Κατηγορηματικά αποκλείει το ενδεχόμενο αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Άννα Ευθυμίου, μιλώντας στο «ΒΗΜΑ». Σε μια περίοδο κατά την οποία το ασφαλιστικό επανέρχεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης λόγω των δημογραφικών πιέσεων, η κ. Ευθυμίου διαμηνύει ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν συντρέχει λόγος για νέα αύξηση των ορίων ηλικίας.
Η υφυπουργός αναφέρεται, παράλληλα, στη ρύθμιση για τις συντάξεις χηρείας, υπογραμμίζοντας ότι καταργείται οριστικά η περικοπή μετά την τριετία και ότι οι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς μείωση στο 35%. Παράλληλα, η κ. Ευθυμίου παρουσιάζει το νέο πλαίσιο με τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και τις δομικές αλλαγές που φέρνει η ψηφιοποίηση του e-ΕΦΚΑ.
- Τι κομίζει το νέο νομοσχέδιο που αφορά την Επαγγελματική Ασφάλιση και ποια τα οφέλη του;
Το νέο νομοσχέδιο για την επαγγελματική ασφάλιση προτεραιοποιήθηκε από την Υπουργό, κ. Κεραμέως, καθόσον εισάγει καινοτομίες που συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης. Βασικό πολιτικό μου μέλημα κατά την κατάρτιση του νομοσχεδίου ήταν να πληροί τρεις προϋποθέσεις, τις οποίες και πληροί. Πρώτον, δίνει ουσιαστικές λύσεις στα ζητήματα που έχουν ανακύψει από την εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου. Δεύτερον, απευθύνεται στην κοινωνία και αγγίζει περισσότερους εργαζόμενους, περισσότερους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους και περισσότερες επιχειρήσεις, δημιουργώντας ένα ευρύτερο πολλαπλασιαστικό όφελος. Και τρίτον, εκφράζει έμπρακτα το πολιτικό μήνυμα της Κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού: αξιοπιστία, σταθερότητα και προοπτική, ιδιαίτερα για τη νέα γενιά.
Η επαγγελματική ασφάλιση του δεύτερου πυλώνα είναι προαιρετική. Στην κατεύθυνση αυτή, με το νέο νομοσχέδιο δίνεται η δυνατότητα σε όσους την επιλέξουν, να πάρουν μια δεύτερη σύνταξη συμπληρωματική της βασικής σύνταξης που λαμβάνει ο ασφαλισμένος από το κράτος και από τις ασφαλιστικές του εισφορές.
Επιχειρούμε να δημιουργήσουμε ένα πιο αξιόπιστο, πιο ευέλικτο και πιο ελκυστικό πλαίσιο. Συγκεκριμένα, εισάγεται ένα νέο ομαδικό ασφαλιστικό προϊόν επαγγελματικής συνταξιοδότησης, το Ο.Α.Π.Ε.Σ.. Πλέον, μεταξύ των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Α.) και των Ο.Α.Π.Ε.Σ. εμπεδώνεται η εφαρμογή ενός ενιαίου πλαισίου επαγγελματικής ασφάλισης με κοινούς κανόνες λειτουργίας και εποπτείας που δημιουργούν ισότιμους όρους ανταγωνισμού.
«Το νέο νομοσχέδιο εισάγει καινοτομίες που συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης»
Παράλληλα γίνεται πιο ευέλικτο, διότι κεντρική παρέμβαση για την προστασία των ασφαλισμένων είναι η δυνατότητα πλήρους φορητότητας των συνταξιοδοτικών τους δικαιωμάτων, ώστε η αλλαγή εργασίας ή επαγγελματικής κατάστασης τους να μην οδηγεί σε απώλεια ή αποδυνάμωση των δικαιωμάτων τους. Ακόμα και στην περίπτωση που ένας ασφαλισμένος μείνει άνεργος, θεσπίζεται η δυνατότητα παραμονής στην επαγγελματική ασφάλιση.
Πιο ελκυστικό, διότι προβλέπεται η ουσιαστική βελτίωση των φορολογικών κινήτρων. Αυτά αποσυνδέονται από τα έτη ασφάλισης και στο εξής κύριος πυλώνας γίνεται η σύνδεσή τους με την ηλικία συνταξιοδότησης του ασφαλισμένου. Βασική μας επιδίωξη είναι να καλλιεργηθεί στη συνείδηση των ασφαλισμένων ότι αυτή η επαγγελματική ασφάλιση είναι συνταξιοδοτική παροχή. Μάλιστα, οι φορολογικοί συντελεστές είναι πιο ευνοϊκοί σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς. Παράλληλα, καταργείται η φορολογική ποινή όσων εργαζομένων αποφασίζουν να εισέλθουν στην επαγγελματική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία.
