 1889, προτού η οικογένειά του μετακομίσει αλλού.
«Η σημερινή αστυνομία, η ομοσπονδιακή αστυνομία της Αυστρίας, συμβολίζει ακριβώς το αντίθετο από όσα συνδέονται με αυτόν τον χώρο. Οι αστυνομικοί μας υπηρετούν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας, Γκέρχαρντ Κάρνερ, κατά την τελετή εγκαινίων.
Ερωτηθείς για την αντίδραση της τοπικής κοινωνίας στο έργο, ο δήμαρχος της πόλης, Γιοχάνες Βάιντμπαχερ, δήλωσε στο Reuters: «Νομίζω ότι, σε γενικές γραμμές, οι κάτοικοι του Braunau έχουν αποδεχθεί αυτή την εξέλιξη και μπορούν πλέον να συμβιώσουν με αυτήν».
Ο Βάιντμπαχερ ήταν μέλος της επιτροπής που πρότεινε το κτίριο να χρησιμοποιηθεί είτε για φιλανθρωπικούς σκοπούς, είτε για τη στέγαση κάποιας κρατικής υπηρεσίας.
Ωστόσο, κατέληξαν ότι η λειτουργία μιας φιλανθρωπικής δομής στον χώρο θα τον άφηνε υπερβολικά ανοιχτό στην πρόσβαση του κοινού.
«Νομίζω ότι δεν πρόκειται για μια κακή προσέγγιση. Το αν θα αποδειχθεί τόσο αποτελεσματική όσο όλοι ελπίζουμε και περιμένουμε, όμως, μένει να φανεί», δήλωσε.
Από το «Ποτέ ξανά» στο «Ας το ξεχάσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα»;
Η απόφαση δεν έμεινε χωρίς επικριτές. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Επιτροπή Μαουτχάουζεν, η σημαντικότερη οργάνωση επιζώντων του Ολοκαυτώματος στην Αυστρία, η οποία υποστηρίζει αφενός ότι η στέγαση αστυνομικού τμήματος στο κτίριο είναι ακατάλληλη και αφετέρου ότι θα έπρεπε να γίνουν περισσότερα για να αναδειχθούν τα εγκλήματα του Χίτλερ.
«Κάθε χρόνο, στο μνημείο του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν πραγματοποιείται τελετή με το μήνυμα “Ποτέ ξανά”. Στο Braunau, αντίθετα, μοιάζει να λένε: “Ας το ξεχάσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα”», δήλωσε ο Ρόμπερτ Άιτερ, μέλος της Επιτροπής Μαουτχάουζεν και του Δικτύου κατά του Ρατσισμού και του Δεξιού Εξτρεμισμού.
«Ο κόσμος δεν πρόκειται να ξεχάσει ποτέ πού γεννήθηκε ο μεγαλύτερος μαζικός δολοφόνος της ιστορίας. Η Wikipedia δεν πρόκειται να αλλάξει τις σχετικές καταχωρίσεις της», είπε ο Άιτερ, προσθέτοντας ότι η μετατροπή του κτιρίου δεν θα μειώσει τον αριθμό των νεοναζί που πραγματοποιούν το «προσκύνημά» τους στην πόλη.
Ορισμένοι κάτοικοι της περιοχής εξέφρασαν επίσης επιφυλάξεις για τη νέα χρήση του κτιρίου. «Θα προτιμούσα να είχαν κάνει κάτι διαφορετικό, αλλά έτσι έχουν τα πράγματα», είπε η 74χρονη Ιρένε, προσθέτοντας ότι θα ήθελε να είχε παραμείνει εκεί η φιλανθρωπική οργάνωση.
Οι περισσότεροι, πάντως, εμφανίστηκαν θετικοί απέναντι στην απόφαση. «Είναι μια εξαιρετική και σωστή ιδέα», δήλωσε ο μεσίτης Τόμας Σπράιτς. «Κατά καιρούς εμφανίζονταν εδώ ομάδες νεοναζί. Τώρα, όμως, αυτό ανήκει στο παρελθόν».
Με πληροφορίες από Reuters.