Το νομοσχέδιο αυτό έχει πολλαπλά οφέλη. Αυξάνει το μελλοντικό εισόδημα των σημερινών εργαζομένων μέσω της δυνατότητας να λάβουν μια ακόμη επιπλέον σύνταξη και ενδυναμώνει την ανθεκτικότητα του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος μέσα από την ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης. Ταυτόχρονα, δημιουργεί μια νέα βάση αποταμιεύσεων που θα μπορεί να τονώσει τις επενδύσεις, και έτσι, να αυξήσει το μακροχρόνιο ΑΕΠ της χώρας.
- Πώς θα λειτουργήσει στην πράξη το μοντέλο των «ανοιχτών» Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ); Τι αλλάζει για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες;
Τα Ανοιχτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης είναι από τις σημαντικότερες καινοτομίες του νομοσχεδίου, γιατί κάνουν πιο εύκολη την πρόσβαση επιχειρήσεων και ασφαλισμένων στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης. Μέχρι σήμερα, η ίδρυση ενός Τ.Ε.Α. ήταν μια δυνατότητα που αξιοποιούσαν κυρίως πολύ μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, η ελληνική οικονομία διαρθρώνεται κατεξοχήν από μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν το δικό τους Ταμείο.
Με το νέο πλαίσιο, μικρότερες πλέον επιχειρήσεις, αλλά και συλλογικοί φορείς ή ελεύθεροι επαγγελματίες, θα μπορούν να συμμετέχουν σε ένα κοινό Ανοιχτό ΤΕΑ, χωρίς να απαιτείται η ίδρυση νέου Ταμείου κάθε φορά. Θα λειτουργούν ως Ταμεία – ομπρέλα, διότι θα αρκεί μια αρχική άδεια λειτουργίας υπό την προϋπόθεση της κανονιστικής συμμόρφωσης, και στη συνέχεια θα δίνεται η δυνατότητα να προσχωρούν επιχειρήσεις χωρίς προηγούμενη εποπτική έγκριση. Με τον τρόπο αυτό, μειώνεται το διοικητικό κόστος και αυξάνεται σημαντικά η ένταξη μικρότερων επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών στην επαγγελματική ασφάλιση. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις αποκτούν ένα ακόμη εργαλείο για να προσελκύουν και να διατηρούν ανθρώπινο δυναμικό.
- Το τελευταίο διάστημα άνοιξε ξανά η συζήτηση για ενδεχόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Εσείς έχετε αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο. Ποια είναι τα δεδομένα;
Η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης έχει συνδεθεί με το προσδόκιμο ζωής και εξετάζεται ανά τριετία, η οποία σήμερα συμπίπτει με το 2027. Η θέση της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρη: δεν πρόκειται να υπάρξει αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει την προηγούμενη δεκαετία σε αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και σε περιορισμό των δυνατοτήτων πρόωρης εξόδου λόγω συνταξιοδότησης από την εργασία. Κατά συνέπεια, η πραγματική μέση ηλικία συνταξιοδότησης έχει αυξηθεί σημαντικά, συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του ασφαλιστικού μας συστήματος. Ειδικότερα, η μέση ηλικία συνταξιοδότησης αυξήθηκε από 61,4 έτη το 2010 σε 62,6 έτη το 2016 και σε περίπου 65,6 έτη το 2025. Εκτός από τα παραπάνω, τα νέα στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα δείχνουν ότι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη την περίοδο 2010-2024 είναι μόλις 0,6 έτη, ενώ και οι νεότερες προβολές της Eurostat για την αύξηση του προσδόκιμου ζωής εμφανίζουν μειωμένες τιμές σε σχέση αντίστοιχα με τις παλαιότερες προβολές. Επομένως, με βάση τα σημερινά δεδομένα, δε συντρέχει λόγος ενεργοποίησης νέας αύξησης των ορίων ηλικίας.
Η απάντηση στις δημογραφικές προκλήσεις δεν είναι η καλλιέργεια αβάσιμων σεναρίων. Είναι η ενίσχυση της απασχόλησης, η αντιμετώπιση της εισφοροδιαφυγής και η στήριξη του δημόσιου συστήματος ασφάλισης. Παράλληλα, σημαντικές παρεμβάσεις αποτελούν και η ενίσχυση κεφαλαιοποιητικών συστημάτων, όπως το ΤΕΚΑ, καθώς και η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα, ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν περισσότερες επιλογές για το μέλλον τους.
Άννα Ευθυμίου, Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
- Τι θα αλλάξει στην πράξη για τους ασφαλισμένους μετά την ολοκλήρωση του νέου «Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος» του e-ΕΦΚΑ; Πού βρισκόμαστε σήμερα σε χρόνους απονομής των συντάξεων;
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της κοινωνικής ασφάλισης είναι μια μεταρρύθμιση με απτά αποτελέσματα για τους πολίτες. Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η ολοκλήρωση και πλήρης λειτουργία του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (Ο.Π.Σ.) του e-ΕΦΚΑ, που θα αλλάξει συνολικά τον τρόπο λειτουργίας του Φορέα.
Με το νέο Ο.Π.Σ. ενοποιούνται περισσότερες από 180 βάσεις δεδομένων, ενώ θα υπάρχει διαλειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ, το Γ.Ε.ΜΗ. και την «Εργάνη ΙΙ». Επιπρόσθετα, θα γίνεται ενιαία διαχείριση εισφορών και ασφαλιστικού χρόνου, οι διαδικασίες στις συντάξεις θα είναι αυτοματοποιημένες και οι έλεγχοι εισφορών αυστηρότεροι και πιο στοχευμένοι. Αυτό σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη διαφάνεια και ταχύτερη εξυπηρέτηση του ασφαλισμένου.
Ως προς τις συντάξεις, η εικόνα σήμερα είναι εντελώς διαφορετική από το 2019. Ο μέσος χρόνος απονομής μιας κύριας σύνταξης έχει μειωθεί από περίπου 500 ημέρες σε λιγότερες από 50, ενώ σημαντική είναι η επιτάχυνση και στις επικουρικές συντάξεις, με βελτίωση του χρόνου έκδοσης κατά 150%. Οι επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου εκδίδονται πλέον αυτοματοποιημένα σε ποσοστό άνω του 90%, ενώ οι επικουρικές του τέως ΙΚΑ απονέμονται μέσα σε έναν έως δύο μήνες από την έκδοση της κύριας σύνταξης. Το πρόβλημα εντοπίζεται για τις επικουρικές συντάξεις στις πιο σύνθετες περιπτώσεις της διαδοχικής ασφάλισης.
Το πρόβλημα αυτό προσπαθούμε να λύσουμε μέσα από την ψηφιοποίηση του ασφαλιστικού βίου. Έχει ήδη ολοκληρωθεί η σάρωση περίπου 53 εκατομμυρίων εγγράφων ασφαλιστικού βίου, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η μετάπτωση των ψηφιακών δεδομένων. Σύντομα, αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το νέο αυτό σύστημα. Σταδιακά εντάσσονται και οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι, ώστε να υπάρχει μια ενιαία ψηφιακή εικόνα για όλους. Αυτό συνεπάγεται ακόμη πιο γρήγορους χρόνους απονομής συντάξεων, κύριων και επικουρικών και εφάπαξ αλλά και στελεχιακό δυναμικό του e-ΕΦΚΑ που θα δώσει μεγαλύτερο βάρος σε πιο δύσκολες περιπτώσεις, όπως οι διεθνείς συντάξεις.
Στόχος μας είναι η ταχύτερη και ποιοτικότερη εξυπηρέτηση του ασφαλισμένου, διότι πάνω απ’ όλα είναι ζήτημα σεβασμού προς τον πολίτη.
- Η περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά την τριετία αποτελούσε ένα ζήτημα που απασχολούσε χιλιάδες δικαιούχους. Πώς αντιμετωπίζεται πλέον οριστικά;
Είναι μία κυβερνητική απόφαση κοινωνικής δικαιοσύνης, που ενισχύει τον οικογενειακό ιστό. Ταυτόχρονα, καταργεί δύο ρυθμίσεις του νόμου Κατρούγκαλου που ταλαιπώρησαν χιλιάδες δικαιούχους συντάξεων χηρείας επί σειρά ετών. Επιπλέον, δημιουργεί ένα πάρα πολύ ευνοϊκό καθεστώς για τις συντάξεις χηρείας και καταργεί και την αντίστοιχη διάταξη του μνημονιακού νόμου 3869/2010, προστατεύοντας έτσι τις οικογένειες που έχασαν τον άνθρωπό τους.
Η νέα νομοθετική ρύθμιση καταλαμβάνει τους συνταξιούχους χηρείας μετά την ισχύ του νόμου Κατρούγκαλου και καταργεί οριστικά την περικοπή που προέβλεπε ο νόμος αυτός μετά την πάροδο της τριετίας, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς καμία μείωση στο 35%. Παράλληλα, δε θα οφείλουν ούτε ένα ευρώ αναδρομικά όσοι δεν είχαν υποστεί μέχρι σήμερα την περικοπή, ενώ όσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση του 35% θα δουν τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%. Και αυτοί, που ανησυχούσαν ότι θα μειωθεί στο μέλλον, μπορούν πλέον να αισθάνονται ασφαλείς ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι διατηρείται η καταβολή δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις σώρευσης διαφορετικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι που παίρνουν τη δική τους σύνταξη και τη σύνταξη χηρείας θα συνεχίσουν να λαμβάνουν δύο εθνικές συντάξεις.
Πρόκειται για άλλη μια ουσιαστική παρέμβαση της Κυβέρνησης με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα και αποδεικνύει ότι οι συνταξιούχοι βρίσκονται στον πυρήνα της κυβερνητικής πολιτικής.
